مرور تحلیلهای منتشرشده در نیویورکتایمز، فاکسنیوز، والاستریتژورنال، بلومبرگ، الجزیره و دیگر رسانههای معتبر جهان نشان میدهد که حتی در رسانههای نزدیک به جریان سیاسی حاکم بر آمریکا نیز پرسش درباره دستاوردهای جنگ و راه خروج از بحران به یکی از موضوعات اصلی تبدیل شده است.
نکته قابل توجه این است که مسئله ایران دیگر صرفاً یک پرونده نظامی و امنیتی برای دولت ترامپ نیست؛ بلکه به عاملی اثرگذار بر معادلات انتخاباتی، اقتصاد داخلی آمریکا، روابط واشنگتن با متحدان و جایگاه جهانی این کشور تبدیل شده است.
اختلاف در کاخ سفید؛ ترامپ میان جنگ و مذاکره گرفتار شده است
روزنامه نیویورکتایمز در گزارشی به قلم دیوید ای. سنجر و اریک اشمیت، اختلاف میان جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا و پیت هگست، وزیر جنگ این کشور را نشانهای از سردرگمی راهبردی دولت ترامپ درباره آینده جنگ ایران دانسته است.
بر اساس این گزارش، ونس از ابتدا نسبت به ورود آمریکا به یک عملیات نظامی گسترده علیه ایران تردید داشت، در حالی که هگست از حامیان جدی گزینه نظامی بود. اکنون با افزایش هزینههای جنگ و شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای، این اختلافات آشکارتر شده است.
نیویورکتایمز چهار مسیر احتمالی پیش روی ترامپ را بررسی میکند: ازسرگیری حملات گسترده به زیرساختهای انرژی و تأسیسات نظامی ایران، اجرای حملات محدودتر با هدف کاهش خطر پاسخ متقابل تهران، واگذاری مذاکرات به جیدی ونس و ادامه وضعیت فعلی همراه با محاصره دریایی.
اما نکته اساسی در این تحلیل، نبود توافق در داخل دولت آمریکا درباره هدف نهایی جنگ است. به عبارت دیگر، واشنگتن در شرایطی درباره چگونگی پایان دادن به جنگ تصمیمگیری میکند که هنوز تعریف مشترکی از پیروزی ندارد.
این وضعیت را باید یکی از مهمترین نشانههای بنبست راهبردی آمریکا دانست؛ زیرا هنگامی که اهداف اولیه محقق نشده و هزینه ادامه عملیات افزایش یافته است، انتخاب میان تشدید درگیری و پذیرش واقعیتهای میدانی به تصمیمی دشوار تبدیل میشود.
شکست انتخاباتی جمهوریخواهان؛ جنگ ایران به مسئله داخلی آمریکا تبدیل شد
یکی از مهمترین محورهای بازتاب جنگ ایران در رسانههای آمریکایی، ارتباط مستقیم این بحران با شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای سوم نوامبر ۲۰۲۶ است.
فاکسنیوز در یادداشتی به قلم رابرت مگینیس، سرهنگ بازنشسته آمریکایی، با مقایسه انتخابات اخیر با انتخابات سال ۲۰۰۶ و پیامدهای جنگ عراق، تأکید میکند که رأیدهندگان آمریکایی بار دیگر حزب حاکم را به دلیل ورود به یک جنگ پرهزینه در خاورمیانه مجازات کردهاند.
بر اساس نظرسنجیهای مورد استناد این رسانه، حدود ۶۰ درصد رأیدهندگان حمله به ایران را تصمیمی اشتباه ارزیابی کردهاند. همچنین بیش از یکسوم رأیدهندگان گفتهاند جنگ ایران در تصمیم انتخاباتی آنها نقش تعیینکننده داشته است.
در همین حال، هزینه جنگ تا ۱۶ اکتبر حدود ۴۷.۱ میلیارد دلار برآورد شده و هزینه تعمیر پایگاههای آسیبدیده نیز میتواند بین پنج تا ۱۵ میلیارد دلار باشد.
این ارقام نشان میدهد جنگ ایران بهتدریج از یک عملیات نظامی خارجی به مسئلهای اقتصادی و سیاسی در داخل آمریکا تبدیل شده است.
