تحولات جنگ عربستان و یمن در محورهای نظامی و سیاسی با تشدید حملات، افزایش هشدارهای متقابل و طرح تهدیدهایی علیه زیرساخت‌های حیاتی دو طرف دنبال می‌شود. هم‌زمان با ادامه حملات هوایی ائتلاف سعودی به مناطق مختلف یمن، گزارش‌هایی از حملات موشکی و پهپادی نیروهای مسلح یمن به اهدافی در خاک عربستان منتشر شده است. در این میان، تأسیسات نفتی، فرودگاه‌ها و مراکز نظامی به محور تهدیدهای متقابل تبدیل شده‌اند و ورود تجهیزات نظامی انگلیس به عربستان نیز بر ابعاد خارجی این تقابل افزوده است.
تحولات نظامی
الف) حملات هوایی عربستان به مناطق مختلف یمن
▪️ حملات به الحدیده و عمران: جنگنده‌های ائتلاف سعودی مناطقی از جمله جزیره کمران و بخش القناوص در استان الحدیده و بخش حرف سفیان در استان عمران را هدف حملات هوایی قرار دادند.
▪️ بمباران تأسیسات نفتی در صنعا: جنگنده‌های سعودی تأسیسات شرکت نفت یمن در غرب صنعا را بمباران کردند. منابع خبری از شنیده شدن چندین انفجار در پایتخت یمن در پی این حملات خبر دادند.
▪️ هشدار تخلیه ایستگاه مرکزی شرکت نفت: ائتلاف سعودی پیش از حمله با انتشار نقشه‌ای هشدارآمیز، از شهروندان و غیرنظامیان خواسته بود محوطه ایستگاه مرکزی شرکت نفت یمن در منطقه الصباحه صنعا را تخلیه کنند.
▪️ واکنش دولت یمن: سخنگوی دولت «تغییر و سازندگی» یمن، حمله عربستان به تأسیسات شرکت نفت در غرب صنعا را «جنایت جنگی تمام‌عیار» توصیف کرد.
ب) سرنگونی پهپاد سعودی در صعده
▪️ یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن، از سرنگونی یک فروند پهپاد شناسایی مسلح «وینگ لونگ ۲» متعلق به عربستان در آسمان استان صعده خبر داد.
▪️ به گفته سخنگوی نیروهای مسلح یمن، این پهپاد هنگام انجام آنچه «مأموریت‌های خصمانه» خوانده شد، هدف قرار گرفت.
▪️ همچنین گزارش‌های اولیه از سقوط یک پهپاد مهاجم در مناطق غربی صنعا منتشر شد و رسانه‌های یمنی تصاویری از پهپادی را که به گفته آنها سرنگون شده بود، منتشر کردند.
ج) حمله پهپادی به ریاض و گزارش‌ها از حملات موشکی
▪️ برخی منابع عربی از حمله پهپادی به شرق ریاض خبر دادند؛ حمله‌ای که سخنگوی ائتلاف سعودی نیز وقوع آن را تأیید کرد.
▪️ هم‌زمان، منابع خبری از شنیده شدن صدای انفجار در ریاض و حمله موشکی نیروهای مسلح یمن به این شهر گزارش دادند.
▪️ برخی منابع غیررسمی نیز از شلیک موشک‌های بالستیک یمنی به سمت اهدافی در عربستان خبر دادند. جزئیات مربوط به تعداد موشک‌ها، اهداف مورد اصابت و میزان خسارات احتمالی این حملات به‌طور کامل روشن نشده است.
د) انفجار در نزدیکی مقر آرامکو در ظهران
▪️ خبرگزاری رویترز به نقل از منابع محلی از شنیده شدن صدای انفجار شدید در نزدیکی تأسیسات و مقر اصلی شرکت نفتی آرامکو در شرق عربستان خبر داد.
▪️ وزارت انرژی عربستان اعلام کرد یک ساختمان اداری متعلق به آرامکو در شهر ظهران هدف حمله قرار گرفته است.
▪️ رسانه‌ها همچنین از تصمیم مقام‌های سعودی برای تخلیه دفتر مرکزی آرامکو در ظهران خبر دادند.
▪️ رسانه‌های عربی تصاویری از برخاستن دود در منطقه ظهران منتشر کردند. با این حال، جزئیات رسمی درباره میزان خسارات و تلفات احتمالی این حمله اعلام نشده است.
هـ) انفجارهای الخرج و گزارش‌ها درباره اهداف نظامی
▪️ منابع عربی از وقوع انفجارهای مهیب در شهر الخرج عربستان خبر دادند.
