یک منبع امنیتی اعلام کرده است که ارتش اسرائیل تقریباً امکان بازداشت شهرک‌نشینان یهودی متهم به ایجاد آشوب در کرانه باختری را از دست داده است. این ارزیابی، فارغ از صحت کامل آن یا تلاش احتمالی برای توجیه بی‌عملی ارتش، تصویری از پیامدهای حمایت سیاسی از شهرک‌سازی و افزایش فشار بر فلسطینیان ارائه می‌دهد.
حمله به هایدی لوین، عکاس روزنامه واشنگتن‌پست، در روز جمعه و آسیب رساندن به خودروی هیئت دیپلماتیک اروپا در نزدیکی رام‌الله در روز بعد، از جمله رویدادهایی است که بار دیگر توجه‌ها را به اقدامات خشونت‌آمیز شهرک‌نشینان جلب کرده است. این حوادث در شرایطی رخ داده‌اند که حملات علیه فلسطینیان در کرانه باختری به بخشی از واقعیت روزمره تبدیل شده و واکنش دولت اسرائیل به آن‌ها با انتقادهایی روبه‌رو است.
در این ارزیابی، مسئولیت تداوم این وضعیت تنها متوجه عوامل میدانی دانسته نمی‌شود؛ بلکه سیاست‌های مقام‌های ارشد اسرائیلی نیز در شکل‌گیری شرایط کنونی مؤثر ارزیابی شده است. منتقدان معتقدند دولت این رژیم، به‌جای مقابله جدی با خشونت شهرک‌نشینان، در مواردی زمینه ادامه فعالیت آن‌ها را فراهم کرده است.
نقش مقام‌های ارشد اسرائیل در گسترش بحران
یکی از اقدامات مورد انتقاد، تصمیم یسرائیل کاتس، وزیر جنگ اسرائیل، برای لغو دستورهای بازداشت اداری شهرک‌نشینان پس از تصدی این سمت بود. این دستورها پیش‌تر ابزاری برای بازداشت افراد مظنون به ایجاد آشوب و کاهش تنش در منطقه محسوب می‌شدند.
بتسلئیل اسموتریچ نیز در دوره‌ای که مسئولیت امور غیرنظامی کرانه باختری را در وزارت جنگ بر عهده داشت، طرحی موسوم به «مزارع» را راه‌اندازی کرد. این عنوان به بیش از صد کانون شهرک‌سازی اشاره دارد که به گفته منتقدان، زمینه‌ساز اصطکاک و درگیری مستمر میان شهرک‌نشینان و فلسطینیان شده‌اند.
ایتمار بن‌گویر، وزیر امنیت داخلی اسرائیل، ضلع دیگر این مجموعه سیاسی معرفی شده است. یکی از نمونه‌های مورد اشاره، توبیخ افسران پلیسی است که برای بازداشت یک فعال راست‌گرا به اریحا رفته بودند. همچنین گزارش شده است که یتسحاک کروزر، نماینده پارلمان از حزب بن‌گویر، احتمالاً مانع دسترسی افسران شده و مظنون با استفاده از جمعیت خشمگینی که به نیروهای پلیس حمله کردند، گریخته است.
حمله به اتباع خارجی؛ نقطه عطفی برای دولت نتانیاهو
در این تحلیل تأکید شده است که حملات اخیر به اتباع خارجی می‌تواند نقطه عطفی در مواجهه با خشونت شهرک‌نشینان باشد؛ نه لزوماً به دلیل ماهیت این حملات، بلکه به دلیل هویت قربانیان و بازتاب بین‌المللی حوادث. حملات مشابه علیه فلسطینیان به‌طور مکرر رخ می‌دهد، اما هدف قرار گرفتن خبرنگاران و اعضای هیئت‌های دیپلماتیک می‌تواند هزینه سیاسی بیشتری برای دولت اسرائیل ایجاد کند.
این تحولات بنیامین نتانیاهو را در موقعیت دشواری قرار داده است. با نزدیک شدن به انتخابات و وجود نظرسنجی‌های متفاوت، او با فشار برای جلب حمایت جریان‌های راست‌گرا روبه‌روست. در چنین شرایطی، اتخاذ موضعی قاطع علیه شهرک‌نشینان می‌تواند بر مناسبات سیاسی او با متحدان راست‌گرا، از جمله بن‌گویر و اسموتریچ، تأثیر بگذارد.
نتانیاهو روز جمعه در واکنش به حمله به هایدی لوین، اعلام کرد که جزئیات درگیری در نزدیکی ابو فلاح هنوز روشن نیست و این حادثه در دست بررسی قرار دارد. این واکنش به دلیل محتاطانه بودن و پرهیز از محکومیت صریح، مورد انتقاد قرار گرفته است.
در مجموع، تداوم خشونت شهرک‌نشینان و محدود بودن برخورد با عاملان آن، علاوه بر تشدید فشار بر فلسطینیان در کرانه باختری، دولت اسرائیل را با چالشی سیاسی و بین‌المللی روبه‌رو کرده است؛ چالشی که نحوه برخورد مقام‌های این رژیم با آن می‌تواند بر تحولات آینده سرزمین‌های اشغالی اثر بگذارد.
