حزب‌گرایی یکی از ارکان اساسی توسعه سیاسی و شکل‌گیری نظام حکمرانی کارآمد در جوامع مردم‌سالار است. احزاب سیاسی با سازمان‌دهی مشارکت عمومی، ایجاد رقابت سیاسی سالم و انتقال مطالبات جامعه به ساختار قدرت، نقش مهمی در تقویت مسئولیت‌پذیری و پاسخ‌گویی مسئولان ایفا می‌کنند. در واقع، فعالیت حزبی می‌تواند سیاست را از تصمیم‌گیری‌های فردمحور و مقطعی خارج کند و با ارائه برنامه‌های مشخص، زمینه انتخاب آگاهانه مردم و گردش نخبگان را فراهم آورد.
احمد حکیمی‌پور، نماینده ادوار مجلس، در گفتگوی اختصاصی با «صفحه سیاست» با اشاره به جایگاه احزاب در توسعه سیاسی کشور، معتقد است ضعف تحزب نه‌تنها مانع پیشرفت سیاسی شده، بلکه در مدیریت مطالبات اجتماعی و جلوگیری از شکل‌گیری بحران‌های سیاسی و اجتماعی نیز مشکلاتی ایجاد کرده است.
توسعه سیاسی بدون تحزب امکان‌پذیر نیست
حکیمی‌پور با تأکید بر اینکه حزب‌گرایی یکی از ضرورت‌های جوامع در مسیر پیشرفت است، اظهار کرد: اهالی سیاست و همچنین برخی جامعه‌شناسان، تحزب را یکی از اولویت‌های مهم جامعه‌ای می‌دانند که قصد دارد به توسعه و پیشرفت دست پیدا کند؛ چراکه توسعه بدون تحزب، امری بعید و دشوار است.
وی افزود: تحزب از دستاوردهای مهم مدرنیته است و تجربه جوامع مختلف نشان داده که فعالیت احزاب سیاسی می‌تواند به ایجاد ثبات، آرامش و آسایش اجتماعی کمک کند.
این فعال سیاسی اصلاح‌طلب ادامه داد:
وقتی اکثریت جامعه به فعالیت حزبی گرایش داشته باشند، احزاب می‌توانند از طریق کادرسازی و سازمان‌دهی مطالبات عمومی، خواسته‌های مردم را دسته‌بندی کنند و در شرایط مناسب، آنها را به‌صورت اصولی به اطلاع مسئولان برسانند.
احزاب می‌توانند اعتراض‌های اجتماعی را مدیریت کنند
حکیمی‌پور با اشاره به نقش احزاب در مدیریت اعتراض‌های اجتماعی تصریح کرد: وقتی جامعه تحت فشار قرار می‌گیرد، احزاب می‌توانند مجوزهای لازم برای برگزاری اعتراض را دریافت کنند تا حاکمیت نیز مسئولیت برقراری نظم و تأمین امنیت را برعهده بگیرد. به این ترتیب، هم می‌توان از تخریب و بروز بحران جلوگیری کرد و هم زمینه شکل‌گیری جامعه‌ای پویا، آگاه و مسئولیت‌پذیر را فراهم آورد.
دبیرکل حزب اراده ملت ایران با بیان اینکه جهان کارآمدی و تأثیرگذاری احزاب را تجربه کرده است، گفت:
تحزب پدیده‌ای است که در بسیاری از کشورهای دنیا کارکرد خود را نشان داده، اما در ایران نه‌تنها حزب به‌عنوان یک نهاد سیاسی جدی گرفته نمی‌شود، بلکه حتی برخی مسئولان و برندگان انتخابات نیز تمایلی ندارند وابستگی حزبی خود را آشکار کنند.
چرا مسئولان از وابستگی حزبی فاصله می‌گیرند؟
این نماینده ادوار مجلس با انتقاد از نگاه منفی به فعالیت حزبی در کشور اظهار کرد: با کمال تعجب و تأسف، وقتی یک رئیس‌جمهور به قدرت می‌رسد، از اینکه خود را وابسته به یکی از احزاب فعال معرفی کند، ابا دارد؛ گویی وابستگی حزبی امری ناپسند، جرم یا اتهامی سیاسی است.