با این حال، نکته مهمتر آن است که هزینههای جنگ تنها به بودجه نظامی محدود نمیشود. انتقال تجهیزات و ناوهای آمریکایی از مناطق دیگر جهان به خاورمیانه، میتواند بر اولویتهای راهبردی واشنگتن در رقابت با قدرتهایی مانند چین نیز تأثیر بگذارد.
اقتصاد آمریکا؛ جنگ تنها عامل شکست ترامپ نیست
در مقابل تحلیلهایی که جنگ ایران را عامل اصلی شکست جمهوریخواهان معرفی میکنند، برخی رسانههای آمریکایی بر نقش بحران اقتصادی و سیاستهای داخلی دولت ترامپ تأکید دارند.
روزنامه والاستریتژورنال در یادداشتی به قلم مارک پن و اندرو استاین، با عنوان «اقتصاد بود، نه جنگ»، استدلال میکند که مشکلات اقتصادی و افزایش هزینه زندگی نقش مهمتری در تغییر رفتار رأیدهندگان داشته است.
این تحلیل به افزایش قیمت بنزین، تعرفههای تجاری و نارضایتی از سیاستهای اقتصادی دولت اشاره میکند و معتقد است نمیتوان شکست انتخاباتی جمهوریخواهان را صرفاً به جنگ ایران نسبت داد.
روزنامه یواسایتودی نیز در تحلیلی مشابه مینویسد که تعرفههای تجاری، سیاستهای مهاجرتی و نارضایتی از عملکرد کلی دولت ترامپ در کنار جنگ، در شکلگیری شکست انتخاباتی جمهوریخواهان نقش داشتهاند.
با این حال، همین اختلاف نظر در رسانههای آمریکایی نیز یک واقعیت را آشکار میکند: جنگ ایران به یکی از محورهای اصلی مناقشه سیاسی در آمریکا تبدیل شده و دولت ترامپ دیگر نمیتواند پیامدهای آن را صرفاً در چارچوب سیاست خارجی مدیریت کند.
در واقع، حتی اگر اقتصاد عامل اصلی شکست جمهوریخواهان باشد، جنگ ایران به تشدید فشار اقتصادی و افزایش نارضایتی عمومی کمک کرده است.
ترامپ دیگر قدرت مانور سابق را ندارد
بلومبرگ در تحلیلی به قلم هال برندز، وضعیت کنونی ترامپ را در نیمه دوم ریاستجمهوریاش دشوارتر از گذشته ارزیابی میکند.
به نوشته این رسانه، جنگ فرسایشی با ایران جایگاه داخلی و بینالمللی رئیسجمهور آمریکا را تضعیف کرده و شکست انتخاباتی جمهوریخواهان نیز محدودیتهای سیاسی بیشتری پیش روی او قرار داده است.
بلومبرگ پنج چالش مهم ترامپ در دو سال پایانی ریاستجمهوری را برمیشمارد: پایان دادن به جنگ ایران، مدیریت بحران اوکراین، تثبیت برتری آمریکا در نیمکره غربی، رقابت با چین و پیروزی در رقابت جهانی هوش مصنوعی.
در این میان، پرونده ایران اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا ادامه جنگ میتواند هزینههای اقتصادی و نظامی آمریکا را افزایش دهد و پایان دادن به آن بدون دستیابی به اهداف اعلامشده نیز ممکن است به اعتبار سیاسی ترامپ لطمه بزند.
به اعتقاد نویسنده، اگر ایران در برابر فشارهای آمریکا تسلیم نشود، ترامپ با دو انتخاب دشوار مواجه خواهد بود: پذیرش یک درگیری طولانی و پرهزینه یا روی آوردن به عملیات نظامی گستردهتر که خطر گسترش جنگ را افزایش میدهد.
این همان معمایی است که دولت آمریکا با آن روبهرو شده است؛ تشدید جنگ لزوماً به معنای دستیابی به پیروزی نیست و توقف آن نیز بدون دستاورد سیاسی قابل عرضه، هزینههای داخلی خواهد داشت.
