مردم ایران سالهاست که در شرایط فرسایشی «نه جنگ و نه صلح» زندگی میکنند؛ وضعیتی مبهم که نه ثبات صلح را دارد و نه قطعیت جنگ را، اما هزینههای روانی، اقتصادی و اجتماعی هر دو حالت را بر دوش جامعه تحمیل میکند. در این فضای دلهرهآور، «تابآوری مردم» بهعنوان سپری دفاعی و نامرئی عمل کرده و جامعه را از فروپاشی کامل بازداشته است.
نکته کلیدی اینجاست که این تابآوری را نباید به پای رضایت از وضعیت موجود یا کارآمدی ساختارهای مدیریتی نوشت. مردم با درک عمیق از خطرات پیرامونی و تهدیدات کلان علیه تمامیت ارضی کشور، مدارا و خویشتنداری پیشه کردهاند؛ چراکه میدانند فروپاشی نظم عمومی، پیامدهای سنگینی برای کشور به همراه خواهد داشت. بااینحال، تداوم این وضعیت بدون تغییرات بنیادین در حکمرانی، ظرفیت روانی و اقتصادی جامعه را بهشدت تحت فشار قرار داده است.
در شرایط «نه جنگ و نه صلح»، معیشت، امید به آینده و سلامت روان شهروندان روزبهروز فرسودهتر میشود. پاسخ حاکمیت به این فداکاری ملی نباید سکوت یا حوالهدادن مشکلات به بحرانهای خارجی باشد؛ بلکه نیازمند بازنگری فوری در رویکردهای مدیریتی، کاهش تنشهای داخلی و تمرکز واقعی بر کاستن از مشکلات معیشتی مردم است.
تابآوری ملی همچون فنری است که اگر بیش از حد فشرده شود، توان بازگشت خود را از دست خواهد داد. حفظ این سرمایه اجتماعی نیازمند اقدام فوری و عملگرایانه برای التیام زخمهای اقتصادی جامعه است.
محمدصادق جوادیحصار، فعال سیاسی اصلاحطلب و عضو شورای مرکزی حزب اعتماد ملی، در همین رابطه در گفتگو با «صفحه سیاست» به پرسشهای مطرحشده پاسخ داده است.
تابآوری مردم؛ انتخابی آگاهانه یا نتیجه مدیریت حاکمیت؟
آیا واقعاً تابآوری مردم در حال کنترل و مدیریت شدن است یا این یک توهم است؟
بله، تابآوری مردم در سطح کلان وجود دارد، اما این تابآوری به معنای «کنترلشده از بالا» یا «رضایت از برنامهها و عملکرد دولت و دستگاههای اجرایی» نیست؛ بلکه یک سازوکار دفاعی خودخواسته از سوی جامعه است.
دلیل اصلی همراهی و مدارای مردم با شرایط موجود چیست؟ آیا این به معنای تأیید برنامههای دولتی است؟
خیر، بههیچوجه نمیتوان این مدارا را مصادره به مطلوب کرد و به حساب موفقیت برنامههای دولتی گذاشت. مردم بر اساس یک درک عمومی و واقعبینانه از خطرات کلان عمل میکنند. آنها میدانند که اگر کشور دچار فروپاشی مدیریتی یا هرجومرج شود، پیامدهای آن مستقیماً تمامیت ارضی، امنیت و کیان کشور را تهدید میکند. بنابراین، همراهی مردم برای حفظ ایران و یکپارچگی آن است، نه تأیید نسخههای اقتصادی یا مدیریتی حاکمیت.
وظیفه حاکمیت در برابر تابآوری ملی؛ ضرورت رسیدگی فوری به معیشت مردم
در شرایطی که مردم برای حفظ کشور چنین هزینهای میپردازند و تابآوری بالایی از خود نشان میدهند، وظیفه اصلی حاکمیت و دستگاههای مدیریتی، امنیتی و اجرایی چیست؟
وظیفه حاکمیت این است که قدردان این فداکاری باشد و بهجای مصادره این تابآوری، تمام تمرکز خود را بر خدمتگزاری بیمنت، کاهش رنج و درد ناشی از بحران، تأمین معیشت و رسیدگی واقعی به شرایط مردم بگذارد. ملت وظیفه ملی خود را در برابر تهدیدات خارجی، مانند ایستادگی در برابر آمریکا و اسرائیل و حفظ وطن، به بهترین شکل انجام داده است؛ اکنون نوبت دولت است که دین خود را به این ملت ادا کند.
منظور از تشبیه وضعیت کشور به «موقعیت اورژانسی بیمار» چیست و اولویتهای مدیریتی در این شرایط چگونه باید باشد؟
کشور در شرایط اضطراری قرار دارد. درست مانند اورژانس بیمارستان که پزشک ابتدا علائم حیاتی و تنفس بیمار را بررسی و نقاط حیاتی، مانند نخاع، را تثبیت میکند و سپس به سراغ شکستگیها میرود، مدیریت کشور نیز در بحران باید اولویتبندی کند.
نخست، علائم حیاتی کشور شامل حفظ امید، نشاط اجتماعی، پایداری، مقاومت و امنیت روانی جامعه است.
دوم، ستون فقرات و نقاط حیاتی کشور که باید با جلوگیری از آسیبهای ساختاری و فروپاشی عمومی حفظ شوند.
سوم، مشکلات ثانویه و اقدامات ترمیمی که باید پس از تثبیت شرایط بحرانی مورد توجه قرار گیرند.
دوگانه مذاکره و عدم مذاکره؛ پیامدهای کشمکشهای سیاسی بر سفره مردم
دوگانهسازیهای مصنوعی «مذاکره یا عدم مذاکره» از تریبونهای رسمی چه تبعاتی برای کشور دارد و چه کسانی بیشترین آسیب را از این رفتارها میبینند؟
این دوگانهسازیها هیچ اثری در حل مشکلات ندارند و عملاً حکم «نمک پاشیدن بر زخم مردم» را دارند. کسانی که این بازیها را راه میاندازند، متوجه نیستند که نتیجه این کنشها و واکنشهای سیاسی، مستقیماً بر سفره، حقوق، دستمزد، پاداش، سلامت، درمان و خط فقر مردم تأثیر میگذارد.
طبقه متوسط؛ آسیبدیده اصلی تنشهای فرسایشی سیاسی
وضعیت طبقه متوسط و مردمی که نه دشمن نظام هستند و نه از فعالان سیاسی درگیر در قدرت، در میان این کشمکشها چگونه است؟
این گروه، قشر عظیمی از جامعه هستند که ضربه اصلی و جدی ناشی از تصمیمات و تنشهای فرسایشی را هر روز و هر شب در زندگی شخصی، سفره غذا و دغدغههای معیشتی خود لمس میکنند.
آنها از جنجالسازان میخواهند که دست از این بازیهای خسارتبار بردارند و متوجه آسیبهای جبرانناپذیر این دوگانهسازیها بر پیکر نیمهجان اقتصاد و معیشت عمومی باشند.