▪️ برخی منابع مدعی شدند یک موشک کروز یمنی به هدف خود در نزدیکی این شهر اصابت کرده است؛ با این حال، جزئیات این ادعا به‌طور مستقل تأیید نشده است.
▪️ پایگاه هوایی شاهزاده سلطان، از مراکز مهم نظامی عربستان، در مجاورت الخرج قرار دارد. در گزارش‌های منتشرشده به این پایگاه اشاره شده است، اما اطلاعات مستقل کافی برای تأیید هدف قرار گرفتن آن در حملات اخیر در دست نیست.
▪️سازمان دفاع مدنی عربستان در مناطق وادی‌الدواسر و السلیل در منطقه ریاض هشدارهایی صادر کرد. برخی منابع به وجود تأسیسات موشکی سعودی در السلیل اشاره کرده‌اند، اما ارتباط مستقیم این هشدارها با تأسیسات مذکور مشخص نیست.
و) تهدید متقابل علیه تأسیسات نفتی و فرودگاه‌ها
▪️ هشدار یمن درباره آرامکو: نیروهای مسلح یمن اعلام کردند تأسیسات وابسته به شرکت آرامکو را به دلیل نقش ادعایی آنها در پشتیبانی از ائتلاف سعودی، اهداف مشروع عملیات نظامی خود می‌دانند.
▪️ درخواست تخلیه تأسیسات نفتی: نیروهای مسلح یمن از کارکنان و غیرنظامیان حاضر در نزدیکی تأسیسات وابسته به آرامکو خواستند این اماکن را تخلیه کنند.
▪️ هشدار درباره فرودگاه ملک خالد: سخنگوی نیروهای مسلح یمن اعلام کرد در صورت اجرای حمله اعلام‌شده عربستان به صنعا، مقر آرامکو در الدمام، فرودگاه ملک خالد و پالایشگاه آرامکو در ریاض باید تخلیه شوند.
▪️ هشدار ائتلاف سعودی به ساکنان صنعا: ائتلاف سعودی نیز با انتشار نقشه‌ای هشدارآمیز، خواستار تخلیه ایستگاه مرکزی شرکت نفت یمن در منطقه الصباحه صنعا شده بود.
این تهدیدهای متقابل نشان می‌دهد که زیرساخت‌های انرژی و حمل‌ونقل هوایی به یکی از محورهای اصلی تقابل تبدیل شده‌اند. گسترش حملات به این زیرساخت‌ها می‌تواند علاوه بر افزایش خسارات اقتصادی، خطرات بیشتری برای غیرنظامیان به همراه داشته باشد.
ز) انتشار تصاویر حملات پهپادی در جبهه‌های زمینی
▪️ نیروهای مسلح یمن تصاویری از حملات به تجمع نظامیان و تجهیزات نیروهای همسو با عربستان در جبهه‌های مختلف منتشر کردند.
▪️ در این تصاویر، پهپاد «رجوم» به‌عنوان یکی از ابزارهای مورد استفاده در این حملات معرفی شده است.
▪️ همچنین منابع یمنی از خارج شدن منطقه الهنجر، واقع در ورودی غربی شهر تعز، از کنترل نیروهای متجاوز سعودی خبر دادند. جزئیات مستقل درباره وضعیت میدانی این منطقه و میزان تغییر خطوط کنترل منتشر نشده است.
ح) تعلیق پروازهای قطر به عربستان
▪️ شرکت هواپیمایی قطر اعلام کرد تمامی پروازهای رفت‌وبرگشت خود به مقصد فرودگاه‌های ریاض و الدمام را تا اطلاع ثانوی به حالت تعلیق درمی‌آورد.
▪️ شبکه العهد نیز از توقف پروازها در فرودگاه بین‌المللی جده خبر داد؛ با این حال، جزئیات رسمی درباره دامنه و مدت این توقف منتشر نشده است.
▪️ این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که گزارش‌های مربوط به حملات موشکی و پهپادی، نگرانی‌ها درباره امنیت حمل‌ونقل هوایی منطقه را افزایش داده است.
تعلیق پروازهای قطر به دو شهر مهم عربستان و گزارش‌های مربوط به توقف پروازها در جده، در صورت تداوم، می‌تواند بر رفت‌وآمد مسافران و ارتباطات هوایی منطقه تأثیر بگذارد.
ط) افزایش قیمت نفت برنت
▪️ خبرگزاری رویترز گزارش داد قیمت قراردادهای آتی نفت برنت با افزایش بیش از یک دلار به حدود ۱۰۶.۷ دلار برای هر بشکه رسید.