وی ادامه داد:
حتی بعضاً از برندگان انتخابات شنیده‌ایم که تأکید می‌کنند به آنها اتهام وابستگی به یک حزب خاص زده نشود. نتیجه چنین رویکردی این است که مسئولان بدون پشتوانه تشکیلاتی و بدون پاسخ‌گویی منظم به مطالبات و وعده‌های سیاسی خود فعالیت می‌کنند و در نهایت، جامعه با مشکلات و اختلافات بیشتری مواجه می‌شود.
حکیمی‌پور خاطرنشان کرد: اگر رئیس‌جمهور با حمایت و پشتوانه یک حزب به قدرت برسد، نمی‌تواند به‌سادگی شعارها و وعده‌های مطرح‌شده را نادیده بگیرد یا پرسش‌های مردم را بی‌پاسخ بگذارد؛ زیرا حزب حامی او نیز در قبال عملکرد دولت مسئولیت دارد و باید درباره وعده‌ها و برنامه‌هایش پاسخ‌گو باشد.
تعدد احزاب بدون کارکرد؛ نشانه ضعف تحزب در ایران
این فعال سیاسی اصلاح‌طلب با انتقاد از وضعیت فعالیت احزاب در کشور گفت:
وقتی تمایلی به تقویت حزب‌گرایی وجود ندارد و اساساً به تأثیرگذاری احزاب اعتقاد جدی نشان داده نمی‌شود، نتیجه همین وضعیتی است که امروز شاهد آن هستیم؛ در هر جناح سیاسی بیش از ۵۰ حزب شکل گرفته، اما بسیاری از آنها عملاً فاقد کارکرد و عملکرد مؤثر هستند.
وی افزود: از سوی دیگر، وقتی دستگاه‌های امنیتی و بخش‌های حراستی توجهی به عضویت حزبی افراد نشان نمی‌دهند یا حتی وابستگی حزبی را به مانعی برای پیشرفت و ارتقای شغلی آنها تبدیل می‌کنند، طبیعی است که فعالیت تشکیلاتی تضعیف شود و جامعه از برخورداری از نهادهای سیاسی قدرتمند محروم بماند.
حکیمی‌پور تأکید کرد:
جامعه ایران جامعه‌ای بزرگ با سلیقه‌ها، دیدگاه‌ها و گرایش‌های سیاسی متفاوت است و نمی‌توان همه مردم را در یک قالب واحد قرار داد. بنابراین باید عضویت در احزاب و فعالیت تشکیلاتی جدی گرفته شود. از آنجا که تحزب یک ضرورت اجتماعی و سیاسی است، نظام حکمرانی نیز باید شرایط و بسترهای لازم برای تقویت آن را فراهم کند.
اعتراض‌های سال‌های گذشته چه درسی برای نظام حکمرانی دارد؟
حکیمی‌پور در بخش دیگری از این گفت‌وگو با اشاره به اعتراض‌های اجتماعی سال‌های ۱۳۸۸، ۱۳۹۶، ۱۳۹۸، ۱۴۰۱ و دی‌ماه سال گذشته اظهار کرد: اگر اعتراض‌هایی که در این سال‌ها شکل گرفت، از ابتدا در چارچوب فعالیت‌های حزبی و با سازمان‌دهی تشکل‌های سیاسی دنبال می‌شد، قطعاً کشور با این میزان از هزینه و خسارت مواجه نمی‌شد.
دبیرکل حزب اراده ملت ایران افزود:
تصمیم‌گیران باید از تجربه این سال‌ها درس بگیرند و فراهم کردن شرایط لازم برای فعالیت احزاب را در دستور کار قرار دهند تا اعتراض‌های احتمالی و مطالبات به‌حق اجتماعی به بحران‌های گسترده و خسارت‌های سنگین منجر نشود.
تقویت احزاب؛ راهی برای توسعه و کاهش هزینه‌های سیاسی
این نماینده ادوار مجلس در پایان تأکید کرد: با تقویت حزب‌گرایی می‌توان هم مسیر توسعه سیاسی را هموار کرد و هم از بروز آسیب‌های جدی اجتماعی و سیاسی جلوگیری به عمل آورد. تحزب فقط یک انتخاب سیاسی نیست، بلکه ضرورتی برای اداره بهتر جامعه، سازمان‌دهی مطالبات مردم و افزایش مسئولیت‌پذیری در ساختار حکمرانی است.
