فرآیند صدور گواهی انحصار وراثت با اجرای بند «ث» ماده ۱۱۳ قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت تغییر کرده است. بر اساس آییننامه اجرایی این قانون، سازمان ثبت احوال کشور مسئول صدور سامانهای گواهی انحصار وراثت شده و اطلاعات مربوط به وراث را با استفاده از پایگاههای اطلاعاتی و استعلام از دستگاههای مرتبط بررسی میکند.
از زمان اجرای این طرح، برای بسیاری از پروندهها نیازی به طی روند سابق از طریق دادگاه و دفاتر خدمات الکترونیک قضایی برای درخواست اولیه گواهی وجود ندارد. در حالت عادی، پس از ثبت واقعه فوت، سازمان ثبت احوال اطلاعات لازم را بررسی کرده و گواهی را صادر و به وراث و ذینفعان ابلاغ میکند.
سامانه ابلاغ گواهی انحصار وراثت چیست؟
سامانه ابلاغ گواهی انحصار وراثت به نشانی verasat.ncr.ir برای دسترسی وراث و ذینفعان به گواهی صادرشده طراحی شده است.
بر اساس اعلام سازمان ثبت احوال، گواهی صادرشده پس از تکمیل فرآیند در اختیار وراث قرار میگیرد و پیامک اطلاعرسانی نیز برای افراد واجد شرایط ارسال میشود.
در کنار سامانه ابلاغ، سامانه سهیم ثبت احوال نیز نقش مهمی در این فرآیند دارد.
آدرس سامانه ابلاغ انحصار وراثت چیست؟
نشانی سامانه ابلاغ و دریافت گواهی انحصار وراثت:
verasat.ncr.ir
همچنین سامانه سهیم ثبت احوال از طریق نشانی زیر در دسترس است:
sahim.sabteahval.ir
سامانه سهیم برای انجام برخی مراحل مربوط به درخواست، ابلاغ، دریافت و اعتراض به گواهی مورد استفاده قرار میگیرد.
چگونه گواهی انحصار وراثت را دریافت کنیم؟
برای دریافت گواهی، ابتدا باید واقعه فوت در سازمان ثبت احوال ثبت شده باشد و اطلاعات لازم برای شناسایی متوفی و وراث در پایگاههای مربوط وجود داشته باشد.
پس از صدور گواهی، وراث و ذینفعان میتوانند از مسیرهای اعلامشده برای مشاهده و دریافت آن اقدام کنند.
بهطور کلی مسیر کار به این صورت است:
ثبت واقعه فوت در ثبت احوال
بررسی اطلاعات متوفی و وراث
صدور گواهی انحصار وراثت توسط سازمان ثبت احوال
ابلاغ الکترونیکی گواهی به وراث و ذینفعان
ورود به سامانه مربوط و احراز هویت
مشاهده و دریافت فایل گواهی
طبق آییننامه اجرایی، سازمان ثبت احوال مکلف است گواهی را حداکثر ظرف ۲۰ روز پس از ثبت واقعه فوت و بدون نیاز به درخواست، در موارد مشمول فرآیند خودکار صادر کند.
سامانه سهیم برای انحصار وراثت چه کاربردی دارد؟
سامانه سهیم، سامانه هویت یکتای ملی ایرانیان، یکی از بخشهای اصلی فرآیند جدید انحصار وراثت است.
طبق گزارشهای منتشرشده، از ابتدای اجرای طرح، گزینههایی مانند درخواست، اعتراض، ابلاغ و دریافت گواهی انحصار وراثت در سامانه سهیم قرار گرفته است.
افرادی که پرونده آنها مشمول صدور خودکار نیست یا برای فوتهای ثبتشده قبل از اجرای فرآیند جدید نیاز به درخواست دارند، میتوانند از سامانه سهیم برای ثبت درخواست استفاده کنند.
گواهی انحصار وراثت چند روز بعد صادر میشود؟
بر اساس آییننامه اجرایی، در حالت معمول سازمان ثبت احوال باید ظرف ۲۰ روز پس از ثبت واقعه فوت گواهی انحصار وراثت را تنظیم و به وراث و ذینفعانی که اطلاعات آنها در سازمان موجود است ابلاغ کند.
بنابراین اگر اطلاعات فوت و وراث کامل باشد، فرآیند صدور به شکل سامانهای انجام میشود.
