شهر شنژن چین در آستانه میزبانی از اجلاس مجمع همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC)، به صحنه اجرای تدابیر گسترده امنیتی و محدودیتهای کمسابقه شهری تبدیل شده است؛ تدابیری که از ممنوعیت بوق زدن خودروها و پرواز پهپادها تا محدودیت تردد وسایل نقلیه و درخواست از شهروندان برای خانهنشین کردن خودروهای شخصی را در بر میگیرد.
این اقدامات در نگاه نخست ممکن است صرفاً تدابیری برای مدیریت ترافیک و تأمین امنیت یک رویداد بینالمللی به نظر برسند، اما در سطحی فراتر، نشاندهنده اهمیت سیاسی، امنیتی و اقتصادی میزبانی چنین نشستهایی برای چین هستند؛ کشوری که میخواهد همزمان با نمایش ظرفیتهای اقتصادی و فناورانه خود، توانایی مدیریت یک رویداد بینالمللی در بالاترین سطح را نیز به رخ بکشد.
شنژن؛ ویترین فناوری چین در برابر رهبران جهان
شنژن که روزگاری شهری با بافتی عمدتاً کشاورزی بود، امروز به یکی از مهمترین مراکز فناوری، تولید صنعتی و نوآوری در چین تبدیل شده است. انتخاب این شهر برای میزبانی اجلاس اپک، فرصتی راهبردی برای پکن فراهم میکند تا تصویری از مسیر توسعه اقتصادی و صنعتی خود را در برابر رهبران و هیئتهای خارجی به نمایش بگذارد.
در چنین شرایطی، مدیریت فضای شهری و کنترل جزئیات برگزاری اجلاس، بخشی از تصویر بینالمللی میزبان محسوب میشود. چین میخواهد نشان دهد که قادر است در کنار توسعه زیرساختهای فناورانه و اقتصادی، نظم و امنیت مورد نیاز برای میزبانی از مقامات عالیرتبه جهان را نیز تأمین کند.
البته این نمایش مدیریتی هزینههایی هم برای زندگی روزمره شهروندان دارد؛ هزینهای که در روزهای برگزاری اجلاس، به شکل محدودیتهای رفتوآمد، کاهش فعالیتهای شهری و تغییر موقت الگوی زندگی مردم نمایان میشود.
از ممنوعیت بوق تا زمینگیر شدن پهپادها؛ امنیت در تمام ابعاد شهر
بر اساس گزارش رویترز، محدودیتهای اعمالشده در شنژن تنها به کنترل مسیرهای تردد هیئتهای خارجی و تأمین امنیت محل اجلاس محدود نیست. ممنوعیت بوق زدن خودروها، توقف فعالیت پهپادهای تحویل کالا و کوادکوپترها و جمعآوری دوچرخههای پارکشده در خیابانهای اصلی، بخشی از مجموعه تدابیر پیشبینیشده برای این رویداد است.
همچنین از شهروندان خواسته شده است خودروهای شخصی خود را در خانه نگه دارند. بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار مالک خودرو نیز برای کاهش ترافیک در این ایام به مشارکت در طرح محدودیت تردد متعهد شدهاند؛ طرحی که در ازای همکاری شهروندان، مشوقهایی از جمله کارت حملونقل شهری تا سقف ۱۰۰ یوان در نظر گرفته است.
از سوی دیگر، پلیس راهنمایی و رانندگی اعلام کرده است خودروهای دارای پلاک خارج از شنژن در ساعات روز اجازه ورود به بخشهای گستردهای از شهر را نخواهند داشت. حتی برای استفاده از دوچرخههای برقی نیز محدودیتهایی در نظر گرفته شده است.
گستردگی این اقدامات نشان میدهد که مدیریت امنیت اجلاس در نگاه مقامهای چینی، صرفاً به حفاظت فیزیکی از رهبران محدود نیست و کنترل ترافیک، فضای هوایی شهری، فعالیتهای تجاری و حتی آلودگی صوتی را نیز شامل میشود.
اجلاس اپک؛ فراتر از یک نشست اقتصادی
مجمع همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه یکی از مهمترین سازوکارهای گفتوگو و همکاری اقتصادی در منطقه آسیا و اقیانوسیه است؛ اما اهمیت نشست پیشرو تنها به موضوعات تجاری و اقتصادی محدود نمیشود.
