دیدار دونالد ترامپ و شی جینپینگ که قرار است ۲۴ سپتامبر در واشنگتن برگزار شود، در شرایطی انجام میشود که روابط چین و آمریکا از اختلافات تجاری فراتر رفته و طیف گستردهای از موضوعات اقتصادی، فناوری، امنیتی و منطقهای را دربر گرفته است. گزارشهای اخیر نیز نشان میدهد دو طرف در آستانه این دیدار تلاش دارند مسیر گفتوگو و ثبات نسبی روابط را حفظ کنند.
رقابت میان دو قدرت اقتصادی جهان اکنون حوزههایی مانند تعرفهها، نیمهرساناها، هوش مصنوعی، مواد معدنی راهبردی و تایوان را شامل میشود. در همین حال، مقامهای دو کشور پیش از دیدار سران، مذاکراتی را برای کاهش اختلافات تجاری و بررسی همکاریهای مرتبط با هوش مصنوعی دنبال کردهاند.
مدیریت رقابت به جای حل اختلافات
در چنین شرایطی، هدف اصلی نشست را نمیتوان صرفاً دستیابی به یک توافق جامع میان دو کشور دانست. ادامه آتشبس تجاری و جلوگیری از بازگشت تنشهای تعرفهای، یکی از مهمترین موضوعات مورد توجه دو طرف است و تحلیلهای منتشرشده نیز از احتمال تمرکز نشست بر حفظ ثبات موجود حکایت دارد.
اهمیت این رویکرد از آنجا ناشی میشود که اختلافات چین و آمریکا دیگر به یک پرونده مشخص محدود نیست. تجارت، فناوری، امنیت زنجیرههای تأمین و مسائل منطقهای به یکدیگر پیوند خوردهاند و تشدید اختلاف در یکی از این حوزهها میتواند بر سایر بخشهای رابطه تأثیر بگذارد.
تجارت و فناوری روی میز ترامپ و شی
تجارت همچنان یکی از حوزههایی است که امکان دستیابی به توافقهای محدود در آن بیشتر از سایر پروندهها ارزیابی میشود. دو طرف درباره کاهش برخی تعرفهها و چارچوب تجارت کالاهای غیرحساس گفتوگو کردهاند و مذاکرات اخیر نیز با هدف آمادهسازی زمینه نشست سران دنبال شده است.
هوش مصنوعی نیز به یکی دیگر از محورهای جدید روابط دو کشور تبدیل شده است. واشنگتن و پکن در ماههای اخیر گفتوگوهایی درباره ایمنی و مدیریت خطرات این فناوری داشتهاند و در مذاکرات اخیر نیز پیشنهاد ایجاد سازوکاری برای اطلاعرسانی درباره حوادث مرتبط با هوش مصنوعی مطرح شده است.
تایوان؛ پروندهای متفاوت
در مقابل، موضوع تایوان از حساسترین اختلافات میان چین و آمریکا به شمار میرود و ظرفیت بسیار کمتری برای معامله مستقیم دارد. این پرونده با منافع اعلامشده پکن و تعهدات امنیتی آمریکا در شرق آسیا گره خورده و به همین دلیل، نحوه برخورد دو طرف با آن میتواند یکی از شاخصهای مهم مدیریت رقابت باشد.
همزمان، تماسهای دیپلماتیک میان مقامهای ارشد چین و آمریکا نیز ادامه داشته است. وانگ یی و مارکو روبیو در ۱۷ سپتامبر درباره روابط دوجانبه و مرحله بعدی تعاملات سطح بالا گفتوگو کردند و بر اهمیت ارتباط، همکاری و مدیریت اختلافات تأکید شد.
ایران و غرب آسیا در محاسبات پکن و واشنگتن
در کنار پروندههای اصلی روابط چین و آمریکا، تحولات غرب آسیا نیز در محاسبات دو قدرت اهمیت بیشتری پیدا کرده است. تماسهای اخیر وزیر خارجه چین با مقامهای منطقه و همچنین گفتوگو با وزیر خارجه آمریکا نشان میدهد مسائل منطقهای و روابط چین با کشورهای غرب آسیا نیز در فضای کلی رقابت دو کشور مورد توجه قرار گرفته است.
بر این اساس، اهمیت دیدار ترامپ و شی تنها به نتیجه مذاکرات چند ساعته دو رئیسجمهور محدود نخواهد شد. نحوه ادامه روابط در حوزه تجارت، فناوری و مسائل امنیتی پس از این دیدار مشخص خواهد کرد که دو کشور تا چه اندازه میتوانند رقابت فزاینده خود را در چارچوبی قابل مدیریت نگه دارند.
