بر اساس گزارش راشاتودی، پس از توقف مذاکرات میان ایران و آمریکا، واشنگتن اخیراً پیشنهادهای جدیدی را از طریق میانجیها به تهران منتقل کرده است.
یک منبع سیاسی در تهران که راشاتودی به نقل از او گزارش داده، تأکید کرده است که این پیشنهادها پس از آن مطرح شدهاند که مذاکرات پیشین تحت تأثیر آنچه ایران «نقض تعهدات آمریکا» میداند، متوقف شد.
جزئیات پیشنهادهای آمریکا همچنان مشخص نیست، اما اصل انتقال پیام از طریق میانجیها یک نکته مهم را روشن میکند: حتی در شرایط تنش، واشنگتن همچنان به دنبال حفظ یک مسیر ارتباطی با تهران است.
پاسخ تهران؛ شروط ایران چیست؟
در مقابل، ایران نیز شروط خود را از طریق میانجیها به آمریکا منتقل کرده است.
بر اساس این گزارش، تهران در واکنش به پیشنهادهای جدید واشنگتن، با توجه به سابقه نقض تعهدات و تغییرات مکرر در مواضع آمریکا، شروط خود را برای ادامه مسیر دیپلماتیک اعلام کرده است.
هرچند هنوز جزئیات این شروط منتشر نشده، اما موضع ایران نشان میدهد که بازگشت به میز مذاکره صرفاً با ارائه یک پیشنهاد جدید از سوی آمریکا امکانپذیر نخواهد بود.
تهران به دنبال آن است که مسئله اعتماد و ضمانت اجرای تعهدات آمریکا در هر روند احتمالی آینده، به یک موضوع محوری تبدیل شود.
قطر در میانه میدان دیپلماسی
در این میان، قطر بار دیگر به یکی از بازیگران اصلی میانجیگری میان تهران و واشنگتن تبدیل شده است.
ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، اعلام کرده که دوحه چند ایده را مطرح کرده و در حال بررسی سناریوهای مختلف برای پاسخ دادن به نگرانیهای دو طرف است.
نقش قطر در این روند از آن جهت اهمیت دارد که این کشور طی سالهای گذشته توانسته در برخی پروندههای حساس منطقهای، بهعنوان کانال ارتباطی میان طرفهای متخاصم عمل کند.
اکنون نیز به نظر میرسد دوحه تلاش دارد از تبدیل تنش ایران و آمریکا به یک بحران کنترلناپذیر جلوگیری کند.
مذاکره مستقیم هنوز دور از دسترس است
با وجود انتقال پیامها، نباید شرایط فعلی را به معنای بازگشت قطعی ایران و آمریکا به مذاکرات مستقیم تلقی کرد.
آنچه در حال وقوع است، فعلاً بیشتر رایزنی غیرمستقیم و آزمون مواضع دو طرف است؛ هر طرف میخواهد بداند طرف مقابل تا چه اندازه برای عقبنشینی یا پذیرش شروط جدید آمادگی دارد.
برای تهران، مسئله فقط محتوای پیشنهادهای آمریکا نیست؛ بلکه این پرسش اهمیت دارد که آیا واشنگتن در صورت توافق جدید، به تعهدات خود پایبند خواهد ماند یا خیر.
از سوی دیگر، آمریکا نیز با استفاده از کانال میانجیها تلاش میکند ضمن انتقال پیام، فضای لازم برای یک توافق احتمالی را حفظ کند.
دیپلماسی در سایه بیاعتمادی
واقعیت این است که اکنون میان ایران و آمریکا یک تناقض جدی وجود دارد: دو طرف از یک سو درگیر افزایش تنش هستند و از سوی دیگر، کانالهای ارتباطی خود را حفظ کردهاند.
این وضعیت نشان میدهد که هیچیک از دو طرف هنوز دیپلماسی را بهعنوان یک گزینه کاملاً سوخته کنار نگذاشته است.
اما مشکل اصلی همچنان پابرجاست؛ بیاعتمادی.
از نگاه تهران، تجربه گذشته و تغییر مواضع واشنگتن باعث شده هر پیشنهاد جدید آمریکا با احتیاط بررسی شود. بنابراین، اگر قرار باشد مذاکرات دوباره شکل بگیرد، احتمالاً مسئله «تضمین» و «پایبندی به تعهدات» یکی از اصلیترین موضوعات روی میز خواهد بود.
آیا مذاکرات ایران و آمریکا دوباره آغاز میشود؟
فعلاً پاسخ قطعی به این پرسش وجود ندارد. انتقال پیام میان دو طرف را نمیتوان بهتنهایی نشانه آغاز مذاکرات جدید دانست.
با این حال، یک واقعیت قابل توجه است: کانال دیپلماسی هنوز باز است.
میانجیها همچنان با تهران و واشنگتن در ارتباطاند، آمریکا پیشنهادهای جدیدی منتقل کرده و ایران نیز شروط خود را ارائه داده است.
اکنون توپ در زمین دیپلماسی است؛ اما مسیر رسیدن به توافق، بیش از هر چیز به توان دو طرف برای عبور از بیاعتمادی و ارائه تضمینهای قابل اتکا بستگی دارد.
اگر این رایزنیها بتواند به یک چارچوب مشترک منجر شود، احتمال شکلگیری دور تازهای از مذاکرات وجود دارد؛ در غیر این صورت، کانالهای میانجیگری ممکن است صرفاً به ابزاری برای مدیریت تنش و جلوگیری از تشدید بحران تبدیل شوند.