▪️ تشدید تنش‌ها پیرامون تأسیسات نفتی عربستان می‌تواند نگرانی‌ها درباره امنیت عرضه نفت را افزایش دهد؛ با این حال، برای تعیین میزان تأثیر مستقیم درگیری‌ها بر قیمت نفت، بررسی سایر عوامل بازار نیز ضروری است.
ی) اعزام تجهیزات پدافندی انگلیس به عربستان
▪️ نخست‌وزیر انگلیس اعلام کرد تصمیم لندن برای اعزام تجهیزات پدافند هوایی و یک فروند هواپیمای سوخت‌رسان «وایجر» به عربستان سعودی را تأیید کرده است.
▪️ به گفته وی، هواپیمای وایجر برای پشتیبانی از عملیات سوخت‌رسانی هوا به هوا به عربستان اعزام می‌شود و تاکنون ۱۴ مأموریت عملیاتی انجام شده است.
▪️ این اقدام در شرایطی اعلام شده که گزارش‌های مربوط به حملات موشکی و پهپادی به اهدافی در عربستان و تهدید زیرساخت‌های حیاتی این کشور افزایش یافته است. اعزام تجهیزات پدافندی و هواپیمای سوخت‌رسان می‌تواند ظرفیت پشتیبانی دفاعی و عملیاتی عربستان را تقویت کند؛ با این حال، جزئیات کامل مأموریت‌ها و دامنه مشارکت عملیاتی انگلیس اعلام نشده است.
تحولات سیاسی و مواضع طرفین
الف) هشدار یحیی سریع درباره پاسخ به حملات عربستان
یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن، با اشاره به حملات عربستان به صنعا تأکید کرد هرگونه اقدام تجاوزکارانه علیه پایتخت این کشور بدون پاسخ نخواهد ماند.
وی اعلام کرد پاسخ نیروهای یمنی می‌تواند در عمق خاک عربستان و در پایتخت این کشور انجام شود.
این موضع‌گیری در شرایطی مطرح شده است که گزارش‌های مربوط به حمله پهپادی به ریاض، انفجار در نزدیکی تأسیسات آرامکو در ظهران و انفجارهای الخرج منتشر شده‌اند.
دفتر سیاسی جنبش انصارالله یمن اعلام کرد تقابل با عربستان در این مرحله بر مبنای معادله «محاصره در برابر محاصره و تنش در برابر تنش» ادامه خواهد یافت.
در این بیانیه، توقف حملات و رفع محاصره از اهداف اصلی اعلام‌شده این جریان عنوان شده است.
این موضع نشان می‌دهد انصارالله در مواضع رسمی خود، ادامه تقابل را به موضوعاتی فراتر از واکنش‌های نظامی پیوند زده و بر ارتباط میان توقف حملات، رفع محاصره و پایان دادن به اقدامات خصمانه تأکید دارد.
ج) هشدار وزارت خارجه یمن درباره افزایش هزینه‌های رویارویی
وزارت خارجه یمن اعلام کرد ادامه حملات عربستان، هزینه رویارویی را برای طرف مقابل افزایش می‌دهد و جامعه بین‌المللی را با آزمون شعارهای اعلامی خود درباره امنیت و حاکمیت کشورها مواجه می‌کند.
این وزارتخانه بر ضرورت تثبیت آنچه «معادله بازدارندگی یمن» خوانده شده، تأکید کرد و هشدار داد امنیت، ثبات و حاکمیت نمی‌تواند به‌صورت یک‌جانبه تأمین شود.
در موضع اعلامی این وزارتخانه، پایان دادن به آنچه اشغالگری عربستان خوانده شده و توقف اقدامات نظامی این کشور از موضوعات اصلی مورد تأکید است.
د) واکنش دولت یمن به بمباران شرکت نفت
سخنگوی دولت «تغییر و سازندگی» یمن، حمله هوایی عربستان به تأسیسات شرکت نفت در غرب صنعا را «جنایت جنگی تمام‌عیار» توصیف کرد.
این واکنش پس از انتشار گزارش‌هایی درباره بمباران تأسیسات نفتی و شنیده شدن چندین انفجار در صنعا مطرح شد.
تأسیسات نفتی و مراکز سوخت‌رسانی از زیرساخت‌های حیاتی به شمار می‌روند و هدف قرار گرفتن آنها می‌تواند بر تأمین سوخت، حمل‌ونقل و فعالیت‌های اقتصادی و خدماتی اثر بگذارد. با این حال، ارزیابی حقوقی حمله و تعیین مسئولیت‌های مرتبط با آن مستلزم بررسی مستقل جزئیات، اهداف نظامی احتمالی و پیامدهای حمله است.
