انرژی هستهای به دلیل تولید برق پایدار، انتشار مستقیم کربن بسیار پایین در مرحله تولید برق و نیاز به فضای نسبتاً محدود، بار دیگر بهعنوان یکی از گزینههای تأمین برق مورد توجه قرار گرفته است. این موضوع در شرایطی اهمیت پیدا کرده که اقتصاد دیجیتال، هوش مصنوعی و مراکز داده به ظرفیتهای گسترده و قابل اتکای برق نیاز دارند.
نیروگاه پالیسیدز؛ بازگشت از تعطیلی به تولید برق
یکی از مهمترین نشانههای تغییر شرایط صنعت هستهای آمریکا، پروژه راهاندازی مجدد نیروگاه پالیسیدز در ایالت میشیگان است؛ نیروگاهی که پس از بیش از نیم قرن فعالیت، قرار بود برای همیشه از چرخه تولید برق خارج شود.
چهار سال پیش، مسئولان این نیروگاه رآکتور آن را برای آخرین بار از مدار خارج کردند. قرارداد بلندمدت فروش برق نیروگاه رو به پایان بود و شرکت انتِرجی، بهرهبردار وقت آن، نیز قصد داشت از فعالیت تجاری در حوزه نیروگاههای هستهای خارج شود.
این شرکت در ماه مه ۲۰۲۲ تعطیلی دائمی پالیسیدز را اعلام کرد. پس از آن، سوخت هستهای از رآکتور خارج شد و شرکت هولتک اینترنشنال مالکیت مجموعه را با هدف از رده خارج کردن و برچیدن تأسیسات در اختیار گرفت.
با این حال، برنامه نیروگاه تغییر کرد و روندی که قرار بود به جمعآوری تجهیزات و پایان فعالیت آن منجر شود، اکنون در مسیر معکوس قرار گرفته است.
آغاز بارگذاری مجدد سوخت برای راهاندازی پالیسیدز
شرکت هولتک در ۳۰ اوت بارگذاری مجدد سوخت هستهای در رآکتور پالیسیدز را آغاز کرد تا این نیروگاه برای بازگشت به شبکه برق آماده شود. ظرفیت تولید برق این مجموعه بیش از ۸۰۰ مگاوات برآورد شده است؛ ظرفیتی که میتواند برق مورد نیاز صدها هزار خانوار را تأمین کند.
بر اساس گزارش نشریه سیتی ژورنال، انتظار میرود پالیسیدز در اواخر سال ۲۰۲۶ یا اوایل سال ۲۰۲۷ دوباره وارد مدار شود. در صورت تکمیل موفقیتآمیز این پروژه، پالیسیدز نخستین نیروگاه هستهای آمریکا خواهد بود که پس از بازنشسته شدن و آغاز روند از رده خارجسازی، بار دیگر به فعالیت بازمیگردد.
این پروژه از آن جهت اهمیت دارد که راهاندازی مجدد یک نیروگاه تعطیلشده میتواند بهعنوان الگویی برای استفاده دوباره از ظرفیتهای موجود صنعت هستهای مطرح شود؛ بهویژه در شرایطی که ساخت نیروگاههای جدید به سرمایهگذاری و زمان قابل توجهی نیاز دارد.
چرا انرژی هستهای آمریکا وارد دوره افول شد؟
بازگشت توجه به انرژی اتمی در حالی اتفاق میافتد که صنعت هستهای آمریکا طی سالهای گذشته با تعطیلی تعدادی از نیروگاههای خود روبهرو شده بود. در بخش قابل توجهی از دهه گذشته، روند خروج نیروگاههای هستهای از مدار بهگونهای پیش میرفت که آینده این صنعت در آمریکا با تردید مواجه شده بود.
نیروگاه ایندین پوینت که حدود یکچهارم برق شهر نیویورک و منطقه وستچستر را تأمین میکرد، در سال ۲۰۲۱ از مدار خارج شد. نیروگاه تری مایل آیلند در ایالت پنسیلوانیا نیز که محل وقوع یکی از مهمترین حوادث هستهای غیرنظامی آمریکا در سال ۱۹۷۹ بود، در سال ۲۰۱۹ آخرین رآکتور فعال خود را تعطیل کرد.
