سرپرست معاونت بهداشتی، پیشگیری و ایمنی غذایی سازمان دامپزشکی کشور گفت: با توجه به اینکه دانش و ابزارهای لازم برای کنترل هاری سالهاست در اختیار کشورها قرار دارد، دستیابی به هدف حذف مرگ انسانی ناشی از این بیماری بیش از آنکه به فناوری جدید وابسته باشد، به اجرای منسجم برنامهها نیاز دارد.
علیرضا اکبرشاهی اظهار داشت: چالش اصلی مقابله با این بیماری کمبود فناوری نیست، بلکه نبود برنامهای منسجم میان دستگاههای مسئول است و به همین منظور سند ملی حذف مرگ انسانی ناشی از هاری تدوین و وارد مرحله اجرایی شده است.
وی تصریح کرد: این برنامه با هدف پایان دادن به مرگهای انسانی ناشی از هاری تا سال ۲۰۳۰ تدوین شده و حاصل شواهد علمی، تجربه کشورهای مختلف و ابزارهای فنی موجود در سطح جهان است؛ با این حال اجرای موفق آن در هر کشور به تدوین و اجرای برنامه ملی متناسب با شرایط همان کشور وابسته است.
اکبرشاهی ادامه داد: راهبرد جهانی هاری مسیر کلی را مشخص میکند، اما این برنامه ملی کشورهاست که وظایف دستگاهها و نحوه اجرای اقدامات را تعیین میکند. بنابراین سال گذشته بر ضرورت تدوین سند ملی و خروج از پراکندگی فعالیت دستگاهها تأکید شده بود.
وی تصریح کرد: پس از همایش سال گذشته، کمیته ملی هاری تشکیل شد و نشستهای تخصصی با حضور متخصصان و نمایندگان دستگاههای مختلف برگزار شد و در نهایت سند ملی حذف مرگ انسانی ناشی از هاری نهایی و وارد مرحله اجرا شد.
سرپرست معاونت بهداشتی، پیشگیری و ایمنی غذایی سازمان دامپزشکی کشور با بیان اینکه اجرای این برنامه به صورت پایلوت در شهرستانهای منتخب آغاز شده است، اظهار داشت: با استفاده از نتایج این مرحله، برنامه به تدریج در سطح کشور توسعه پیدا خواهد کرد.
واکسیناسیون سگها؛ محور کنترل هاری
وی با اشاره به نقش واکسیناسیون سگها در کنترل هاری گفت: دستیابی به پوشش واکسیناسیون کافی در جمعیت سگهای در معرض خطر، در کنار مراقبت مناسب و مستمر از انسان، میتواند چرخه انتقال هاری را متوقف کند و پوشش حداقل ۷۰ درصدی واکسیناسیون سگهای در معرض خطر نقش کلیدی در کنترل این بیماری دارد.
اکبرشاهی به تجربه کشورهای موفق در کنترل هاری اشاره کرد و افزود: تجربه برخی کشورها نشان میدهد که گسترش واکسیناسیون در جمعیت سگها میتواند به شکل قابل توجهی موارد ابتلای انسانی را کاهش دهد و این تجربه میتواند برای برنامهریزی کشور مورد استفاده قرار گیرد.
وی با بیان اینکه سازمان دامپزشکی کشور به تنهایی متولی کنترل بیماری هاری نیست و موفقیت برنامه مستلزم همکاری همه ذینفعان است، اظهار داشت: آزمایشگاهها در تشخیص موارد، شهرداریها در مدیریت جمعیت سگها و اقدامات محلی، دانشگاهها و مراکز علمی در پژوهش و ارزیابی، بخش خصوصی و نظام دامپزشکی، سازمانهای مردمنهاد، رسانهها و نظام آموزشی بهویژه مدارس در اجرای این برنامه نقش دارند.
