تنگه هرمز بار دیگر به یکی از محورهای اصلی تحولات امنیتی منطقه تبدیل شده است؛ آبراهی که بخش قابل توجهی از صادرات انرژی جهان از آن عبور میکند و هرگونه اختلال در فعالیت آن میتواند پیامدهایی فراتر از مرزهای خلیج فارس داشته باشد.
در همین چارچوب، «بدر البوسعیدی» وزیر امور خارجه عمان با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس تأکید کرد که آبراههای حیاتی از جمله تنگه هرمز باید برای دریانوردی باز و قابل دسترس باقی بمانند و همه طرفها باید از اقداماتی که آزادی کشتیرانی و جریان تجارت بینالمللی را مختل میکند، پرهیز کنند.
موضع عمان را نمیتوان صرفاً یک اظهارنظر دیپلماتیک دانست؛ چرا که این کشور به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، یکی از نزدیکترین بازیگران به تنگه هرمز محسوب میشود و امنیت این گذرگاه مستقیماً با منافع اقتصادی و امنیت ملی آن گره خورده است.
هرمز؛ شاهراه انرژی جهان
تنگه هرمز یکی از مهمترین گذرگاههای دریایی جهان است که روزانه حجم قابل توجهی از نفت و گاز صادراتی کشورهای منطقه از آن عبور میکند. به همین دلیل، هرگونه افزایش تنش در این منطقه میتواند بازارهای انرژی، هزینه حملونقل دریایی و حتی اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.
عمان با درک این حساسیت، همواره تلاش کرده است خود را به عنوان بازیگری متعادلکننده در معادلات منطقهای معرفی کند؛ کشوری که از یک سو روابط نزدیک با کشورهای عربی حوزه خلیج فارس دارد و از سوی دیگر کانالهای ارتباطی خود با ایران را حفظ کرده است.
دیپلماسی به جای تقابل
وزیر خارجه عمان در بخش دیگری از اظهارات خود بر ضرورت همکاری کشورهای ساحلی و همه ذینفعان مسیرهای دریایی برای حفظ امنیت آبراهها تأکید کرد و همکاریهای موجود در تنگه مالاکا و سنگاپور را به عنوان الگویی برای افزایش اعتماد و مسئولیت جمعی مطرح کرد.
این نگاه نشان میدهد مسقط به دنبال آن است که امنیت دریایی منطقه را نه از مسیر رقابت نظامی، بلکه از طریق سازوکارهای همکاری مشترک تعریف کند؛ رویکردی که در سالهای گذشته نیز در سیاست خارجی عمان مشاهده شده است.
نقش سنتی عمان در میانجیگری منطقهای
عمان طی دهههای گذشته یکی از معدود کشورهای منطقه بوده که روابط متوازن خود را با طیفهای مختلف حفظ کرده است. این کشور در بسیاری از بحرانهای منطقهای، از مذاکرات ایران و غرب گرفته تا مسائل مرتبط با یمن، نقش میانجی و تسهیلکننده گفتوگوها را ایفا کرده است.
اکنون نیز در شرایطی که هرگونه تنش در خلیج فارس میتواند امنیت انرژی و تجارت جهانی را تهدید کند، مسقط تلاش دارد با استفاده از ظرفیت دیپلماتیک خود، از افزایش فشارها بر یکی از حساسترین نقاط ژئوپلیتیکی جهان جلوگیری کند.
پیام عمان؛ هشدار درباره هزینههای بیثباتی
اظهارات وزیر خارجه عمان را میتوان پیامی روشن به همه طرفهای درگیر در معادلات منطقه دانست؛ اینکه امنیت تنگه هرمز تنها موضوعی میان چند کشور ساحلی نیست، بلکه مسئلهای مرتبط با اقتصاد جهانی و ثبات بینالمللی است.
در شرایطی که رقابتهای امنیتی در منطقه افزایش یافته، عمان همچنان مسیر گفتوگو و کاهش تنش را دنبال میکند؛ مسیری که میتواند این کشور را به یکی از بازیگران کلیدی در جلوگیری از بحرانی شدن وضعیت در خلیج فارس تبدیل کند.
