مصر در موضعگیری خود درباره بحران یمن، میان دو عامل در حال ایجاد توازن است: تأمین امنیت کشتیرانی در دریای سرخ و تنگه بابالمندب، با هدف حفاظت از درآمدهای کانال سوئز و منافع راهبردی مرتبط با آن و پرهیز از کشیده شدن به رویارویی مستقیم با جنبش انصارالله و متحدان منطقهای آن.
در همین راستا، منابع آگاه در گفتوگو با روزنامه «الأخبار» اعلام کردهاند، مذاکرات و تماسهای اخیر میان مقامهای مصری و سعودی بر حفاظت از ثبات اقتصادی و امنیتی عربستان بهعنوان بخشی حیاتی از امنیت داخلی این کشور، با ترجیح استفاده از ابزارهای دریایی، هوایی و اطلاعاتی و تأکید بر راهحل سیاسی و مذاکرهای برای کاهش خطرات گسترش دامنه درگیری متمرکز بوده است.
این منابع اعلام کردند، هرگونه تهدید علیه کشتیهای تجاری یا نفتکشها در دریای سرخ، ممکن است قاهره را به اتخاذ اقداماتی برای حفاظت از روند تجارت سوق دهد؛ اما این مسأله به معنای مشارکت مصر در عملیات نظامی در داخل یمن نخواهد بود.
از سوی دیگر، با توجه به روابط اقتصادی گسترده میان عربستان و مصر که تجارت، سرمایهگذاریها، حوالههای مالی از سوی مصریهای شاغل در عربستان و جریانهای انرژی را شامل میشود، گسترش حملات به خاک عربستان یا تأسیسات نفتی این کشور ممکن است قاهره را به بازنگری در سطح مشارکت خود بهویژه با توجه به نگرانیها درباره بیثباتی بازارهای جهانی، افزایش هزینههای حملونقل، بیمه و کاهش حجم کشتیرانی وادار کند.
با این حال، بر اساس گفته همین منابع، مصر تلاش میکند از کشیده شدن به سمت یک تنش گسترده منطقهای جلوگیری کند. ماهیت مأموریت و دامنه آن، یکی از محورهای اصلی هرگونه بحث درباره مشارکت احتمالی مصر باقی مانده است. مقامهای مصری همچنین تأکید دارند که آنچه از طریق مذاکره محقق خواهد شد، بسیار بیشتر و شاید سریعتر باشد.
در همین چارچوب، مصر نسبت به پیشنهاد عربستان برای اعزام نیروهای زمینی به خاک یمن حساسیت ویژهای نشان داده است. بر اساس اظهارات مقامهای مصری در تماس با همتایان سعودی خود، این پیشنهاد به معنای «ورود به سطح متفاوتی از تعهد نظامی با پیامدهای نامشخص» است؛ بهویژه آنکه ورود به محیط پیچیده یمن ممکن است تعیین زمان پایان مأموریت را دشوارتر از اجرای یک عملیات نظامی محدود کند.
بر اساس اطلاعات موجود، قاهره اهمیت زیادی برای چارچوبی قائل است که هر نیروی نظامی منطقهای احتمالی در قالب آن فعالیت خواهد کرد. مشارکت در یک اقدام چندجانبه با اهداف مشخص، مدت زمان معین و برخوردار از پوشش سیاسی و حقوقی، تفاوت اساسی با ورود به جنگی بدون سقف زمانی دارد. از این رو، تعیین قواعد درگیری و هدف نهایی عملیات، در کنار سطح تهدید، از مهمترین عواملی خواهد بود که موضع مصر را مشخص میکند؛ موضعی که همچنان بر دیپلماسی و پرهیز از جنگ تأکید دارد.
این موضعگیری در شرایطی صورت میگیرد که قاهره همچنان تأکید میکند پایان دادن به آنچه «تهدید انصارالله» نامیده میشود، نمیتواند صرفاً به حملات هوایی یا عملیات دریایی محدود شود. به باور مقامهای مصری، ادامه عملیات بدون وجود یک روند سیاسی ممکن است پس از مدتی به ایجاد دوباره این «تهدید» و حتی شکلگیری وضعیتی پیچیدهتر منجر شود. قاهره اهمیت زیادی برای وجود یک چشمانداز سیاسی همزمان با هرگونه اقدام نظامی قائل است؛ چشماندازی که به باور این کشور باید مشخص کند پس از توقف عملیات چه اتفاقی قرار است رخ دهد و چه کسی مسئولیت مدیریت اوضاع یمن را بر عهده خواهد گرفت.
