در حالی طرح عرضه دلار با کارت ملی از چهارم شهریور آغاز شده که طی سه روز ابتدایی، تنها ۲۰ میلیون دلار از مجموع ۵۰۰ میلیون دلار عرضهشده به فروش رسید؛ یعنی حدود چهار درصد از ارز در نظر گرفتهشده برای این طرح مشتری پیدا کرد.
یکی از دلایل پایین بودن استقبال، فاصله نهچندان زیاد نرخ دلار دولتی با بازار آزاد است. امروز دوشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵، قیمت دلار در بازار آزاد دستکم ۲۰۶ هزار تومان ثبت شد و در ادامه تا ۲۰۹ هزار تومان افزایش یافت. همزمان، دلار با کارت ملی در صرافیهای منتخب و شعب ارزی با نرخ ۱۹۸ هزار تومان عرضه شد.
این ارقام نشان میدهد فاصله دو نرخ به حدود ۱۱ هزار تومان برای هر دلار رسیده است. در حالی که چهارم شهریور و همزمان با آغاز طرح، دلار در بازار غیررسمی حدود ۱۹۸ هزار تومان معامله میشد و نرخ دلار دولتی در صرافیهای بانکی ۱۹۵ هزار تومان بود.
با وجود افزایش شکاف قیمتی در روزهای اخیر، گزارشهای میدانی از شعب ارزی بانکها نشان میدهد صف قابل توجهی برای خرید دلار با کارت ملی شکل نگرفته است.
حاشیه سود خرید دلار با کارت ملی چقدر است؟
بانک مرکزی سقف سهمیه سالانه دلار با کارت ملی را ۵۰۰ دلار تعیین کرده است. بنابراین متقاضی برای خرید این میزان ارز با نرخ ۱۹۸ هزار تومان باید حدود ۹۹ میلیون تومان پرداخت کند.
در صورتی که همین ۵۰۰ دلار در بازار آزاد و با نرخ حدود ۲۰۹ هزار تومان به فروش برسد، ارزش آن بیش از ۱۰۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان خواهد بود. به این ترتیب، فاصله قیمت خرید و فروش در بهترین حالت حدود پنج میلیون و ۵۰۰ هزار تومان است.
این اختلاف قیمت در ظاهر میتواند برای برخی متقاضیان جذاب باشد، اما هزینههای جانبی از جمله کارمزد صرافی، هزینههای انتقال بانکی و هزینههای مرتبط با نگهداری ارز در حساب، بخشی از این حاشیه سود را کاهش میدهد.
از سوی دیگر، نوسانات بازار ارز ریسک دیگری برای خریداران ایجاد میکند و ممکن است تا زمان امکان برداشت ارز، اختلاف قیمت میان نرخ دولتی و بازار آزاد کاهش پیدا کند.
چرا استقبال از دلار دولتی کاهش یافت؟
خرید دلار با کارت ملی از مسیر افتتاح حساب ارزی در بانک انجام میشود. بر اساس دستورالعمل بانک مرکزی، ارز واریزشده تا پنج روز کاری در حساب ارزی بلوکه خواهد بود و در این مدت امکان برداشت آن وجود ندارد.
این محدودیت در بازاری که قیمتها روزانه نوسان میکنند، برای خریداران کوتاهمدت ریسک قابل توجهی ایجاد میکند؛ زیرا ممکن است در طول این پنج روز قیمت دلار در بازار آزاد کاهش پیدا کند و بخش زیادی از حاشیه سود احتمالی از بین برود.
عامل دیگر به الزامات قانونی و نظارتی مربوط میشود. متقاضیان خرید ارز باید مراحل احراز هویت را انجام دهند و کد ملی، هدف از دریافت ارز و محل و نحوه مصرف آن را بهصورت رسمی ثبت کنند. این الزامات نیز میتواند باعث کاهش تقاضای واسطهای برای خرید دلار دولتی شود.
بانک مرکزی هدف از اجرای این طرح را کنترل نوسانات بازار ارز اعلام کرده است. با این حال، در سه روز نخست اجرای طرح، از ۵۰۰ میلیون دلار عرضهشده تنها ۲۰ میلیون دلار به فروش رسید و در همین مدت قیمت دلار در بازار آزاد از کانالهای کمتر از ۲۰۰ هزار تومان به محدوده ۲۰۹ هزار تومان نزدیک شد.
به این ترتیب، عرضه دلار با کارت ملی دستکم در روزهای ابتدایی نتوانسته است مانع افزایش نرخ دلار در بازار آزاد شود.
