رئیس اداره ارتباطات دفتر ریاستجمهوری ترکیه اعلام کرده است که «علی الزیدی» نخستوزیر عراق، فردا سهشنبه و به دعوت رسمی «رجب طیب اردوغان» رئیسجمهور ترکیه، به آنکارا سفر خواهد کرد؛ سفری که پس از دیدارهای اخیر او در تهران و واشنگتن، از اهمیت ویژهای در معادلات منطقهای برخوردار شده است.
بر اساس اعلام «برهانالدین دوران» در پیامی که در شبکه اجتماعی «اینسوسیال» منتشر شده، این سفر با هدف بررسی ابعاد مختلف روابط دوجانبه میان عراق و ترکیه انجام میشود. به گفته او، در مذاکرات پیشرو، موضوعاتی چون امنیت، تجارت، انرژی، حملونقل و مدیریت منابع آب در دستور کار دو طرف قرار دارد.
این مقام ترکیهای همچنین تأکید کرده است که افزون بر مسائل دوجانبه، مقامهای بغداد و آنکارا در جریان این سفر درباره تحولات منطقهای و بینالمللی نیز تبادل نظر خواهند کرد؛ موضوعی که نشان میدهد سفر الزیدی تنها به همکاریهای اجرایی و اقتصادی محدود نیست و از منظر سیاسی و امنیتی نیز برای دو کشور اهمیت دارد.
سفر نخستوزیر عراق به ترکیه در شرایطی انجام میشود که او طی روزهای اخیر دیپلماسی فعالی را در قبال بازیگران اصلی منطقه و فرامنطقهای دنبال کرده است. الزیدی هفته گذشته به تهران سفر کرد و در جریان این سفر، چهار توافقنامه و یادداشت تفاهم میان ایران و عراق در حوزههای حملونقل، راهآهن، مدیریت محلی و آموزش منابع انسانی به امضا رسید.
این اسناد همکاری با حضور «مسعود پزشکیان» رئیسجمهوری ایران و «علی الزیدی» نخستوزیر عراق نهایی شد و شامل توافقنامه حملونقل بینالمللی زمینی کالا، یادداشت تفاهم برای احداث خط راهآهن کرمانشاه–خسروی–خانقین تا بغداد، یادداشت تفاهم خواهرخواندگی میان شهرداریهای تهران و بغداد و نیز یادداشت تفاهم در حوزه مدیریت دولتی و آموزش منابع انسانی بوده است.
دفتر نخستوزیر عراق اعلام کرده بود که این توافقات از سوی وزرای خارجه، برق، دارایی و برنامهریزی عراق امضا شده و بخشی از برنامه بغداد برای گسترش همکاریهای منطقهای در حوزه زیرساخت، توسعه اقتصادی و پیوندهای نهادی به شمار میرود.
پیش از سفر به تهران نیز الزیدی در واشنگتن حضور یافته بود؛ سفری که در جریان آن، عراق و آمریکا ۴۸ توافقنامه، یادداشت تفاهم، همکاری اقتصادی و اعلامیه شراکت جامع میان بخشهای دولتی و خصوصی دو کشور امضا کردند. این حجم از توافقات نشان میدهد دولت عراق در تلاش است همزمان مسیرهای متنوعی از همکاری بینالمللی را با قدرتهای اثرگذار منطقهای و جهانی دنبال کند.
در چنین فضایی، سفر به آنکارا را میتوان حلقه تازهای از سیاست موازنهگرایانه بغداد در قبال شرکای منطقهای و بینالمللی ارزیابی کرد. عراق در شرایط کنونی میکوشد ضمن حفظ روابط نزدیک با ایران، همکاریهای راهبردی خود با آمریکا را ادامه دهد و در عین حال، مناسبات خود با ترکیه را نیز در حوزههای حساس و بعضاً چالشبرانگیز توسعه دهد.
موضوع امنیت، یکی از اصلیترین محورهای این سفر به شمار میرود؛ بهویژه آنکه روابط عراق و ترکیه در سالهای اخیر تحت تأثیر مسائل مرزی، حضور گروههای مسلح در شمال عراق و عملیات نظامی ترکیه در این مناطق قرار داشته است. از این رو، گفتوگو درباره سازوکارهای امنیتی مشترک میتواند بخش مهمی از مذاکرات الزیدی و اردوغان را تشکیل دهد.
در کنار مسائل امنیتی، مدیریت منابع آب نیز یکی از موضوعات مهم و راهبردی میان بغداد و آنکارا محسوب میشود. عراق طی سالهای گذشته بارها نسبت به کاهش سهم آبی خود از رودخانههای مشترک و آثار پروژههای سدسازی ترکیه ابراز نگرانی کرده و به همین دلیل، انتظار میرود این پرونده در مذاکرات آتی با جدیت دنبال شود.
همچنین انرژی، تجارت و حملونقل از دیگر حوزههایی هستند که میتوانند به تعمیق همکاریهای دو کشور منجر شوند. موقعیت جغرافیایی عراق و ترکیه و نیاز متقابل به توسعه کریدورهای تجاری و ترانزیتی، این ظرفیت را ایجاد کرده است که مناسبات اقتصادی دو کشور وارد مرحلهای تازه شود.
در مجموع، سفر علی الزیدی به آنکارا پس از دیدارهای اخیرش در تهران و واشنگتن، نشانهای از تحرک دیپلماتیک فزاینده دولت عراق برای تنظیم و تقویت روابط خود با بازیگران مهم منطقهای و بینالمللی است؛ رویکردی که در صورت تداوم، میتواند جایگاه بغداد را در معادلات سیاسی، امنیتی و اقتصادی منطقه بیش از پیش تقویت کند.
