ماجرا به سفر دونالد ترامپ به آنکارا در جریان نشست ناتو بازمیگردد؛ جایی که بر اساس گزارشهای منتشرشده، دستگاه امنیتی آمریکا به اطلاعاتی درباره احتمال هدف قرار گرفتن هواپیمای رئیسجمهور دست پیدا کرد.
ABC News به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داده است که تصمیم به انتقال مخفیانه ترامپ پس از دریافت اطلاعاتی درباره فعالیت یک هسته ایرانی مجهز به موشک دوشپرتاب گرفته شد. گزارشهای تازه روی این نکته تأکید دارند که نگرانی اصلی، امکان هدف قرار گرفتن هواپیمای رئیسجمهور با یک سامانه قابل حمل بوده است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، ترامپ به جای استفاده از هواپیمای اصلی ریاستجمهوری، با یک هواپیمای کوچکتر و کمتر قابل شناسایی از ترکیه خارج شد. هواپیمای اصلی نیز در قالب یک عملیات فریب، جداگانه از آنکارا پرواز کرد تا احتمال شناسایی مسیر واقعی رئیسجمهور کاهش یابد.
هشدار اسرائیل؛ اطلاعات امنیتی یا تلاش برای اثرگذاری بر ترامپ؟
یکی از مهمترین بخشهای این پرونده، منشأ اطلاعاتی است که به تهدید علیه ترامپ مربوط میشود.
روزنامه واشنگتنپست به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داده که اطلاعات درباره احتمال تهدید علیه جان ترامپ از منابع اسرائیلی سرچشمه گرفته است. اهمیت این ادعا در آنجاست که همان مقام احتمال داده ارائه چنین اطلاعاتی میتوانسته علاوه بر اهداف امنیتی، با هدف اثرگذاری بر تصمیمهای ترامپ نیز انجام شده باشد.
این ادعا البته به معنای اثبات انگیزه سیاسی اسرائیل نیست؛ اما نشان میدهد در واشنگتن درباره نحوه استفاده از اطلاعات امنیتی اسرائیل و تأثیر آن بر تصمیمهای ترامپ پرسشهایی جدی مطرح شده است.
این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که طی ماههای اخیر، گزارشهایی درباره اختلاف نظر واشنگتن و تلآویو بر سر نحوه مواجهه با ایران منتشر شده است. واشنگتنپست پیشتر نیز گزارش داده بود که نهادهای اطلاعاتی آمریکا درباره اقداماتی از سوی اسرائیل که میتواند تلاشهای دولت ترامپ برای دستیابی به توافق با ایران را تضعیف کند، هشدار دادهاند.
چرا تهدید موشکی علیه ترامپ اهمیت دارد؟
اگر روایت منتشرشده درباره وجود یک هسته مجهز به موشک دوشپرتاب درست باشد، مسئله صرفاً حفاظت از رئیسجمهور آمریکا نیست. موشکهای قابل حمل به دلیل قابلیت جابهجایی، اختفا و استفاده در فاصله نزدیک، یکی از چالشهای جدی برای حفاظت از هواپیماها در هنگام برخاست و فرود محسوب میشوند.
به همین دلیل، تصمیم به انتقال ترامپ به یک هواپیمای کوچکتر و استفاده از هواپیمای اصلی به عنوان عامل فریب، نشان میدهد سرویس مخفی آمریکا تهدید را دستکم در سطحی ارزیابی کرده که اتخاذ تدابیر غیرمعمول را ضروری دانسته است. رویترز نیز گزارش داده که مقامهای آمریکایی تهدید را معتبر و فوری ارزیابی کرده بودند.
ایران در روایت امنیتی واشنگتن؛ تهدید واقعی یا ابزار فشار؟
این حادثه در فضایی رخ داده که موضوع تهدید علیه ترامپ از سوی ایران پیشتر نیز در محاسبات امنیتی و سیاسی واشنگتن مطرح بوده است. واشنگتنپست در ماه مارس گزارش داده بود که ترامپ تهدیدهای منتسب به ایران را یکی از عوامل مؤثر در نگاه خود به تقابل با تهران عنوان کرده، هرچند برای برخی ادعاهای مطرحشده درباره ارتباط ایران با تلاشهای ترور، شواهد عمومی ارائه نشده است.
از این منظر، پرونده آنکارا را میتوان بخشی از یک زنجیره بزرگتر دانست؛ زنجیرهای که در آن، تهدید امنیتی، اطلاعات اسرائیل و تصمیمهای سیاسی ترامپ درباره ایران به یکدیگر گره خوردهاند.
پیامد سیاسی ماجرا برای رابطه واشنگتن و تلآویو
نکته قابل توجه این است که اسرائیل از یک سو یکی از مهمترین منابع اطلاعاتی آمریکا درباره ایران محسوب میشود و از سوی دیگر، در برخی پروندههای مرتبط با ایران، منافع و اولویتهای آن لزوماً با دولت ترامپ یکسان نیست.
گزارشهای اخیر واشنگتنپست درباره اختلاف میان آمریکا و اسرائیل بر سر مسیر توافق با ایران نیز نشان میدهد این شکاف را نمیتوان نادیده گرفت. حتی پیش از این، گزارشهایی درباره نگرانی مقامهای آمریکایی از اقدامات اسرائیل در قبال مقامهای ایرانی و تأثیر آن بر روند مذاکرات منتشر شده بود.
در چنین شرایطی، ادعای اینکه هشدار امنیتی درباره ترامپ از کانالهای اسرائیلی منتقل شده و احتمالاً بر تصمیم او اثر گذاشته است، موضوعی فراتر از یک حادثه حفاظتی محسوب میشود.
آنکارا؛ نشانهای از تغییر معادله امنیتی ترامپ؟
ماجرای خروج مخفیانه ترامپ از ترکیه یک پیام روشن دارد: حتی رئیسجمهور آمریکا نیز در شرایط تنش مستقیم با ایران نمیتواند امنیت خود را در خارج از خاک آمریکا بدیهی فرض کند.
ترامپ بعداً نیز اصل تغییر هواپیما را تأیید کرد و گفت هواپیمایی که قرار بود با آن سفر کند، ممکن بود با خطر بیشتری مواجه باشد.
بنابراین، آنچه در آنکارا رخ داد را میتوان در دو سطح بررسی کرد؛ در سطح نخست، یک عملیات امنیتی برای حفاظت از رئیسجمهور آمریکا در برابر تهدیدی احتمالی بود. اما در سطح دوم، این حادثه تصویری از پیچیدهتر شدن جنگ اطلاعاتی میان ایران، آمریکا و اسرائیل ارائه میدهد؛ جنگی که در آن، حتی یک گزارش اطلاعاتی میتواند مسیر حرکت رئیسجمهور آمریکا و تصمیمهای امنیتی کاخ سفید را تغییر دهد.
نکته مهم: بخشهایی از این روایت همچنان بر اساس اطلاعات منابع ناشناس و گزارش رسانههاست و ادعای منشأ اسرائیلی اطلاعات یا انگیزه احتمالی برای اثرگذاری بر ترامپ، بهمعنای اثبات آن نیست. همین ابهام، پرونده آنکارا را به موضوعی قابل تأمل در معادلات امنیتی و سیاسی میان تهران، واشنگتن و تلآویو تبدیل کرده است.
