برخلاف چربی سفید که عمدتاً انرژی اضافی بدن را ذخیره میکند، چربی قهوهای با داشتن تعداد زیادی میتوکندری، توانایی تبدیل انرژی به گرما را دارد. این فرایند که «گرمازایی» نامیده میشود، در تنظیم سوختوساز بدن نقش ایفا میکند.
با این حال، وجود چربی قهوهای بهتنهایی برای فعالیت مؤثر آن کافی نیست و این بافت برای دریافت مواد مغذی و اکسیژن و همچنین ارسال فرمانهای عصبی، به شبکهای از رگهای خونی و اعصاب نیاز دارد.
پروتئینی که فعالیت چربی قهوهای را پشتیبانی میکند
در پژوهشی که نتایج آن در نشریه علمی «نیچر کامیونیکیشنز» منتشر شده، محققان نمونههای بافت چربی بیش از ۱۵۰۰ نفر، از جمله افراد مبتلا به چاقی، را بررسی کردند تا سازوکار شکلگیری شبکه عروقی و عصبی در چربی قهوهای را شناسایی کنند.
نتایج نشان داد پروتئینی به نام «اسلیت۳» (SLIT3) که از سلولهای چربی قهوهای ترشح میشود، در ایجاد این شبکه نقش مهمی دارد. این پروتئین به دو بخش تقسیم میشود که هر کدام وظیفه متفاوتی بر عهده دارند.
بخش نخست با نام SLIT3-N به رشد رگهای خونی جدید کمک میکند تا اکسیژن و مواد مغذی مورد نیاز به بافت چربی برسند. بخش دوم، یعنی SLIT3-C، در شکلگیری شبکههای عصبی نقش دارد؛ شبکهای که پیامهای لازم برای فعال شدن سلولهای چربی قهوهای و تولید گرما را منتقل میکند.
به این ترتیب، هر دو بخش پروتئین برای عملکرد مناسب این بافت اهمیت دارند؛ زیرا چربی قهوهای بدون خونرسانی کافی و ارتباط عصبی مناسب، نمیتواند وظیفه خود را بهدرستی انجام دهد.
ارتباط چاقی با کاهش فعالیت چربی قهوهای
بررسیها نشان داده است افراد مبتلا به چاقی معمولاً شبکههای عروقی و عصبی ضعیفتری در بافت چربی قهوهای خود دارند. این وضعیت ممکن است یکی از عوامل کاهش فعالیت این بافت در بدن آنها باشد.
محققان امیدوارند شناسایی نقش پروتئین SLIT3 و سازوکار عملکرد آن، در آینده مسیر تازهای برای درمان چاقی فراهم کند. تقویت فعالیت این پروتئین یا استفاده درمانی از بخشهای آن، از جمله ایدههایی است که میتواند در پژوهشهای بعدی بررسی شود.
با این حال، این یافته هنوز در مراحل اولیه پژوهش قرار دارد و تبدیل آن به یک روش درمانی مؤثر، به مطالعات بیشتری نیاز دارد؛ بنابراین نمیتوان آن را در حال حاضر راهکاری اثباتشده برای کاهش وزن دانست.
آیا روشهای طبیعی بر فعالیت چربی قهوهای اثر دارند؟
برخی پژوهشها نشان دادهاند عواملی مانند قرار گرفتن در محیط خنک، فعالیت بدنی منظم و بعضی ترکیبات غذایی ممکن است بر فعالیت چربی قهوهای اثر بگذارند.
قرار گرفتن در معرض سرما، ورزش و ترکیباتی مانند کپسایسین موجود در فلفل تند و برخی مواد موجود در چای سبز، از جمله مواردی هستند که در مطالعات مرتبط بررسی شدهاند. البته میزان و اهمیت این اثرات هنوز به بررسیهای بیشتری نیاز دارد.
همچنین شواهدی وجود ندارد که نشان دهد این روشها میتوانند شبکه عروقی و عصبی مورد نیاز چربی قهوهای را به همان شیوهای ایجاد کنند که پروتئین SLIT3 در پژوهش جدید توصیف شده است.
در مجموع، یافته تازه میتواند شناخت دانشمندان از نقش چربی قهوهای در سوختوساز بدن را گسترش دهد، اما هنوز برای نتیجهگیری درباره کاربرد آن در درمان چاقی زود است.