جنگ ایران، معادلات انرژی جهان را تغییر داد
یکی دیگر از ابعاد مهم بازتاب جنگ در رسانههای غربی، تأثیر آن بر امنیت انرژی و آینده بازار جهانی نفت و گاز است.
نیویورکتایمز در گزارشی به قلم لیزا فریدمن مینویسد که جنگ ایران از یک سو باعث افزایش توجه کشورها به انرژیهای تجدیدپذیر شده و از سوی دیگر، نگرانی درباره امنیت عرضه انرژی، برخی دولتها را به استفاده بیشتر از سوختهای فسیلی سوق داده است.
بر اساس این گزارش، بیش از ۴۰ کشور پروژههای مرتبط با انرژی خورشیدی، بادی، خودروهای برقی و فناوریهای کمکربن را آغاز کرده یا توسعه دادهاند.
با این حال، اختلال در تجارت نفت و گاز خاورمیانه موجب شده برخی کشورها برای تأمین فوری انرژی به زغالسنگ و دیگر منابع فسیلی روی بیاورند.
این تناقض نشان میدهد که پیامدهای جنگ از محدوده جغرافیایی خاورمیانه فراتر رفته و بر سیاستگذاری انرژی در سطح جهانی تأثیر گذاشته است.
از منظر ژئوپلیتیکی، این مسئله بار دیگر اهمیت موقعیت راهبردی ایران و تنگه هرمز را در امنیت انرژی جهان برجسته میکند. هرگونه ناامنی در این منطقه میتواند محاسبات اقتصادی و امنیتی قدرتهای بزرگ و کشورهای مصرفکننده انرژی را تحت تأثیر قرار دهد.
اسرائیل نیز با هزینههای سیاسی جنگ روبهرو شده است
رسانههای عربی نیز در کنار بررسی وضعیت آمریکا، به پیامدهای سیاسی جنگ برای رژیم صهیونیستی توجه کردهاند.
الجزیره در تحلیلی مینویسد شکست انتخاباتی جمهوریخواهان و ناکامی ائتلاف بنیامین نتانیاهو در کسب اکثریت پارلمانی، هزینه سیاسی ادامه جنگ با ایران را برای دو متحد افزایش داده است.
بر اساس این گزارش، نتانیاهو با کسب ۵۳ کرسی از دستیابی به اکثریت ۶۱ کرسی لازم برای تشکیل دولت بازمانده و همین مسئله موقعیت سیاسی او را دشوارتر کرده است.
در چنین شرایطی، اختلاف منافع میان واشنگتن و تلآویو نیز اهمیت بیشتری پیدا میکند. نتانیاهو همچنان خواهان جلوگیری از بازسازی توان نظامی و هستهای ایران است، اما ترامپ باید هزینههای اقتصادی و سیاسی ادامه جنگ را نیز در نظر بگیرد.
این اختلاف نشان میدهد که اتحاد راهبردی آمریکا و اسرائیل به معنای یکسان بودن محاسبات و اولویتهای دو طرف نیست.
در همین حال، المیادین نیز با بررسی تلاش گادی آیزنکوت برای تشکیل دولت جدید در سرزمینهای اشغالی، بر شکنندگی ائتلاف مخالفان نتانیاهو تأکید میکند. اختلافات داخلی احزاب و مسئله معافیت نظامیان حریدی از خدمت، از جمله موانع مهم تشکیل یک دولت باثبات عنوان شده است.
حمایت از اسرائیل زیر فشار افکار عمومی آمریکا
روزنامه رأیالیوم نیز به افزایش حساسیت افکار عمومی و بخشی از نمایندگان آمریکا درباره حمایتهای نظامی و اقتصادی از رژیم صهیونیستی پرداخته است.
بر اساس این تحلیل، مخالفت با کمکهای بیشتر به اسرائیل در میان بخشی از رأیدهندگان دموکرات افزایش یافته و برخی نمایندگان نیز نسبت به فروش تسلیحات سنگین به تلآویو ابراز تردید کردهاند.
با این حال، این تحولات هنوز به معنای فروپاشی روابط راهبردی واشنگتن و تلآویو نیست. همکاریهای دفاعی و فناوری همچنان ادامه دارد و تغییرات احتمالی بیشتر به شرایط و سازوکارهای نظارتی حمایت آمریکا مربوط میشود.
