آیتالله سید احمد خاتمی شامگاه جمعه ۳۰ آبان ۱۴۰۵ در مراسم بزرگداشت آیتالله العظمی وحید خراسانی که به دعوت رهبر انقلاب در شبستان امام خمینی(ره) حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه(س) برگزار شد، به بیان ابعاد علمی، اخلاقی و سیاسی شخصیت این مرجع تقلید پرداخت.
این مراسم پس از نماز مغرب و عشا با حضور جمعی از مسئولان کشوری و استانی، از جمله حجتالاسلام والمسلمین غلامحسین محسنی اژهای، رئیس قوه قضائیه، اکبر بهنامجو، استاندار قم، آیتالله محمدی گلپایگانی، رئیس دفتر رهبر انقلاب، آیتالله عباس کعبی، عضو مجلس خبرگان رهبری و شماری دیگر از شخصیتهای حوزوی و مسئولان برگزار شد.
تربیت عالمان برجسته؛ میراث علمی آیتالله وحید خراسانی
خاتمی با اشاره به پیام رهبر انقلاب به مناسبت ارتحال آیتالله وحید خراسانی، تربیت طلاب و پرورش عالمان دینی را یکی از برجستهترین ویژگیهای علمی این مرجع دانست و گفت: ایشان طی بیش از نیم قرن فعالیت علمی در حوزه علمیه قم، شاگردان بسیاری را تربیت کرد که امروز در حوزههای علمیه و مراکز علمی و دینی کشور فعالیت دارند.
وی با اشاره به حضور شماری از شاگردان آیتالله وحید خراسانی در شورای نگهبان، آثار علمی این فقیه را نیز مورد توجه قرار داد و کتابهایی همچون «بغیة الراغب فی مبانی المکاسب»، «المغنی فی الاصول»، مباحث استصحاب، تعادل و تراجیح و «احکام الخلل فی الصلاة» را از آثار و تقریرات علمی او برشمرد.
عضو مجلس خبرگان رهبری، تسلط بر مباحث فقه و اصول و بررسی دقیق دیدگاههای فقهای برجسته را از دیگر ویژگیهای درس آیتالله وحید خراسانی عنوان کرد. به گفته خاتمی، آرای عالمانی همچون آیات عظام نائینی، محقق اصفهانی، آقاضیاءالدین عراقی و محقق خویی در درس این مرجع مورد بررسی و نقد علمی قرار میگرفت.
خاتمی همچنین ارادت ویژه آیتالله وحید خراسانی به اهلبیت(ع)، بهویژه حضرت فاطمه زهرا(س)، را از ویژگیهای برجسته شخصیتی او دانست و به اهتمام این مرجع تقلید به بزرگداشت مناسبتهای مرتبط با اهلبیت(ع) اشاره کرد.
روایت خاتمی از مبارزات آیتالله وحید خراسانی با رژیم پهلوی
خاتمی در ادامه سخنان خود به سوابق مبارزاتی آیتالله وحید خراسانی پیش از سال ۱۳۴۲ اشاره کرد و بخشی از خاطرات نقلشده از سوی این مرجع را بازگو کرد. به گفته وی، آیتالله وحید خراسانی در یکی از سخنرانیهای خود با استفاده از تمثیل کندوی زنبور عسل، از افرادی انتقاد کرده بود که منافع بیگانگان را بر منافع مردم و کشور خود ترجیح میدهند؛ سخنانی که به گفته خاتمی، واکنش حکومت پهلوی را به دنبال داشت.
وی همچنین با اشاره به حوادث ۱۹ دی سال ۱۳۵۶ در قم، از موضعگیری آیتالله وحید خراسانی در حمایت از امام خمینی(ره) یاد کرد و شعری را که به نقل از این مرجع در آن مقطع بیان شده بود، بازگو کرد.
خاتمی در بخش دیگری از سخنانش به همراهی آیتالله وحید خراسانی با امام خمینی(ره) پس از پیروزی انقلاب اسلامی پرداخت و گفت که امام خمینی(ره) از او و آیتالله جواد تبریزی خواسته بود درباره مسائل فقهی مورد نیاز جامعه کار کنند و این دو فقیه نیز نگارش کتاب «القضاء» را آغاز کردند.