در کالیفرنیا نیز شرکت بزرگ برق این ایالت در سال ۲۰۱۶ اعلام کرده بود که قصد دارد نیروگاه دیابلو کنیون، آخرین نیروگاه هستهای کالیفرنیا، را تعطیل کند؛ تصمیمی که بعدها تغییر کرد و ادامه فعالیت این نیروگاه در دستور کار قرار گرفت.
گاز ارزان و انرژیهای تجدیدپذیر؛ عوامل کاهش سرمایهگذاری هستهای
سیتی ژورنال در بررسی دلایل افول انرژی هستهای آمریکا به مجموعهای از عوامل اقتصادی و سیاستگذاری اشاره کرده است. یکی از مهمترین این عوامل، ارزان بودن گاز طبیعی بود که رقابتپذیری اقتصادی نیروگاههای هستهای را کاهش داد.
از سوی دیگر، سیاستهای حمایتی، الزامات قانونی و یارانههای اختصاصیافته به انرژیهای تجدیدپذیر، بخشی از سرمایهگذاریها را به سمت توسعه نیروگاههای بادی و خورشیدی هدایت کرد.
همزمان، مصرف برق در آمریکا برای نزدیک به دو دهه تقریباً ثابت مانده بود و افزایش سن ناوگان نیروگاههای هستهای نیز هزینه نگهداری و توجیه اقتصادی سرمایهگذاریهای جدید را دشوارتر میکرد.
مجموع این شرایط باعث شد تعطیلی نیروگاههای هستهای در مقاطع مختلف به روندی تکرارشونده تبدیل شود. بهگونهای که جیمز بی. میگز در سال ۲۰۱۹ در همین نشریه این پرسش را مطرح کرد که آیا آمریکا به آغاز پایان عصر اتمی رسیده است یا خیر.
هوش مصنوعی و مراکز داده؛ عامل تازه توجه به انرژی هستهای
اکنون شرایط مصرف برق در آمریکا در حال تغییر است. توسعه هوش مصنوعی، گسترش مراکز داده و افزایش نیاز زیرساختهای دیجیتال به انرژی، تقاضا برای برق پایدار را بیشتر کرده است.
نیروگاههای هستهای به دلیل توانایی تولید برق بهصورت مستمر و مستقل از شرایط آبوهوایی، میتوانند بخشی از نیاز مراکز داده و صنایع پرمصرف را تأمین کنند. در کنار آن، تولید برق با انتشار مستقیم کربن بسیار پایین و نیاز به زمین کمتر نسبت به برخی گزینههای تولید انرژی، از ویژگیهایی است که بار دیگر توجه سیاستگذاران را به این فناوری جلب کرده است.
در چنین شرایطی، نیروگاههای هستهای موجود و حتی تأسیساتی که پیشتر تعطیل شدهاند، دوباره بهعنوان بخشی از ظرفیت بالقوه شبکه برق آمریکا مطرح شدهاند.
تغییر رویکرد آمریکا؛ از تعطیلی نیروگاهها تا احیای صنعت هستهای
تحولات مربوط به پالیسیدز تنها نشانه تغییر وضعیت انرژی هستهای در آمریکا نیست. بازنگری در تصمیم قبلی برای تعطیلی نیروگاه دیابلو کنیون در کالیفرنیا نیز نشان میدهد نگاه به ادامه فعالیت نیروگاههای هستهای در این کشور تغییر کرده است.
بر اساس گزارش سیتی ژورنال، آمریکا پس از سالها بلاتکلیفی اکنون شاهد احیای دوباره صنعت هستهای است؛ احیایی که هم از طریق بازگرداندن نیروگاههای تعطیلشده و هم با حفظ فعالیت نیروگاههای موجود دنبال میشود.
با افزایش تقاضای برق و گسترش اقتصاد مبتنی بر هوش مصنوعی، انرژی هستهای بار دیگر جایگاه خود را در بحث تأمین انرژی آمریکا پیدا کرده است. پروژه پالیسیدز نیز آزمونی مهم برای سنجش امکان بازگشت نیروگاههای بازنشسته به شبکه برق خواهد بود؛ پروژهای که در صورت موفقیت میتواند مسیر تازهای برای استفاده از ظرفیتهای هستهای موجود در این کشور باز کند.