هـ) افزایش نقش بازیگران خارجی در تقابل
اعلام تصمیم انگلیس برای اعزام تجهیزات پدافند هوایی و هواپیمای سوخت‌رسان به عربستان، یکی از تحولات مهم در بُعد خارجی این درگیری است.
بر اساس اظهارات نخست‌وزیر انگلیس، این اقدام با هدف ارائه پشتیبانی پدافندی و سوخت‌رسانی هوا به هوا انجام می‌شود و تاکنون ۱۴ مأموریت عملیاتی صورت گرفته است.
این تصمیم در شرایطی اعلام شده که عربستان با تهدیدهای موشکی و پهپادی مواجه است و نیروهای مسلح یمن نیز درباره هدف قرار دادن تأسیسات نفتی و فرودگاه‌های این کشور هشدار داده‌اند.
با این حال، اطلاعات منتشرشده به‌تنهایی مشخص نمی‌کند که ۱۴ مأموریت اعلام‌شده دقیقاً در چه محدوده‌ای انجام شده‌اند یا چه میزان از آنها مستقیماً با درگیری‌های جاری ارتباط داشته‌اند.
و) گسترش تهدیدها به زیرساخت‌های اقتصادی و غیرنظامی
در سطح سیاسی و نظامی، دو طرف هشدارهای خود را به تأسیسات حیاتی گسترش داده‌اند.
ائتلاف سعودی از شهروندان خواسته است از محدوده ایستگاه مرکزی شرکت نفت یمن در صنعا خارج شوند. در مقابل، نیروهای مسلح یمن نیز تأسیسات آرامکو و برخی مراکز حمل‌ونقل هوایی عربستان را در هشدارهای خود مطرح کرده‌اند.
این روند، خطر گسترش درگیری به زیرساخت‌های اقتصادی و انرژی را برجسته می‌کند؛ به‌ویژه آنکه هرگونه اختلال پایدار در فعالیت‌های نفتی یا حمل‌ونقل هوایی می‌تواند پیامدهایی فراتر از میدان نبرد داشته باشد.
با این حال، از اطلاعات منتشرشده نمی‌توان نتیجه گرفت که حملات به همه تأسیسات تهدیدشده انجام شده یا اختلال گسترده‌ای در صادرات نفت عربستان رخ داده است.
مهم‌ترین ویژگی تحولات اخیر، هم‌زمانی چند روند نظامی، سیاسی و اقتصادی است:
نخست؛ تشدید حملات نظامی: حملات هوایی ائتلاف سعودی به مناطق مختلف یمن در کنار گزارش‌های مربوط به حملات موشکی و پهپادی به ریاض، ظهران و الخرج، دامنه جغرافیایی درگیری را برجسته کرده است. بمباران تأسیسات شرکت نفت یمن در غرب صنعا و سرنگونی پهپاد منتسب به عربستان در صعده نیز از دیگر تحولات نظامی گزارش‌شده است.
دوم؛ گسترش تهدیدها به زیرساخت‌های حیاتی: آرامکو، پالایشگاه‌ها، فرودگاه‌ها و تأسیسات نفتی یمن در کانون هشدارهای متقابل قرار گرفته‌اند. گزارش هدف قرار گرفتن ساختمان اداری آرامکو در ظهران و انفجارهای گزارش‌شده در الخرج و ریاض، بر اهمیت امنیت زیرساخت‌های انرژی و نظامی افزوده است.
سوم؛ افزایش حمایت نظامی خارجی از عربستان: تصمیم انگلیس برای اعزام تجهیزات پدافند هوایی و هواپیمای سوخت‌رسان وایجر، در کنار اعلام انجام ۱۴ مأموریت عملیاتی، نشان می‌دهد پشتیبانی نظامی خارجی از ریاض نیز در کانون تحولات قرار گرفته است؛ هرچند جزئیات عملیاتی این مأموریت‌ها به‌طور کامل مشخص نیست.
پنجم؛ افزایش نگرانی‌های اقتصادی و منطقه‌ای: تعلیق پروازهای قطر به مقصد ریاض و الدمام، گزارش توقف پروازها در جده و افزایش گزارش‌شده قیمت نفت برنت به حدود ۱۰۶.۷ دلار، از پیامدهای احتمالی منطقه‌ای این تقابل حکایت دارد.
در مجموع، تحولات اخیر نشان می‌دهد رویارویی عربستان و یمن علاوه بر میدان‌های نبرد، به حوزه زیرساخت‌های انرژی، حمل‌ونقل هوایی و حمایت‌های نظامی خارجی نیز کشیده شده است.