البته در مواردی که اطلاعات لازم درباره متوفی در پایگاه سازمان ثبت احوال وجود نداشته باشد، ممکن است صدور گواهی به شکل خودکار امکانپذیر نباشد.
اگر گواهی انحصار وراثت صادر نشد چه کنیم؟
آییننامه برای شرایطی که اطلاعات لازم درباره متوفی در پایگاههای اطلاعاتی سازمان ثبت احوال وجود ندارد نیز حکم مشخصی دارد.
در چنین شرایطی، سازمان باید عدم امکان صدور گواهی را اعلام کند و فرد ذینفع میتواند برای پیگیری موضوع به مرجع قضایی صالح مراجعه کند.
بنابراین عدم صدور گواهی در سامانه لزوماً به معنی پایان فرآیند نیست و ممکن است علت آن نقص یا نبود اطلاعات مورد نیاز باشد.
چگونه به گواهی انحصار وراثت اعتراض کنیم؟
طبق آییننامه اجرایی، گواهی انحصار وراثت صادرشده از سوی سازمان ثبت احوال، ظرف ۱۰ روز پس از ابلاغ قابل اعتراض است.
اعتراض میتواند از طریق مسیرهای تعیینشده در سازمان ثبت احوال و همچنین روشهای غیرحضوری پیشبینیشده انجام شود.
بنابراین وراث باید پس از دریافت گواهی، مشخصات متوفی، نام وراث، نسبت خانوادگی و سایر اطلاعات درجشده را بررسی کنند.
چه اطلاعاتی در گواهی انحصار وراثت درج میشود؟
مطابق آییننامه، گواهی انحصار وراثت شامل اطلاعاتی از جمله تعیین وراث و میزان سهمالارث هر یک است.
همچنین در صورت وجود وصیتنامه رسمی، اطلاعات مربوط به وصی و موصیله نیز میتواند در گواهی درج شود. مهلت و مرجع اعتراض نیز باید در گواهی مشخص شود.
آیا برای دریافت گواهی مراجعه حضوری لازم است؟
هدف اصلی اجرای سامانه جدید، الکترونیکی شدن فرآیند و کاهش مراجعات حضوری است.
سازمان ثبت احوال اعلام کرده است که صدور گواهی در فرآیند جدید به شکل سامانهای انجام میشود و گواهی بهصورت الکترونیکی در اختیار وراث قرار میگیرد.
با این حال، در پروندههایی که اطلاعات ناقص است یا موضوع نیازمند رسیدگی قضایی باشد، ممکن است مراجعه به مرجع مربوط ضرورت پیدا کند.
نکات مهم درباره سامانه انحصار وراثت
۱. برای ورود به سامانه، آدرس را با دقت بررسی کنید و اطلاعات هویتی خود را در سایتهای ناشناس وارد نکنید.
۲. verasat.ncr.ir برای ابلاغ و دریافت گواهی انحصار وراثت معرفی شده و sahim.sabteahval.ir سامانه سهیم ثبت احوال است.
۳. در صورت دریافت پیامک درباره گواهی انحصار وراثت، پیش از کلیک روی لینک، دامنه سایت را بررسی کنید.
۴. اگر اطلاعات متوفی یا وراث در پایگاههای ثبت احوال کامل نباشد، ممکن است گواهی بهصورت خودکار صادر نشود.
۵. پس از ابلاغ گواهی، اطلاعات وراث و میزان سهمالارث باید با دقت بررسی شود.
۶. طبق آییننامه، مهلت اعتراض به گواهی صادرشده ۱۰ روز از زمان ابلاغ است.
جمعبندی
سامانه ابلاغ گواهی انحصار وراثت با نشانی verasat.ncr.ir برای دسترسی الکترونیکی وراث و ذینفعان به گواهی انحصار وراثت مورد استفاده قرار میگیرد. در فرآیند جدید، سازمان ثبت احوال پس از ثبت واقعه فوت و بررسی اطلاعات موجود، گواهی را صادر و بهصورت الکترونیکی ابلاغ میکند.
برای مواردی که نیاز به ثبت درخواست وجود دارد، سامانه سهیم ثبت احوال به نشانی sahim.sabteahval.ir نیز در این فرآیند نقش دارد. بر اساس آییننامه، صدور گواهی در فرآیند خودکار حداکثر ظرف ۲۰ روز پس از ثبت فوت انجام میشود و گواهی پس از ابلاغ، در صورت وجود اعتراض، ظرف ۱۰ روز قابل اعتراض است.