الجزیره در گزارشی تحلیلی به بررسی توان نظامی اسرائیل برای تحقق هدف اعلام‌شده بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر این رژیم، مبنی بر سرنگونی نظام جمهوری اسلامی پرداخت و نوشت که حملات هوایی به‌تنهایی نمی‌توانند چنین هدفی را محقق کنند و عملیات زمینی نیز به تعهد نظامی بسیار گسترده‌تری نیاز خواهد داشت.
به گزارش الجزیره، نتانیاهو در آستانه انتخابات سراسری اسرائیل و در شرایطی که با کاهش حمایت در نظرسنجی‌ها روبه‌روست، اعلام کرده است که براندازی نظام ایران همچنان «هدف اصلی» اسرائیل است. این اظهارات پس از گفت‌وگوی او با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در روز یکشنبه و سفر پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، به اسرائیل مطرح شد؛ با این حال، نتانیاهو نشانه‌ای ارائه نکرد که واشنگتن با مشارکت در حمله‌ای جدید علیه ایران یا عملیات برای سرنگونی نظام سیاسی آن موافقت کرده باشد.
توان حمله نظامی با توان تغییر نظام متفاوت است
الجزیره به نقل از کارشناسان نظامی گزارش داد که توان اسرائیل برای حمله به اهدافی در ایران محل تردید نیست، اما مسئله اصلی، امکان تبدیل دستاوردهای نظامی به تغییر سیاسی در تهران است.
اوربان کانینگهام، پژوهشگر مؤسسه خدمات متحد سلطنتی بریتانیا (RUSI)، به الجزیره گفت ذخایر تسلیحات تهاجمی و توانایی سوخت‌گیری هوایی، مزیت قابل توجهی در اختیار اسرائیل قرار می‌دهد و این رژیم می‌تواند بار دیگر برتری هوایی ایجاد کرده و اهدافی را در ایران مورد حمله قرار دهد.
با این حال، کارشناسان تأکید می‌کنند که وارد کردن خسارت به زیرساخت‌های نظامی ایران لزوماً به معنای از بین رفتن توان پاسخ‌گویی یا سرنگونی نظام سیاسی نیست.
چاغلار کورچ، استادیار دانشگاه عبدالله گل ترکیه، در این زمینه گفت قدرت هوایی می‌تواند توانمندی‌های نظامی ایران را تضعیف کند، اما قادر نیست تمام ظرفیت‌های تهاجمی این کشور را از بین ببرد؛ به‌ویژه آنکه سامانه‌های پنهان‌شده و اهداف مستحکم ممکن است از حملات جان سالم به در ببرند.
او معتقد است تحقق هدف تغییر نظام، مستلزم آمادگی برای اعزام نیروهای زمینی و حضور طولانی‌مدت در خاک ایران است؛ اقدامی که به تعهدات نظامی و سیاسی بسیار گسترده‌تری نیاز دارد.
چرا حملات هوایی برای سرنگونی نظام کافی نیست؟
به نوشته الجزیره، نتانیاهو از زمان نخستین دوره نخست‌وزیری خود در سال ۱۹۹۶، رهبران ایران را تهدیدی عمده معرفی کرده است. مشارکت نظامی آمریکا در جنگ ژوئن ۲۰۲۵ و همچنین عملیات نظامی آغازشده در ۲۸ فوریه سال جاری میلادی، بخشی از مداخله نظامی مورد نظر نتانیاهو را محقق کرد، اما به سرنگونی نظام ایران منجر نشد.
نتانیاهو نیز در ماه مارس به محدودیت قدرت هوایی اذعان کرده و گفته بود که این هدف را نمی‌توان صرفاً از طریق حملات هوایی محقق کرد. او در عین حال، بدون ارائه جزئیات، بر ضرورت وجود یک مؤلفه زمینی تأکید کرده بود.
کارشناسان همچنین درباره کارآمدی عملیات مخفیانه و حملات سایبری برای تحقق چنین هدفی تردید دارند. کانینگهام می‌گوید اسرائیل همچنان از ظرفیت‌های اطلاعاتی انسانی در داخل ایران برخوردار است و می‌تواند حملات سایبری را نیز در دستور کار قرار دهد، اما استفاده از این شبکه‌ها خطر شناسایی و از دست رفتن آنها را افزایش می‌دهد.
به گفته او، عملیات مخفیانه و حملات سایبری به‌تنهایی مسیر روشنی برای سرنگونی نظام ایران فراهم نمی‌کنند.
این تحلیلگر همچنین درباره توان گروه‌های مسلح کرد یا بلوچ برای ایفای نقش نیروی زمینی علیه ایران ابراز تردید کرد. به گفته او، گروه‌های کرد از توان نظامی لازم برای مقابله با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برخوردار نبودند. الجزیره در همین زمینه یادآور شد که گزارش‌هایی در ماه مارس درباره بررسی احتمال تسلیح گروه‌های مخالف کرد از سوی دولت ترامپ منتشر شد، اما این موضوع به مرحله اجرا نرسید.
