آیزنکوت در گفتوگویی در پادکست «All In» درباره ایران صراحتاً گفت: «ایرانیها قدرت بسیار بیشتری از آنچه ما تصور میکنیم، دارند.» او همچنین تأکید کرد کسانی که تصور میکردند قدرت هوایی میتواند به تغییر نظام سیاسی در ایران منجر شود، دچار اشتباه شدهاند.
این بخش از اظهارات آیزنکوت از آن جهت اهمیت دارد که نشان میدهد حتی در میان چهرههای ارشد سیاسی و نظامی اسرائیل نیز این ارزیابی وجود دارد که توان نظامی ایران را نمیتوان صرفاً با برتری هوایی یا حملات مقطعی از میان برد. البته آیزنکوت همزمان مدعی شد عملیاتهای اسرائیل به برنامه هستهای ایران آسیب زده است؛ ادعایی که باید در چارچوب مواضع سیاسی و امنیتی او بررسی شود. پیشتر نیز گزارشهایی درباره دیدگاههای او برای حفظ فشار بلندمدت بر زیرساختهای هستهای ایران منتشر شده بود.
اعتراف به پیچیدگی ایران؛ تداوم سیاست فشار

آنچه در سخنان آیزنکوت قابل توجه است، همزمانی دو گزاره است: پذیرش قدرت ایران و اصرار بر ادامه سیاست بازدارندگی و فشار علیه تهران.
آیزنکوت پیشتر نیز پیشنهادهایی برای اعمال فشار بلندمدت بر فعالیتهای هستهای ایران مطرح کرده و از ترکیب فشار، نظارت و عملیات اطلاعاتی سخن گفته است.
بنابراین، اظهارات اخیر او را نمیتوان به معنای تغییر بنیادین رویکرد جریان سیاسی او نسبت به ایران دانست؛ بلکه بیشتر نشاندهنده بازنگری در برآورد توانایی ایران و محدودیتهای قدرت نظامی اسرائیل است.
غزه؛ سه سال جنگ و حماس همچنان پابرجاست
بخش دیگری از سخنان آیزنکوت به غزه اختصاص داشت؛ جایی که او برخلاف ادعاهای مکرر مقامهای اسرائیلی درباره تضعیف یا حذف حماس، اذعان کرد این جنبش همچنان توان سازمانیافتهای دارد.
او مدعی شد حماس همچنان حدود ۳۰ هزار نیروی مسلح دارد و وعده داد در صورت تشکیل دولت، این گروه را حذف یا منحل خواهد کرد.
در عین حال، آیزنکوت حتی اظهارات نتانیاهو درباره حذف حماس را زیر سؤال برد و گفت این سخنان صرفاً در حد حرف باقی مانده است.
این موضع نشان میدهد اختلاف اصلی در فضای سیاسی اسرائیل الزاماً بر سر اصل استفاده از قدرت نظامی نیست؛ بلکه بخش مهمی از رقابت سیاسی بر سر این است که چه کسی قادر است اهداف امنیتی اعلامشده اسرائیل را محقق کند و هزینههای جنگ را مدیریت کند.
خروج از غزه؛ اختلاف بر سر زمانبندی
آیزنکوت همچنین گفت خروج کامل نیروهای اسرائیلی از نوار غزه ممکن است سالها طول بکشد و تنها در صورتی انجام خواهد شد که تمام خواستههای اسرائیل محقق شود.
این موضع، در صورت اجرای طرحی که برای خروج نیروهای اسرائیلی جدول زمانی مشخصی در نظر گرفته باشد، میتواند به یکی از نقاط اختلاف میان دولت آینده اسرائیل و واشنگتن تبدیل شود.
در واقع، مسئله فقط «خروج یا عدم خروج» نیست؛ بلکه پرسش اساسی این است که اسرائیل چه زمانی حاضر خواهد شد کنترل نظامی مستقیم خود بر بخشهایی از غزه را کاهش دهد و چه تضمینهایی را برای امنیت خود کافی خواهد دانست.
