ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در اجلاس فوق‌العاده سران کشورهای ساحلی دریای خزر با موضوع محیط‌زیست در منطقه گردشگری آوازه ترکمنستان، نسبت به پیامدهای کاهش سطح آب این دریا هشدار داد و بر ضرورت تدوین اقدامات مشترک برای حفاظت از اکوسیستم خزر تأکید کرد.
پوتین با اشاره به اهمیت تاریخی و زیست‌محیطی دریای خزر، گفت این پهنه آبی از خاستگاه‌های تمدن اوراسیا به شمار می‌رود و حفاظت از آن باید در اولویت همکاری کشورهای منطقه قرار داشته باشد. به گفته او، دولت روسیه با مشارکت کسب‌وکارها، سازمان‌های عمومی و متخصصان علمی، حفاظت از محیط‌زیست خزر را دنبال می‌کند.
رئیس‌جمهور روسیه اعلام کرد که بر اساس داده‌های این کشور، سطح آب دریای خزر به‌طور متوسط سالانه ۹ سانتی‌متر کاهش می‌یابد. او همچنین گفت وسعت اراضی ساحلی خشک‌شده در بخش روسیه طی ۲۰ سال گذشته به حدود ۲۰ هزار کیلومتر مربع رسیده است؛ روندی که هزینه‌های قابل‌توجهی برای لایروبی و حفظ امکان کشتیرانی به روسیه تحمیل کرده است.
پوتین کاهش سطح آب خزر را عاملی برای تشدید مشکلات زیست‌محیطی، کاهش منابع زیستی، آسیب به صنعت شیلات و فرسایش سواحل دانست و هشدار داد که ادامه این روند می‌تواند پیامدهای اقتصادی و اجتماعی گسترده‌ای برای کشورهای ساحلی به همراه داشته باشد. به گفته او، کاهش عمق دریا همچنین جذابیت سرمایه‌گذاری در مسیرهای لجستیکی ترانس‌خزر را کاهش می‌دهد و ممکن است به از دست رفتن فرصت‌های شغلی و افت کیفیت زندگی مردم منطقه منجر شود.
او با استناد به پژوهش‌های کارشناسان روسی و بین‌المللی، تغییرات اقلیمی را عامل اصلی کاهش تراز آب خزر معرفی کرد. پوتین توضیح داد که افزایش میانگین دمای سالانه بر میزان تبخیر آب، بارندگی و جریان رودخانه‌های منتهی به خزر تأثیر می‌گذارد. به گفته او، تغییر الگوهای باد و جایگزین شدن جریان‌های هوایی گرم و خشک آسیای مرکزی به‌جای توده‌های هوای پیشین اقیانوس اطلس نیز موجب افزایش تبخیر از سطح دریا می‌شود.
رئیس‌جمهور روسیه در بخش دیگری از سخنان خود خواستار استفاده بیشتر از ظرفیت نهادهای بین‌المللی موجود، به‌ویژه کنوانسیون تهران در زمینه حفاظت از محیط‌زیست دریای خزر شد. او با اشاره به نشست اخیر اعضای این کنوانسیون در تهران گفت در این نشست درباره تصویب سریع برنامه اقدام برای مقابله با نوسانات سطح آب خزر تا سال ۲۰۳۶ توافق مهمی حاصل شده است.
پوتین همچنین از حمایت روسیه از تدوین پروتکلی ویژه برای پایش وضعیت دریای خزر خبر داد؛ سندی که به گفته او می‌تواند تبادل اطلاعات میان کشورهای ساحلی را درباره کاهش سطح آب و سایر تهدیدهای زیست‌محیطی سامان دهد و زمینه واکنش هماهنگ این کشورها را فراهم کند.
او افزود که دولت روسیه در حال تدوین برنامه‌ای جامع برای مطالعه تغییرات سطح آب خزر و کاهش پیامدهای منفی آن است که قرار است در سال ۲۰۳۰ نهایی شود. نتایج این مطالعات نیز با کشورهای همسایه به اشتراک گذاشته خواهد شد.
پوتین در پایان پیشنهاد کرد با استفاده از الگوریتم‌های هوش مصنوعی، مدل مجازی دقیقی از دریای خزر ساخته شود. این مدل با تحلیل داده‌های مربوط به تبخیر، بارش و جریان رودخانه‌ها می‌تواند به بررسی تغییرات سطح آب، اصلاح مسیرهای کشتیرانی و افزایش ایمنی حمل‌ونقل در این دریا کمک کند. او تأکید کرد روسیه همچنان از گسترش همکاری پنج کشور ساحلی برای حفاظت از محیط‌زیست خزر، توسعه پایدار منطقه و بهبود کیفیت زندگی ساکنان آن حمایت خواهد کرد.
