سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در سفر رسمی به چین درباره مجموعهای از موضوعات دوجانبه و منطقهای با مقامهای این کشور رایزنی کرد؛ سفری که در شرایط تحولات امنیتی، اقتصادی و ژئوپلیتیکی منطقه و جهان انجام شده است.
یکی از محورهای این سفر، پیگیری مناسبات راهبردی تهران و پکن و فعالسازی ظرفیتهای همکاری میان دو کشور در چارچوب توافق راهبردی ۲۵ ساله بود. عضویت ایران و چین در سازمان همکاری شانگهای و بریکس نیز بر اهمیت هماهنگی دو کشور در حوزههای اقتصادی و چندجانبه افزوده است.
معرفی محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، بهعنوان نماینده ویژه ایران در روابط با چین نیز از جمله نشانههای تأکید تهران بر توسعه و هماهنگی بیشتر در مناسبات با پکن عنوان شده است.
چین همچنین در جریان تحولات اخیر منطقه، مواضعی در مخالفت با اقدامات نظامی علیه ایران و تحریمها اتخاذ کرده و در نشستهای بینالمللی نیز بر اهمیت چندجانبهگرایی و نقش قطعنامههای شورای امنیت تأکید داشته است.
شانگهای و بریکس؛ از همکاری اقتصادی تا هماهنگی سیاسی
نشستهای سازمان همکاری شانگهای و بریکس در ماههای اخیر به محلی برای بررسی موضوعاتی همچون امنیت اقتصادی، مبارزه با تروریسم، توسعه همکاریهای تجاری و شکلگیری سازوکارهای چندجانبه تبدیل شدهاند.
تقویت مبادلات با ارزهای ملی، توسعه همکاریهای بانکی، استفاده از فناوریهای نوین و هوش مصنوعی، گسترش مسیرهای حملونقل و همکاری در حوزه انرژی از جمله موضوعاتی است که نیازمند هماهنگی میان کشورهای عضو این مجموعههاست.
در این چارچوب، همکاری میان ایران، چین، روسیه، هند و دیگر اعضای بریکس میتواند زمینه اجرای توافقات اقتصادی و سیاسی را فراهم کند. سفر عراقچی به پکن نیز در همین فضای چندجانبه و با هدف تقویت هماهنگی میان تهران و پکن انجام شده است.
ابتکارات چین برای امنیت غرب آسیا
چین در سالهای اخیر علاوه بر روابط اقتصادی، حضور سیاسی و دیپلماتیک خود در غرب آسیا را نیز افزایش داده است. میانجیگری میان ایران و عربستان و تأکید بر حلوفصل اختلافات از مسیر گفتوگو از جمله نمونههای این رویکرد محسوب میشود.
پکن همچنین بر حقوق ملت فلسطین و ضرورت برقراری آتشبس و حل سیاسی مناقشات منطقه تأکید کرده است.
در دیدار وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، با عراقچی نیز بر حمایت پکن از گفتوگوی ایران با کشورهای حاشیه خلیج فارس، احترام به حاکمیت و امنیت ملی کشورها و حفظ منافع مشترک منطقه تأکید شد.
وانگ یی همچنین خواستار جلوگیری از گسترش تنشها به یمن و دریای سرخ و حل مسائل منطقه از مسیر گفتوگو شد. او با اشاره به ضرورت اصلاح معماری امنیتی خاورمیانه، بر ایجاد ساختاری مبتنی بر امنیت مشترک، جامع، مشارکتی و پایدار تأکید کرد.
تنگه هرمز در کانون رایزنیهای منطقهای
تنگه هرمز به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی و نقش آن در انتقال انرژی، یکی از موضوعات مهم در تحولات امنیتی منطقه محسوب میشود و وضعیت آن میتواند بر اقتصاد و امنیت کشورهای منطقه و بازارهای جهانی انرژی اثر بگذارد.
در شرایط کنونی، ایران از ابتکارات مختلف برای ایجاد ترتیبات امنیتی منطقهای حمایت کرده، اما این حمایت به معنای چشمپوشی از مواضع تهران درباره امنیت و حقوق خود نیست.
بر اساس موضع مطرحشده در این گزارش، ابتکارات صلح چین و نشست کشورهای منطقه لزوماً به معنای بازگشایی تنگه هرمز نیستند و میتوانند در چارچوب رایزنی درباره ترتیبات امنیتی پس از جنگ مورد بررسی قرار گیرند.
پکن نیز با توجه به اهمیت تنگه هرمز، بر کاهش تنش و فراهم شدن شرایط برای صلح و همگرایی منطقهای تأکید دارد.
از این منظر، سفر عراقچی به چین در نقطه تلاقی روابط راهبردی تهران و پکن، همکاریهای چندجانبه و رایزنی درباره آینده امنیت غرب آسیا انجام شده است؛ موضوعاتی که میتوانند در تحولات پیشروی منطقه و شکلگیری نظم چندجانبه جهانی نقش داشته باشند.
