انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس امارات، در اظهاراتی بر اهمیت توان دفاعی، صیانت از حاکمیت ملی و آمادگی این کشور برای مقابله با تهدیدها تأکید کرده و دیپلماسی و بازدارندگی را دو ابزار مکمل برای تأمین امنیت دانسته است.
این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که تحولات جنگ رمضان و پیامدهای امنیتی آن، بار دیگر بحث درباره میزان کارآمدی اتکای کشورهای منطقه به قدرت‌های خارجی را به جریان انداخته است. تجربه این جنگ نشان داد که خرید تسلیحات پیشرفته و میزبانی از پایگاه‌ها و سامانه‌های نظامی خارجی، لزوماً تضمین‌کننده امنیت پایدار نیست.
تردیدها درباره کارآمدی چتر امنیتی آمریکا
یکی از مهم‌ترین پیامدهای جنگ رمضان، افزایش تردیدها درباره توان آمریکا برای تأمین امنیت متحدان منطقه‌ای خود بوده است. کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس طی سال‌های گذشته هزینه‌های سنگینی برای خرید تسلیحات آمریکایی و تقویت همکاری‌های نظامی با واشنگتن پرداخت کرده‌اند؛ با این حال، تحولات اخیر بار دیگر این پرسش را مطرح کرده که چنین وابستگی‌هایی تا چه اندازه می‌تواند امنیت آن‌ها را تضمین کند.
امارات نیز از جمله کشورهایی است که در سال‌های گذشته سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در حوزه تسلیحات و همکاری‌های نظامی با آمریکا داشته است. همچنین گزارش‌هایی درباره حضور و استقرار سامانه‌های نظامی مرتبط با رژیم صهیونیستی در این کشور منتشر شده است.
با وجود این، تحولات جنگ رمضان نشان داد که برخورداری از تجهیزات نظامی پیشرفته به‌تنهایی مانع از گسترش تهدیدهای امنیتی نمی‌شود و امنیت کشورهای منطقه بیش از گذشته به نوع روابط آن‌ها با همسایگان و تحولات سیاسی منطقه وابسته است.
پیامدهای جنگ برای متحدان منطقه‌ای آمریکا
جنگ رمضان علاوه بر پیامدهای نظامی، هزینه‌های سیاسی و اقتصادی قابل‌توجهی برای بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای به همراه داشته است. افزایش تنش‌ها، نگرانی درباره امنیت انرژی و پیامدهای تحولات تنگه هرمز، از جمله مسائلی است که می‌تواند بر محاسبات امنیتی کشورهای حاشیه خلیج فارس تأثیر بگذارد.
در چنین شرایطی، ادامه اتکا به سیاست‌های واشنگتن و تل‌آویو ممکن است برای برخی دولت‌های منطقه هزینه‌زا باشد؛ به‌ویژه اگر این همکاری‌ها به افزایش تنش با همسایگان منجر شود.
از سوی دیگر، تحولات سیاسی داخلی آمریکا و رژیم صهیونیستی نیز بر ارزیابی کشورهای منطقه از میزان پایداری حمایت‌های خارجی تأثیر می‌گذارد. تغییر موازنه‌های سیاسی و افزایش انتقادها از سیاست‌های جنگ‌طلبانه، می‌تواند ضرورت بازنگری در ائتلاف‌های امنیتی را برای متحدان این بازیگران پررنگ‌تر کند.
امنیت بومی؛ گزینه‌ای برای کاهش تنش‌های منطقه‌ای
در سال‌های اخیر، موضوع ایجاد سازوکارهای امنیتی با مشارکت کشورهای منطقه، به یکی از محورهای مهم گفت‌وگوهای دیپلماتیک تبدیل شده است. همکاری میان ایران و کشورهای همسایه، از جمله عربستان، ترکیه و پاکستان، می‌تواند زمینه‌ای برای کاهش تنش‌ها و تقویت ترتیبات امنیتی منطقه‌ای فراهم کند.
در این چارچوب، نشست تهران با حضور مقام‌های ارشد برخی کشورهای منطقه و طرح موضوعات مشترک امنیتی، از جمله تحولات مرتبط با رژیم صهیونیستی، مورد توجه قرار گرفته است.
تقویت چنین سازوکارهایی مستلزم احترام متقابل به حاکمیت کشورها، پرهیز از مداخله در امور داخلی همسایگان و جلوگیری از استفاده از خاک کشورهای منطقه برای اقدامات نظامی علیه دیگر دولت‌هاست.
ضرورت بازنگری امارات در سیاست‌های منطقه‌ای
اظهارات قرقاش درباره ضرورت تقویت بازدارندگی و حفاظت از حاکمیت امارات، در کنار تحولات اخیر، این پرسش را مطرح می‌کند که آیا ابوظبی حاضر است در سیاست‌های منطقه‌ای خود تجدیدنظر کند؟
حرکت به سمت امنیت پایدار، با ادامه سیاست‌های تنش‌زا و تکیه بر قدرت‌های فرامنطقه‌ای دشوار خواهد بود. امارات برای ایفای نقشی مؤثر در ترتیبات امنیتی منطقه، نیازمند تقویت روابط با همسایگان، احترام به منافع متقابل و فاصله گرفتن از اقداماتی است که می‌تواند به افزایش بی‌ثباتی منجر شود.
در نهایت، تجربه جنگ رمضان بار دیگر نشان داده است که امنیت کشورهای منطقه نمی‌تواند صرفاً بر خرید تسلیحات یا حمایت قدرت‌های خارجی استوار باشد. ایجاد اعتماد میان همسایگان و شکل‌گیری سازوکارهای مشترک امنیتی، می‌تواند مسیر مؤثرتری برای دستیابی به ثبات پایدار در منطقه باشد.