حضور رهبران قدرتهای بزرگ، از جمله دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به این اجلاس ابعاد سیاسی و ژئوپلیتیکی گستردهتری میبخشد.
در شرایطی که نظام بینالملل با بحرانهای متعدد، از جنگ اوکراین و تحولات غرب آسیا تا رقابت اقتصادی و فناوری میان چین و آمریکا مواجه است، چنین نشستهایی میتوانند به بستری برای تبادل پیامهای سیاسی، رایزنیهای دیپلماتیک و بررسی اختلافات قدرتهای بزرگ تبدیل شوند.
بر اساس گزارش منتشرشده، موضوعاتی از جمله جنگ ایران، جنگ اوکراین و اختلافات تجاری نیز ممکن است در گفتوگوهای رهبران حاضر در اجلاس مطرح شود. با این حال، نباید حضور همزمان این رهبران را به معنای توافق یا حل اختلافات میان آنها تلقی کرد.
چین و معادله نمایش قدرت در نظم چندقطبی
یکی از ابعاد مهم میزبانی شنژن، پیوند میان دیپلماسی اقتصادی و نمایش ظرفیت حکمرانی چین است. پکن در سالهای اخیر تلاش کرده است جایگاه خود را نه فقط بهعنوان یک قدرت اقتصادی، بلکه بهعنوان یکی از بازیگران اصلی شکلدهنده نظم بینالمللی تثبیت کند.
میزبانی اجلاس اپک در چنین فضایی، امکان نمایش همزمان چند مؤلفه قدرت را فراهم میکند: زیرساختهای پیشرفته، ظرفیت صنعتی، توان مدیریت شهری، امنیت داخلی و جایگاه دیپلماتیک.
در این میان، شنژن اهمیت نمادین ویژهای دارد؛ شهری که تحول آن از یک منطقه کوچک به یکی از قطبهای فناوری جهان، بخشی از روایت توسعه چین در چهار دهه گذشته است. انتخاب این شهر به پکن اجازه میدهد که دستاوردهای اقتصادی و فناورانه خود را در کنار نقشآفرینی سیاسیاش به نمایش بگذارد.
هزینه نظم اجلاس برای شهروندان چینی
با وجود اهداف امنیتی و دیپلماتیک این محدودیتها، یک پرسش مهم نیز مطرح است: برگزاری رویدادهای بینالمللی در چنین سطحی تا چه اندازه میتواند زندگی روزمره شهروندان را تحت تأثیر قرار دهد؟
محدودیت تردد خودروها، توقف فعالیت بخشی از خدمات مبتنی بر پهپاد و دوچرخههای برقی و تغییر الگوی حملونقل شهری، نشان میدهد که میزبانی اجلاسهای بزرگ میتواند مستلزم هماهنگی گسترده میان دولت، کسبوکارها و شهروندان باشد.
این موضوع از یک سو ظرفیت بسیج امکانات و اجرای سریع تصمیمات در ساختار مدیریتی چین را نشان میدهد و از سوی دیگر، مسئله تعادل میان الزامات امنیتی رویدادهای بینالمللی و نیازهای روزمره جامعه را برجسته میکند.
شنژن فقط میزبان اجلاس نیست
آنچه در شنژن اتفاق میافتد، فراتر از مجموعهای از محدودیتهای موقت ترافیکی و امنیتی است. چین با میزبانی اجلاس اپک در یکی از نمادهای توسعه فناوری خود، در پی ارائه تصویری جامع از ظرفیتهای اقتصادی، مدیریتی و دیپلماتیک خویش است.
در عین حال، حضور رهبران قدرتهای بزرگ در این نشست، اهمیت آن را از سطح همکاریهای اقتصادی منطقهای فراتر میبرد. اجلاس اپک فرصتی برای گفتوگو در شرایط رقابت قدرتها و بحرانهای بینالمللی است؛ رقابتی که در آن، توان اقتصادی، قدرت فناوری، دیپلماسی و امنیت، بیش از گذشته به مؤلفههای درهمتنیده قدرت ملی تبدیل شدهاند.
به این ترتیب، سکوت غیرمعمول شنژن را میتوان بخشی از صحنهآرایی بزرگتر چین برای میزبانی از جهان دانست؛ صحنهای که در آن، حتی صدای بوق خودروها نیز برای چند روز باید جای خود را به تصویر نظم و اقتدار میزبان بدهد.