سرپرست معاونت بهداشتی، پیشگیری و ایمنی غذایی سازمان دامپزشکی کشور با تأکید بر اهمیت آموزش کودکان گفت: آشنایی کودکان با هاری و راههای پیشگیری از گزش و مراقبت پس از رویارویی باید از سنین پایین مورد توجه قرار گیرد و رسانهها و مدارس در این زمینه نقش مهمی دارند.
وی ادامه داد: سازمان دامپزشکی کشور برای اجرای این طرح و تأمین هزینههای مورد نیاز به همکاری و حمایت سایر دستگاههای ذیربط نیاز دارد تا بتواند مسئولیت خود در زمینه واکسیناسیون گسترده جمعیت سگهای در معرض خطر را ایفا کند.
سرمایهگذاری برای خودکفایی در تولید واکسن هاری
در این مراسم احسان مصطفوی، رئیس انستیتو پاستور ایران، با تأکید بر اینکه انستیتو پاستور ایران مرجع نهایی موارد هاری در کشور در نمونههای انسانی و حیوانی است، گفت: کشور با تداوم حمایتهای مالی و سرمایهگذاری لازم میتواند در حوزه تولید واکسن هاری به خودکفایی برسد و علاوه بر تأمین نیاز بخش دولتی، قسمتی از نیاز بخش خصوصی را پوشش دهد.
وی اظهار داشت: انستیتو پاستور ایران در سه سطح بینالمللی، ملی و منطقهای در برنامههای مرتبط با کنترل و حذف هاری نقشآفرینی میکند و با برخورداری از مرکز همکار سازمان جهانی بهداشت و حضور مشاور فنی این سازمان در سطح بینالمللی نیز فعالیتهای تخصصی دارد.
رئیس انستیتو پاستور ایران تصریح کرد: این مجموعه در سطح ملی در ۶ حوزه شامل تشخیص بیماری، تولید واکسن، تأمین و استانداردسازی حیوانات آزمایشگاهی، کنترل کیفیت و انجام آزمونهای مرتبط، تحقیقات کاربردی و برنامههای آموزشی فعالیت دارد.
وی با اشاره به مرجعیت آزمایشگاههای هاری کشور گفت: این انستیتو از سال ۱۳۸۹ موفق به کسب مرجعیت آزمایشگاه کشوری هاری شده و در حوزه تشخیص بیماری، مرجع نهایی کشور برای بررسی نمونههای انسانی و حیوانی به شمار میرود.
وی اضافه کرد: در آزمایشگاه مرجع کشوری، نمونههای مشکوک به هاری با استفاده از روشهای تشخیصی مختلف و بر اساس پروتکلهای بینالمللی بررسی میشوند تا در مواردی که تشخیص در سایر مراکز با مشکل مواجه باشد، نتیجه نهایی در این آزمایشگاه تعیین شود.
مصطفوی با بیان اینکه کشور در سال ۱۳۵۸ به توانمندی تولید واکسنهای انسانی دست یافت اما در سالهای اخیر تولید این واکسن متوقف شد، خاطرنشان کرد: با سرمایهگذاریهای انجامشده، دانش فنی تولید واکسنهای هاری انسانی و دامی بار دیگر در انستیتو پاستور ایران در حال توسعه است و واکسن هاری تولیدشده در اختیار مجموعه سازمان پزشکی کشور قرار میگیرد.
وی تأمین و استانداردسازی حیوانات آزمایشگاهی را از دیگر فعالیتهای مهم انستیتو پاستور ایران عنوان کرد و افزود: حیوانات آزمایشگاهی هم در انجام آزمونهای مرجع کشوری و هم در فرایند تولید واکسن مورد نیاز هستند و تأمین استاندارد این حیوانات بخش مهمی از زیرساخت فعالیتهای تحقیقاتی و تولیدی به شمار میرود.
رئیس انستیتو پاستور ایران به امضای برنامه اجرایی و سند مرتبط با کنترل هاری اشاره کرد و اظهار داشت: با استمرار حمایت دستگاههای مرتبط باید ظرفیتهای علمی، تشخیصی و تولیدی کشور در حوزه هاری بیش از گذشته تقویت شود.