کرانه باختری؛ حتی آیزنکوت هم از راهحل فوری سخن نمیگوید
در موضوع کرانه باختری نیز آیزنکوت موضعی سختگیرانه اتخاذ کرد و گفت انتظار برای دستیابی فوری به یک راهحل سیاسی میان اسرائیل و فلسطینیها اشتباه است.
او همچنین نسبت به تشکیل یک کشور دو ملیتی هشدار داد و گفت کنترل کامل کرانه باختری و الحاق میلیونها فلسطینی به اسرائیل، گزینهای بسیار نامناسب خواهد بود.
این موضع در شرایطی مطرح میشود که دولت نتانیاهو با تشکیل کشور فلسطینی مخالفت کرده و همزمان سیاست شهرکسازی در کرانه باختری ادامه داشته است.
در نتیجه، حتی یکی از رقبای اصلی نتانیاهو نیز فعلاً وعده حرکت سریع به سمت راهحل دو دولتی را مطرح نمیکند؛ تفاوت اصلی بیشتر در نحوه مدیریت کرانه باختری، سیاست شهرکسازی، برخورد با خشونت و رابطه با متحدان غربی دیده میشود.
حمله آیزنکوت به نتانیاهو؛ جنگ غزه به پرونده انتخاباتی تبدیل شده است
آیزنکوت در بخش دیگری از اظهارات خود مستقیماً نتانیاهو و دولت او را هدف قرار داد و مدعی شد دولت اسرائیل از حوادث هفتم اکتبر ۲۰۲۳ درس نگرفته است.
او همچنین دولت نتانیاهو را به فرار از مسئولیت و خودداری از انجام تحقیقات درباره ناکامیهای امنیتی متهم کرد و در پی حادثه اخیر مرتبط با پرواز فلایدوبای، خواستار پاسخگویی وزیر حملونقل شد. گزارشهای اخیر نیز نشان میدهد این حادثه به یکی از موضوعات سیاسی و امنیتی مورد مناقشه در اسرائیل تبدیل شده است.
آیزنکوت در نهایت خطاب به رأیدهندگان اسرائیلی وعده تشکیل «رهبری مسؤول» را داد و از آنها خواست در انتخابات کنست در ۲۷ اکتبر شرکت کنند.
انتخابات اسرائیل؛ رقابت بر سر «مدیریت بحران» نه پایان جنگ
اظهارات آیزنکوت را باید در بستر انتخابات ۲۷ اکتبر تحلیل کرد. او که رئیس حزب یش عتید و رئیس پیشین ستاد ارتش اسرائیل است، به یکی از رقبای اصلی نتانیاهو تبدیل شده است.
بررسی مواضع او نشان میدهد اختلاف میان آیزنکوت و نتانیاهو الزاماً بر سر کنار گذاشتن قدرت نظامی نیست؛ بلکه بیشتر درباره چگونگی استفاده از این قدرت، رابطه با آمریکا، آینده غزه، مدیریت کرانه باختری و مسئولیت سیاسی شکستهای امنیتی است.
از این منظر، مهمترین بخش سخنان آیزنکوت درباره ایران شاید نه ادعای آسیب به برنامه هستهای، بلکه همان جمله کوتاه درباره قدرت ایران باشد: «ایرانیها قدرت بسیار بیشتری از آنچه ما تصور میکنیم، دارند.»
این جمله، در میانه رقابت انتخاباتی اسرائیل، معنای مهمی دارد؛ زیرا نشان میدهد بحث در تلآویو صرفاً درباره توانایی حمله نیست، بلکه درباره این پرسش اساسی نیز هست که آیا برتری هوایی و عملیات نظامی میتواند به اهداف سیاسی موردنظر اسرائیل در برابر ایران منجر شود یا خیر.