توان موشکی ایران و هزینه‌های یک جنگ جدید
بخش دیگری از گزارش الجزیره به ظرفیت ایران برای پاسخ‌گویی به حملات احتمالی اختصاص دارد. کارشناسان معتقدند ایران برای تحمیل هزینه‌های سنگین به اسرائیل، لزوماً نیازی به برخورداری از توان هوایی برابر با این رژیم ندارد.
سیدارت کاشال، پژوهشگر ارشد مؤسسه خدمات متحد سلطنتی بریتانیا، گفت ایران احتمالاً همچنان ذخایر قابل توجهی از موشک‌ها در اختیار دارد؛ هرچند آسیب دیدن سامانه‌های هدف‌گیری می‌تواند از میزان کارآمدی آنها بکاهد.
او همچنین با اشاره به توان تولید داخلی بخشی از تسلیحات و وجود مناطق کوهستانی در جنوب ایران، معتقد است تهران همچنان از ظرفیت‌هایی برای حفظ بخشی از توان موشکی و مقابله با حملات برخوردار است.
در مقابل، کانینگهام هشدار داد که ادامه تبادل حملات می‌تواند ذخایر موشک‌های رهگیر اسرائیل را کاهش دهد و حفظ سامانه‌های دفاعی را دشوارتر کند.
به نوشته الجزیره، یکی از چالش‌های اسرائیل، تفاوت هزینه میان تسلیحات تهاجمی ایران و تجهیزات دفاعی مورد استفاده برای مقابله با آنهاست. پهپادهای نسبتاً ارزان‌قیمت ایران ممکن است با موشک‌های رهگیر بسیار گران‌تر هدف قرار گیرند؛ مسئله‌ای که در صورت تداوم درگیری می‌تواند فشار بیشتری بر ذخایر دفاعی اسرائیل وارد کند، در حالی که ایران امکان تولید انبوه برخی تسلیحات کم‌هزینه را حفظ می‌کند.
آیا آمریکا در حمله احتمالی جدید مشارکت می‌کند؟
به گزارش الجزیره، تحلیلگران مشارکت مجدد آمریکا در حمله به ایران را قطعی نمی‌دانند و به تفاوت ملاحظات سیاسی واشنگتن و تل‌آویو اشاره می‌کنند. دونالد ترامپ نیز با نزدیک شدن انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا با فشارهایی برای جلوگیری از تشدید دوباره تنش‌ها روبه‌روست.
روزنامه فایننشال تایمز گزارش داده بود که پیشنهاد اسرائیل برای ازسرگیری حملات، موافقت ترامپ را به دست نیاورده است؛ هرچند این گزارش لزوماً به معنای مخالفت قطعی واشنگتن با هرگونه حمله در آینده نیست.
کانینگهام معتقد است اسرائیل بدون حمایت آمریکا، توانمندی‌های لازم برای حمله به برخی تأسیسات عمیقاً زیرزمینی ایران را در اختیار نخواهد داشت. او به بمب‌های سنگرشکن ۳۰ هزار پوندی GBU-57 اشاره کرد که بمب‌افکن‌های بی-۲ آمریکا در ژوئن ۲۰۲۵ علیه تأسیسات هسته‌ای فردو و نطنز به کار گرفتند؛ تسلیحاتی که قابلیت عملیاتی آن در اختیار واشنگتن است و اسرائیل به‌تنهایی از توان مشابهی برخوردار نیست.
این کارشناس همچنین احتمال داد که در صورت اقدام یک‌جانبه اسرائیل، ایران تمرکز پاسخ خود را بر اهداف اسرائیلی قرار دهد و از هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی یا ایجاد اختلال در تنگه هرمز اجتناب کند؛ رویکردی که می‌تواند با هدف جلوگیری از ورود مستقیم واشنگتن به جنگ دنبال شود.
شکاف میان تخریب نظامی و تغییر سیاسی
الجزیره در جمع‌بندی گزارش خود تأکید می‌کند که چالش اصلی اسرائیل، فاصله میان توانایی تخریب اهداف نظامی و امکان تحمیل تغییر سیاسی در ایران است.
کورچ در این زمینه می‌گوید تغییر یک نظام سیاسی بدون آمادگی برای اعزام نیرو و باقی ماندن چندساله در کشور هدف امکان‌پذیر نیست. او همچنین معتقد است اسرائیل نمی‌تواند کنترل ایران را در دست بگیرد و آمریکا نیز تمایلی به ورود مجدد به جنگی با هدف تغییر نظام ندارد که ممکن است دهه‌ها به طول بینجامد.
بر این اساس، گزارش الجزیره میان توانایی اسرائیل برای وارد کردن خسارت‌های نظامی به ایران و امکان تحقق هدف اعلام‌شده نتانیاهو تمایز قائل می‌شود؛ هدفی که به اعتقاد کارشناسان مورد استناد این شبکه، تحقق آن صرفاً با حملات هوایی و عملیات مخفیانه تضمین‌شدنی نیست و به مداخله‌ای بسیار گسترده‌تر با هزینه‌های نظامی و سیاسی سنگین نیاز دارد.
