دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرد که به درخواست کشورهای همسایه ایران، از جمله قطر و عربستان سعودی، فعلاً برنامه‌ای برای آغاز حملات نظامی جدید علیه تهران ندارد؛ تصمیمی که در بحبوحه تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ ایران اتخاذ شده است.
ترامپ روز دوشنبه در گفت‌وگو با رویترز و سپس در نشست خبری کاخ سفید گفت آمریکا در حال حاضر قصد استفاده از توان نظامی خود را ندارد، اما محاصره دریایی در تنگه هرمز را ادامه خواهد داد.
رئیس‌جمهور آمریکا با اشاره به آمادگی نظامی واشنگتن اظهار داشت:
ایالات متحده آمریکا کاملاً مسلح و آماده است و از بهترین تجهیزاتی که تاکنون ساخته شده، برخوردار است؛ اما فکر نمی‌کنیم دلیلی برای استفاده از آن‌ها وجود داشته باشد.
او تأکید کرد که تصمیم برای خودداری از حملات جدید به درخواست کشورهای همسایه ایران گرفته شده است و مشخصاً از قطر، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین و کویت نام برد؛ کشورهایی که به گفته دونالد ترامپ، خواهان آغاز حملات جدید آمریکا نیستند.
تلاش قطر برای پایان دادن به جنگ آمریکا با ایران
اظهارات ترامپ پس از دیدار او با شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر قطر، در کاخ سفید مطرح شد. نخست‌وزیر قطر که هم‌زمان وزیر خارجه این کشور نیز هست، هفته گذشته به تهران سفر کرده بود و از جمله میانجی‌های اصلی در مذاکرات ایران و آمریکا به شمار می‌رود.
آل ثانی پس از دیدار با ترامپ و جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، مذاکرات خود را مثبت ارزیابی کرد و در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که از گفت‌وگوهای سازنده درباره دستیابی به توافق و برقراری صلح در منطقه خرسند است.
این تحرکات دیپلماتیک در شرایطی افزایش یافته که جنگ ایران و آمریکا و اسرائیل، پس از بیش از هشت ماه، همچنان به پایان نرسیده است. ترامپ که جنگ را در ۲۸ فوریه همراه با اسرائیل آغاز کرد، اخیراً احتمال بازگشت فوری به درگیری‌های گسترده را کمتر دانسته، اما همچنان حاضر به پذیرش طرح آتش‌بس ایران نشده است.
اختلاف بر سر شروط آتش‌بس جنگ ایران و آمریکا
طرح ایران برای پایان دادن به جنگ شامل توقف محاصره بنادر این کشور از سوی آمریکا، لغو بخشی از تحریم‌ها و توقف بمباران‌هاست. تهران در مقابل، متعهد می‌شود محاصره تنگه هرمز را متوقف کند؛ مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای ایران و سایر تحریم‌ها نیز قرار است در مرحله بعدی انجام شود.
با این حال، واشنگتن بارها این پیشنهاد را رد کرده است. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز یکشنبه شروط ایران را «غیرقابل‌قبول، مضحک و واقعاً غیرواقع‌بینانه» توصیف کرد.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، روز دوشنبه از طرح تهران دفاع کرد و آن را منطقی‌ترین پیشنهاد موجود برای پایان دادن به جنگ دانست.
محسن رضایی، رئیس شورای امنیت ایران، نیز در واکنش به گزارش‌ها درباره مذاکرات، از آمریکا خواست به گفته او، انتشار اخبار جعلی درباره گفت‌وگوهای خیالی را متوقف کند و شروط هفت‌گانه ایران را بپذیرد.
روبیو: توافق فوری با ایران در دسترس نیست
با وجود افزایش فشارهای سیاسی داخلی در آمریکا برای پایان دادن به جنگ، مارکو روبیو معتقد است دستیابی به توافق دیپلماتیک در آینده نزدیک بعید است. این در حالی است که برخی جمهوری‌خواهان ارشد آمریکا، از جمله جی‌دی ونس، شکست حزب جمهوری‌خواه در انتخابات میان‌دوره‌ای هفته گذشته را به جنگ ایران مرتبط دانسته‌اند.
انور قرقاش، مقام ارشد امارات متحده عربی، نیز روز دوشنبه نسبت به دستیابی به توافق سیاسی جامع میان تهران و واشنگتن ابراز تردید کرد. او هشدار داد که منطقه باید خود را برای دوره‌ای طولانی از بی‌ثباتی آماده کند؛ دوره‌ای که در آن نه حل‌وفصل قطعی بحران و نه برقراری نظم پایدار منطقه‌ای قابل تضمین خواهد بود.
جی‌دی ونس که در مذاکرات آتش‌بس کوتاه‌مدت ماه ژوئن (خردادماه گذشته) نقش محوری داشت، قرار است با نخست‌وزیر قطر نیز دیدار کند. دوحه از ابتدای جنگ تاکنون یکی از میانجی‌های اصلی بوده و پیام‌های طرفین را منتقل کرده و برای نزدیک کردن مواضع آن‌ها تلاش کرده است.
رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، نیز روز دوشنبه گفت به ترامپ تأکید کرده است که آنکارا خواهان تشدید دوباره جنگ نیست. اردوغان اظهار داشت:
در هر فرصتی تأکید می‌کنیم که حل این مسائل از طریق گفت‌وگو و دیپلماسی امکان‌پذیر است. متأسفانه بار دیگر شاهد تغییر منفی شرایط هستیم و تمام تلاش خود را برای جلوگیری از این وضعیت به کار می‌گیریم.
ادامه حملات نظامی آمریکا در خلیج فارس
هم‌زمان با تلاش‌های دیپلماتیک، حملات نظامی در منطقه همچنان ادامه دارد. رسانه‌های ایران گزارش دادند که آمریکا شامگاه یکشنبه جزیره قشم را هدف حمله قرار داده است. به گفته یک مقام استانی که خبرگزاری فارس اظهارات او را منتشر کرد، این حملات آسیبی به زیرساخت‌ها و خدمات حیاتی جزیره وارد نکرده است. واشنگتن تاکنون درباره این گزارش‌ها اظهارنظر نکرده است.
یک منبع ارشد ایرانی به رویترز گفت حملات آمریکا سامانه‌های راداری ایران را هدف قرار داده‌اند؛ سامانه‌هایی که هم در پدافند هوایی و هم در ناوبری کشتی‌ها کاربرد دارند. به گفته این منبع، پایگاه‌های مرتبط با پرتاب موشک و سامانه‌های مین‌گذاری دریایی نیز هدف قرار گرفته‌اند.
از سوی دیگر، حملات به نفتکش‌ها در خلیج فارس و تنگه هرمز در ماه اکتبر به‌شدت افزایش یافت و بر اساس آمار نهادهای بین‌المللی دریایی، این حملات همچنان در بالاترین سطح از آغاز جنگ قرار دارند.
ایران که معمولاً حمله به کشتی‌هایی را که از برخورد پرتابه‌ها خبر می‌دهند تأیید نمی‌کند، روز یکشنبه اعلام کرد یک نفتکش در شرق تنگه هرمز با مین برخورد کرده است. یک خبرنگار صداوسیمای ایران نیز روز دوشنبه مدعی شد که ۱۱ نفتکش طی ۱۰ روز گذشته از کار افتاده‌اند.