بنابراین، باید میان افزایش انتقادهای داخلی از سیاستهای اسرائیل و تغییر بنیادین در مناسبات راهبردی دو طرف تفاوت قائل شد.
چین و روسیه؛ تأکید بر دیپلماسی و نقش ایران در معادلات منطقهای
در میان بازتابهای رسانههای شرقی، مواضع چین و روسیه از اهمیت ویژهای برخوردار است.
خبرگزاری سیجیتیان چین در گزارشی از تأکید ژای جون، فرستاده ویژه پکن در امور خاورمیانه، بر تقویت روابط راهبردی با ایران خبر داده است.
وی در دیدار با مقامهای ایرانی، ضمن تأکید بر توسعه همکاریهای دوجانبه، تصریح کرده است که استفاده از زور نمیتواند مسائل و اختلافات مرتبط با ایران را حلوفصل کند.
این موضع در شرایطی مطرح میشود که چین به دنبال حفظ ثبات منطقه و تقویت روابط اقتصادی و سیاسی خود با ایران است.
از سوی دیگر، خبرگزاری اینترفاکس روسیه نیز اظهارات اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، درباره طرح تهران برای بازگشت کشتیرانی عادی به تنگه هرمز را بازتاب داده است.
بقائی تأکید کرده است که این پیشنهاد همچنان معتبر است و اجرای آن به اراده سیاسی طرف مقابل، بهویژه آمریکا، بستگی دارد.
سخنگوی وزارت خارجه همچنین تصریح کرده است که ایران میان احزاب سیاسی آمریکا تفاوتی قائل نیست؛ چراکه هر دو حزب جمهوریخواه و دموکرات در دهههای گذشته سیاستهای خصمانهای علیه تهران دنبال کردهاند.
این موضع از یک واقعیت در سیاست خارجی ایران حکایت دارد: تغییر حزب حاکم در واشنگتن بهتنهایی نمیتواند تضمینکننده تغییر رویکرد آمریکا در قبال جمهوری اسلامی باشد.
جمعبندی؛ جنگی که از میدان نظامی به بحران سیاسی جهانی رسید
مرور بازتاب رسانههای بینالمللی نشان میدهد جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، بهتدریج از یک تقابل نظامی به بحرانی چندلایه تبدیل شده است؛ بحرانی که سیاست داخلی آمریکا، موقعیت دولت نتانیاهو، امنیت انرژی جهان و مناسبات قدرتهای بزرگ را تحت تأثیر قرار داده است.
در آمریکا، اختلاف میان مقامهای دولت ترامپ بر سر ادامه جنگ و پیامدهای آن، نشانهای از نبود اجماع راهبردی است. شکست انتخاباتی جمهوریخواهان نیز هزینه سیاسی تصمیمهای کاخ سفید را افزایش داده و امکان مانور ترامپ را محدودتر کرده است.
در سرزمینهای اشغالی، موقعیت شکننده سیاسی نتانیاهو و اختلافات داخلی، ادامه سیاست تقابل را با پیچیدگیهای بیشتری مواجه کرده است. در سطح بینالمللی نیز چین و روسیه بر ضرورت حلوفصل سیاسی اختلافات و پرهیز از استفاده از زور تأکید دارند.
البته افزایش فشارهای داخلی و خارجی بر ترامپ لزوماً به معنای پایان قطعی تهدید نظامی نیست. همچنان احتمال محاسبه اشتباه، شکست مذاکرات یا تلاش برای تغییر معادلات از طریق حملات جدید وجود دارد.
با این حال، یک نکته در میان اغلب این تحلیلها مشترک است: آمریکا برای ادامه جنگ باید هزینههای بیشتری بپردازد، در حالی که دستیابی به اهداف اعلامشده نیز همچنان با ابهام روبهروست.
واقعیت این است که مسئله امروز واشنگتن صرفاً چگونگی ادامه جنگ با ایران نیست؛ بلکه چگونگی خروج از بحرانی است که هزینههای آن از میدان نبرد فراتر رفته و به سیاست داخلی آمریکا و جایگاه جهانی این کشور رسیده است.