نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران از وقوع آتشسوزی در یک نفتکش خبر داده که به گفته این نیرو، با خاموش کردن سامانههای ناوبری و بدون رعایت مقررات دریانوردی در منطقه ممنوعه شرق تنگه هرمز تردد میکرده است. بر اساس این گزارش، نفتکش مذکور پس از برخورد با مین دریایی دچار آتشسوزی شده و آسیبهای شدیدی دیده است.
اهمیت این حادثه زمانی بیشتر میشود که بدانیم این شناور، چهارمین نفتکش آسیبدیده در فاصله چند ساعت در شرق تنگه هرمز محسوب میشود؛ موضوعی که میتواند نشانهای از افزایش سطح مخاطرات امنیتی و عملیاتی در این منطقه حساس دریایی باشد.
تنگه هرمز؛ عبور از مسیر راهبردی بدون رعایت مقررات ممکن نیست
تنگه هرمز صرفاً یک مسیر عبور کشتیهای تجاری نیست؛ این گذرگاه یکی از مهمترین شریانهای انتقال انرژی در جهان به شمار میرود و هرگونه اختلال در امنیت و تردد دریایی آن، میتواند پیامدهایی فراتر از منطقه خلیج فارس داشته باشد.
در چنین شرایطی، رعایت مقررات دریانوردی، شفافیت در مسیر حرکت شناورها و هماهنگی با مراجع مسئول امنیت دریایی، از الزامات اصلی عبور ایمن از این آبراه راهبردی است.
ادعای نیروی دریایی ارتش درباره خاموش بودن سامانههای ناوبری نفتکش آسیبدیده نیز از این منظر اهمیت دارد؛ چراکه فعالیت بدون سامانههای شناسایی و ناوبری میتواند امکان ردیابی و تشخیص هویت شناورها را دشوار کند و خطر بروز حوادث دریایی را افزایش دهد.
چهار نفتکش آسیبدیده؛ زنگ خطر برای امنیت کشتیرانی
آسیب دیدن چهار نفتکش در چند ساعت، موضوعی نیست که بتوان به سادگی از کنار آن عبور کرد. تکرار حوادث در یک محدوده جغرافیایی مشخص، ضرورت بررسی دقیق شرایط امنیتی، وضعیت تردد شناورها و عوامل احتمالی بروز این حوادث را دوچندان میکند.
البته برای ارزیابی دقیق ابعاد این اتفاقات، انتشار اطلاعات تکمیلی درباره هویت شناورها، میزان خسارات، موقعیت دقیق حوادث و جزئیات فنی برخوردها ضروری است. همچنین باید میان اطلاعات اعلامشده از سوی مراجع نظامی و نتایج بررسیهای مستقل فنی تمایز قائل شد.
با این حال، پیام روشن این تحولات آن است که امنیت دریانوردی در تنگه هرمز مسئلهای جدی و وابسته به رعایت ضوابط عملیاتی است و هیچ شناوری نمیتواند با نادیده گرفتن مقررات، انتظار عبوری بدون خطر داشته باشد.
پیام تهران به بازیگران دریایی؛ امنیت با لفاظی تأمین نمیشود
تأکید مجدد نیروی دریایی ارتش بر اینکه امنیت تنگه هرمز با لفاظی و دروغپردازی تأمین نمیشود، حامل پیامی فراتر از یک هشدار نظامی است. این موضع نشان میدهد جمهوری اسلامی ایران بر نقش محوری خود در تأمین امنیت این آبراه و ضرورت هماهنگی شناورها با نیروهای مسلح کشور تأکید دارد.
از نگاه تهران، عبور ایمن از تنگه هرمز مستلزم پذیرش واقعیتهای جغرافیایی و امنیتی منطقه و رعایت مقررات دریانوردی است؛ موضوعی که در شرایط افزایش تنشهای منطقهای اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در نهایت، تکرار حوادث دریایی در شرق تنگه هرمز میتواند بار دیگر توجه بازارهای انرژی و بازیگران بینالمللی را به اهمیت امنیت این گذرگاه جلب کند. تنگه هرمز منطقهای نیست که بتوان امنیت آن را با تبلیغات سیاسی یا نادیده گرفتن الزامات دریانوردی تضمین کرد؛ بلکه ثبات آن به مسئولیتپذیری شناورها، رعایت مقررات و مدیریت واقعبینانه مناسبات امنیتی در منطقه وابسته است.