سوریه درخواست عربستان برای اعزام نیرو به یمن را رد کرد
تلاشهای عربستان طی ماههای گذشته برای جذب نیروهای نظامی از خارج، به استقرار سازمانیافته نیروهای سوری در یمن منجر نشده است؛ زیرا منابع اعلام کردند دمشق درخواست رسمی ریاض برای سازماندهی و اعزام نیروهای سوری را رد کرده است.
منابع سوری در گفتوگو با پایگاه خبری «ترکیه امروز» اعلام کردند که عربستان طی ماههای گذشته تلاش کرده است برای تأمین نیازهای نظامی خود در یمن، نیروهایی را جذب کند، اما دولت سوریه با درخواست سازماندهی یک نیروی سوری و اعزام آن برای مقابله با «انصارالله» مخالفت کرده است.
یکی از این منابع گفت: «این موضوع دیگر به پایان رسیده است. درخواست عربستان چند ماه پیش ارائه شد و سوریه با احترام آن را رد کرد و توضیح داد که بر روند سازماندهی نیروهای نظامی خود تمرکز دارد و قصد ندارد بهعنوان طرف ثالث وارد درگیری شود.»
این منبع افزود که دولت سوریه مانع خروج افراد از کشور برای مشارکت در درگیریها نمیشود، اما تأکید کرده است که دمشق مسئولیتی در قبال چنین مشارکتهای فردی نخواهد داشت.
منابع ترکیهای نیز ادعاهای مطرحشده درباره نقش ترکیه در انتقال یا سازماندهی سوریها با هدف اعزام آنها به یمن را رد کردند.
این منابع گفتند: «ما هیچ ارتباطی با این موضوع نداریم. سوریه و عربستان دو کشور مستقل هستند.»
آنها افزودند که ترکیه اقدامات خود را بر اساس «توافق مکه» پس از آن تعیین خواهد کرد که این توافق، مبنای حقوقی لازم را در داخل کشورهای مشارکتکننده پیدا کند.
عربستان همچنان به جستوجو ادامه میدهد
این پایگاه خبری ترکیهای اعلام کرد که عربستان همچنان در حال بررسی گزینههایی برای جذب نیروهای نظامی و آموزشدهندگان نظامی از کشورهای مختلف است تا نیازهای نظامی خود در یمن را تأمین کند.
این تلاشها در شرایطی ادامه دارد که درگیریها در یمن تشدید شده و جنبش «انصارالله» کنترل مواضع مهمی را در امتداد ساحل دریای سرخ و در نزدیکی ورودی تنگه بابالمندب به دست گرفته است.
منابع اعلام کردند که عربستان به دنبال جذب نیرو از چندین کشور، از جمله پاکستان بوده است و تلاشهای این کشور در زمینه جذب نیرو در پاکستان با شتاب بیشتری دنبال شده است. همچنین گزارشهای تأییدنشدهای منتشر شده است که بر اساس آنها، نهادهای امنیتی عربستان همچنان در کشورهای شمال آفریقا، از جمله مصر و لیبی به دنبال جذب نیرو هستند.
این تحولات بار دیگر توجهها را به «توافق مکه» جلب کرده است؛ توافقی که بر اساس آن انتظار میرود ترکیه، پاکستان و دیگر کشورهای مشارکتکننده، درباره مسائل امنیتی و دفاعی با یکدیگر هماهنگ شوند.
منابع آگاه از مذاکرات اعلام کردند که همکاری دفاعی مؤثر میتواند پس از آن مورد بررسی قرار بگیرد که این توافق در سازوکارهای حقوقی داخلی کشورهای مشارکتکننده ادغام شود.
منابع بر این باورند که انتظار میرود ترکیه و پاکستان بهجای اجرای عملیات زمینی مستقیم علیه «انصارالله» در یمن، بر مأموریتهای دفاعی تمرکز کنند.
این منابع توضیح دادند که تمرکز این کشورها بهجای عملیات زمینی مستقیم، بر حفاظت از تأسیسات انرژی، زیرساختهای راهبردی، مراکز جمعیتی و مراکز مهم اداری خواهد بود.
