آخرین تحولات جنگ ایران و آمریکا در روز سه‌شنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۵ از یک‌سو با افزایش توجه‌ها به وضعیت امنیت دریایی در تنگه هرمز و دریای عمان و از سوی دیگر با بالاگرفتن اختلافات دیپلماتیک بر سر حادثه پایگاه هوایی فرفورد انگلیس دنبال شد. در حالی که فرماندهان نظامی ایران بر مخالفت تهران با مداخله قدرت‌های فرامنطقه‌ای تأکید کرده‌اند، وزارت امور خارجه نیز اتهامات لندن درباره نقش ایران در حادثه فرفورد را رد کرده است. حمایت ناتو از موضع کشورهای صادرکننده بیانیه و تأکید ایران بر ادامه مسیر دیپلماسی، از دیگر محورهای این تحولات است.
۶ حادثه دریایی در تنگه هرمز؛ تأکید فرماندهان سپاه بر مخالفت با مداخله خارجی
سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرده است که طی ۲۴ ساعت گذشته، ۶ حادثه در تنگه هرمز و دریای عمان رخ داده است. در گزارش منتشرشده از این سازمان، جزئیات کامل و مستقلی درباره همه این حوادث ارائه نشده، اما اعلام این آمار بار دیگر توجه‌ها را به وضعیت امنیت کشتیرانی در آبراه‌های راهبردی منطقه جلب کرده است.
در همین زمینه، سرلشکر احمد وحیدی، فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس تصریح کرد: «هیچ قدرت فرامنطقه‌ای حق ندارد در تنگه هرمز و خلیج فارس تهدید کند، حضور سلطه‌جویانه داشته باشد یا مداخله نماید.»
از سوی دیگر، سردار علی عظمایی، فرمانده نیروی دریایی سپاه، در اظهاراتی درباره تحرکات آمریکا در تنگه هرمز گفت واشنگتن همه امکانات خود را برای عبور دادن چند نفتکش از این آبراه به کار گرفته است.
عظمایی مدعی شد آمریکا به‌جای شناورهای خود، جنگنده‌های اف۳۵ و اف۱۶ را در ارتفاع بالا بر فراز تنگه هرمز مستقر کرده تا امکان عبور سه تا پنج نفتکش را فراهم کند. او این اقدامات را به قاچاق سوخت تشبیه کرد. این اظهارات در حالی مطرح شده که امنیت عبورومرور دریایی و نحوه حضور نیروهای نظامی خارجی در منطقه همچنان از موضوعات مهم مناقشه میان تهران و واشنگتن است.
در تحولی دیگر، منابع خبری شامگاه دوشنبه از شنیده‌شدن صدای انفجار در ریاض، پایتخت عربستان سعودی، خبر دادند. شبکه العربی اعلام کرد سامانه‌های هشدار در این شهر فعال شده‌اند و به نقل از فرماندهی ائتلاف مهاجمان به یمن گزارش داد یک موشک بالستیک در آسمان ریاض رهگیری شده است.
بیانیه ۲۹ کشور درباره فرفورد؛ پاسخ وزارت خارجه ایران و حمایت ناتو
در یکی از مهم‌ترین تحولات دیپلماتیک، ۲۹ کشور از جمله آمریکا و انگلیس با صدور بیانیه‌ای، ادعاهای لندن درباره دخالت ایران در حادثه پایگاه هوایی فرفورد را تأیید کردند. در این بیانیه، امضاکنندگان مدعی شدند اقدامات منتسب به ایران، از جمله تهدیدها، حملات سایبری و فعالیت‌های ترکیبی، غیرقابل‌قبول است و بر هماهنگی برای حفاظت از حاکمیت خود تأکید کردند.
در ادامه این موضع‌گیری، مارک روته، دبیرکل ناتو، نیز از بیانیه ۲۹ کشور حمایت کرد و ادعاهای مطرح‌شده درباره نقش ایران در حادثه فرفورد را محکوم کرد. مقام‌های انگلیسی پیش‌تر گفته بودند طرحی برای حمله به این پایگاه را خنثی کرده و شماری از افراد را در ارتباط با این پرونده بازداشت کرده‌اند.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در واکنش به این اتهامات، با صدور بیانیه‌ای انتساب حادثه امنیتی فرفورد به ایران را به‌شدت محکوم کرد. در این بیانیه، ادعای لندن «توطئه‌ای برای پیشبرد کارزار ایران‌هراسی و فرار از پاسخگویی» در قبال مشارکت انگلیس در حمله نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران توصیف شده است.
وزارت خارجه ایران همچنین اعلام کرد که دولت انگلیس باید برای اتهامات خود شواهد و دلایل روشن ارائه کند و نمی‌تواند با استفاده از تعابیری مانند «احتمال زیاد» از مسئولیت سیاسی و حقوقی ادعاهایش شانه خالی کند. این وزارتخانه ضمن رد قاطع اتهامات، مسئولیت پیامدهای ناشی از آن را متوجه دولت انگلیس و طراحان این اتهام‌زنی دانست.
در نتیجه، حادثه فرفورد به محور تازه‌ای از اختلافات دیپلماتیک میان تهران و لندن تبدیل شده است؛ اختلافی که با حمایت شماری از کشورهای غربی و ناتو از موضع انگلیس ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده است. با این حال، در اطلاعات منتشرشده در این گزارش، شواهد مستقلی که انتساب این حادثه به ایران را به‌طور قطعی اثبات کند، ارائه نشده است.
ادامه مسیر دیپلماسی؛ عراقچی بر تأمین منافع ملی تأکید کرد
در کنار تحولات نظامی و تنش‌های دیپلماتیک، سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در دیدار با مجمع نمایندگان استان تهران در مجلس شورای اسلامی بر پیگیری جدی ظرفیت‌های دیپلماسی برای تأمین منافع ملی تأکید کرد.
عراقچی با تشریح آخرین تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی، گزارشی از اقدامات و ابتکارات وزارت امور خارجه ارائه داد و توسعه روابط با کشورهای همسایه و منطقه، گسترش همکاری‌های اقتصادی، استفاده از دیپلماسی اقتصادی برای خنثی‌سازی تحریم‌ها و تقویت دیپلماسی عمومی و رسانه‌ای را از اولویت‌های دستگاه دیپلماسی برشمرد.
در این نشست، نمایندگان استان تهران نیز دیدگاه‌ها و پرسش‌های خود را درباره سیاست خارجی و امنیت ملی مطرح کردند و بر ضرورت حفظ وحدت و انسجام ملی و هم‌افزایی میان قوای کشور تأکید داشتند.
هم‌زمان، نیچروان بارزانی، رئیس اقلیم کردستان عراق، پیش‌تر نقش خود در میانجیگری میان ایران و آمریکا را تأیید کرده بود. این موضوع در کنار گزارش‌های مربوط به ادامه تبادل پیام‌ها از مسیر میانجی‌ها، نشان می‌دهد که مسیرهای دیپلماتیک همچنان یکی از محورهای تحولات مرتبط با جنگ است.