نقل قول خاتمی از دیدگاه آیتالله وحید خراسانی درباره رهبر انقلاب
عضو مجلس خبرگان رهبری در ادامه به دیدار خود با آیتالله وحید خراسانی اشاره کرد و گفت این مرجع در آن دیدار از او خواسته بود سلامش را به رهبر انقلاب برساند و تأکید کرده بود که هر شب در نماز شب برای ایشان دعا میکند.
خاتمی همچنین به نقل از آیتالله وحید خراسانی گفت که این مرجع در همان دیدار درباره رهبر انقلاب اظهار کرده بود: «هیچکس مثل ایشان نمیتواند کشور را به این خوبی اداره کند.»
وی همچنین با اشاره به مواضع آیتالله وحید خراسانی درباره ساختار نظام اسلامی، به بیانیه سال ۱۳۵۸ این مرجع پرداخت که در آن ولایت فقیه بهعنوان عامل شکلگیری و استمرار انقلاب اسلامی معرفی شده بود.
خاتمی توضیح داد که آیتالله وحید خراسانی حفظ نظام اسلامی را از امور حسبیه میدانست، در حالی که امام خمینی(ره) این موضوع را بر مبنای ولایت مطلقه فقیه تبیین میکردند؛ با وجود تفاوت در مبانی فقهی، هر دو بر ضرورت حفظ نظام اسلامی تأکید داشتند.
خاتمی: حمایت از نظام به معنای تأیید همه اقدامات مسئولان نیست
عضو مجلس خبرگان رهبری با اشاره به دیدگاه آیتالله وحید خراسانی درباره حمایت از مسئولان و تقویت نظام اسلامی گفت: این مرجع در موضوع پذیرش مسئولیت ریاست قوه قضائیه، در پاسخ به مشورت انجامشده، بر ضرورت کمک به مسئولان و حمایت از آنان تأکید کرده بود.
خاتمی در عین حال تصریح کرد که تقویت نظام اسلامی به معنای تأیید همه اقدامات افراد و مسئولان نیست و اگر منکری در ساختار حکومت وجود داشته باشد، باید نسبت به آن نهی از منکر صورت گیرد و در صورت ترک معروف نیز باید امر به معروف انجام شود.
وی با تأکید بر اینکه این دو فریضه به مسائل فردی محدود نیست، اظهار کرد: امر به معروف و نهی از منکر در مسائل مربوط به نظام و حکومت نیز جریان دارد و نوعی نظارت همگانی است که میتواند به حفظ نظام کمک کند.
خاتمی همچنین حق نقد و انتقاد سازنده را متعلق به همه مردم دانست و گفت: انتقاد سازنده موجب رشد و کمال جامعه میشود و هیچکس نباید این حق را از شهروندان سلب کند. به گفته وی، یک مرجع تقلید نیز به دلیل مسئولیت دینی و جایگاه علمی خود حق دارد دیدگاهها و نقدهایش را بیان کند.
او با انتقاد از کسانی که نقدهای آیتالله وحید خراسانی را به جریانهای مخالف نظام نسبت میدهند، تأکید کرد که نباید دیدگاههای انتقادی این مرجع فقید بهعنوان مخالفت با انقلاب و نظام تعبیر شود.
حفظ نظام اسلامی؛ امانتی بر دوش مردم
خاتمی در بخش پایانی سخنانش، حفظ نظام اسلامی را مسئولیتی همگانی توصیف کرد و گفت این نظام امانتی است که از سوی شهدا، امام خمینی(ره) و رهبران انقلاب به نسل حاضر سپرده شده است.
وی با اشاره به مسئولیت مردم در قبال این امانت، ابراز امیدواری کرد همگان بتوانند در حفظ آن و انجام وظایف خود نقشآفرینی کنند.
این مراسم با محوریت بررسی جایگاه علمی، دینی و سیاسی آیتالله العظمی وحید خراسانی و بازخوانی دیدگاههای او درباره حوزه علمیه، انقلاب اسلامی، ولایت فقیه و مسئولیت اجتماعی و سیاسی مردم برگزار شد.