جنگ غزه و پیامدهای انسانی گسترده آن، حماس را به سمت پذیرش توافق شرمالشیخ سوق داده است؛ توافقی که به گفته غازی حمد، نه حاصل رضایت کامل این جنبش، بلکه نتیجه شرایط اضطراری و فشار ناشی از تداوم حملات و افزایش شمار قربانیان غیرنظامی بوده است.
رئیس هیأت مذاکرهکننده حماس اعلام کرده است که شخصاً از جزئیات توافق رضایت نداشته و انتظار داشته چارچوبی جامعتر برای پایان اشغال و ترسیم آینده سیاسی مردم فلسطین ایجاد شود، اما تشدید بحران انسانی و خطر تداوم آوارگی فلسطینیان، این توافق را به گزینهای اجتنابناپذیر تبدیل کرده است.
حماس: توقف ماشین جنگی اولویت فوری بود
غازی حمد با اشاره به شرایط حاکم بر نوار غزه، تأکید کرده است که هدف اصلی از پذیرش توافق، توقف حملات روزانه و جلوگیری از افزایش تلفات غیرنظامیان بوده است.
به گفته وی، حجم تخریب زیرساختها، فشارهای انسانی و نگرانی از ادامه روند آوارگی اجباری، مهمترین عواملی بودند که حماس را به پذیرش این چارچوب واداشتند.
این موضع نشان میدهد که محاسبات حماس در مرحله کنونی، بیش از آنکه بر دستیابی فوری به تمامی مطالبات سیاسی متمرکز باشد، بر کاهش فشار نظامی و حفظ امکان ادامه مذاکرات آینده استوار شده است.
خلع سلاح مقاومت؛ یکی از محورهای حساس توافق
بر اساس مفاد اعلامشده از این توافق، در صورت خروج کامل ارتش اسرائیل از غزه، موضوع تحویل سلاح گروههای مقاومت به یک کمیته ملی فلسطینی مطرح خواهد شد.
این بند از توافق، یکی از پیچیدهترین بخشهای مذاکرات محسوب میشود؛ چرا که مسئله سلاح گروههای فلسطینی همواره یکی از اصلیترین اختلافات میان طرفهای درگیر بوده است.
حماس تأکید کرده که توافق شرمالشیخ صرفاً محدود به موضوع خلع سلاح نیست، بلکه یک چارچوب گستردهتر برای مدیریت مرحله پس از جنگ و تعیین مسیر آینده غزه محسوب میشود.
ابهام در اجرای تعهدات اسرائیل
با وجود اعلام توافق، اجرای آن همچنان با چالشهای جدی مواجه است. حماس اعلام کرده که طبق مفاد توافق، اسرائیل باید حملات خود را متوقف کرده، نیروهایش را به مواضع پیشین بازگرداند و روند ورود کالاها و کمکهای بشردوستانه به غزه را تسهیل کند.
با این حال، گزارشها حاکی از آن است که حملات رژیم اسرائیل در برخی مناطق غزه ادامه داشته و تلآویو هنوز موضع نهایی خود را درباره مرحله دوم توافق اعلام نکرده است.
این وضعیت، نگرانیها درباره شکنندگی آتشبس و احتمال بازگشت دوباره درگیریها را افزایش داده است.
جلسه امنیتی تلآویو درباره غزه و ایران
در ادامه تحولات سیاسی و امنیتی، منابع اسرائیلی اعلام کردهاند که کابینه امنیتی این رژیم قرار است درباره موضوع توافق غزه و همچنین تحولات مرتبط با ایران تشکیل جلسه دهد.
برگزاری این نشست نشان میدهد که تصمیمگیریهای تلآویو درباره آینده جنگ غزه، تنها به مسائل میدانی محدود نیست و با معادلات گستردهتر منطقهای، بهویژه تقابل با ایران و نقش بازیگران منطقهای، ارتباط مستقیم دارد.
آینده توافق؛ آزمونی برای دیپلماسی منطقهای
توافق شرمالشیخ اکنون در مرحلهای حساس قرار دارد؛ مرحلهای که موفقیت یا شکست آن به میزان پایبندی طرفها به تعهدات، نحوه مدیریت موضوعات امنیتی و تعیین تکلیف آینده سیاسی غزه وابسته است.
برای حماس، این توافق فرصتی برای توقف فشار نظامی و بازسازی توان سیاسی در غزه است؛ برای اسرائیل، آزمونی درباره چگونگی تحقق اهداف اعلامشده جنگ؛ و برای میانجیهای منطقهای، چالشی بزرگ برای جلوگیری از بازگشت دوباره بحران.
در نهایت، سرنوشت این توافق بیش از هر چیز به این بستگی دارد که آیا طرفهای درگیر آن را مسیر عبور از جنگ میدانند یا صرفاً وقفهای موقت پیش از مرحله جدید رویارویی.
