صنعت بازیهای ویدیویی طی سالهای اخیر رشد قابلتوجهی در ایران داشته است. بر اساس دادههای منتشرشده از سوی بنیاد ملی بازیهای رایانهای، گردش مالی مستقیم بازار بازی در سال ۱۴۰۰ حدود ۱۹ هزار میلیارد تومان بود و این رقم در سال ۱۴۰۴ به حدود ۷۰ هزار میلیارد تومان رسیده است.
این بازار تنها به خرید خود بازی محدود نمیشود و هزینه خرید کنسول، رایانه، تلفن همراه، تجهیزات جانبی، اشتراکها و پرداختهای درونبرنامهای نیز در آن نقش دارد.
چند میلیون ایرانی گیمر هستند؟
تعداد گیمرهای ایرانی نیز نشاندهنده ابعاد قابلتوجه این بازار است. در یکی از آخرین پیمایشهای بنیاد ملی بازیهای رایانهای، حدود ۲۹ میلیون نفر به عنوان بازیکن بازیهای ویدیویی در کشور شناسایی شدهاند.
آمار دیگری که در سال ۱۴۰۳ منتشر شد نیز از وجود حدود ۳۴ میلیون بازیکن و نزدیک به ۵۰۰ شرکت و تیم فعال در حوزه بازیسازی خبر میداد. تفاوت این ارقام میتواند ناشی از تفاوت سال، روش پیمایش و تعریف «بازیکن» باشد.
چرا گردش مالی ۷۰ هزار میلیارد تومان به معنای درآمد بازیسازان ایرانی نیست؟
یکی از نکات مهم درباره آمار بازار گیم این است که گردش مالی کل بازار با درآمد بازیسازان ایرانی یکسان نیست.
برای نمونه، در سال ۱۴۰۰ از گردش مالی حدود ۱۹ هزار میلیارد تومانی صنعت بازی، بخش بسیار بزرگی به خرید کنسول و رایانه اختصاص داشت. در همان گزارش، سهم بازار بازیهای موبایلی بومی حدود ۲۰۲ میلیارد تومان و سهم بازیهای رایانهای بومی حدود ۱۴ میلیارد تومان اعلام شده بود.
بنابراین نمیتوان رقم کل هزینهکرد گیمرهای ایرانی را به عنوان درآمد تولیدکنندگان داخلی در نظر گرفت.
سهم بازیهای ایرانی از بازار چقدر است؟
اگرچه بازیسازان ایرانی طی سالهای گذشته محصولات متعددی تولید کردهاند، اما بخش عمده بازار مصرف همچنان در اختیار محصولات خارجی قرار دارد.
گزارشهای منتشرشده نشان میدهد که تعداد بازیهای تولیدشده در ایران قابلتوجه است؛ اما تبدیل این تولیدات به درآمد پایدار و سهم بزرگ از بازار، همچنان یکی از چالشهای اصلی صنعت بازیسازی کشور محسوب میشود.
در واقع، مسئله اصلی فقط تعداد گیمرها نیست؛ ایران بازار مصرف بزرگی دارد، اما بخش قابلتوجهی از هزینهای که بازیکنان انجام میدهند به تولیدکنندگان و شرکتهای خارجی میرسد.
چرا بازیسازان ایرانی سهم کمی از بازار دارند؟
یکی از عوامل مهم، رقابت شدید با بازیهای خارجی است. بازیهای بینالمللی با سرمایهگذاریهای بسیار بزرگ، تیمهای تخصصی و دسترسی به بازار جهانی تولید میشوند و رقابت با آنها برای بسیاری از استودیوهای داخلی دشوار است.
از سوی دیگر، هزینه تولید بازی، دسترسی به سرمایه، مشکلات انتشار و بازاریابی، محدودیتهای بینالمللی و دشواری دسترسی به بازارهای جهانی از جمله چالشهایی هستند که میتوانند مسیر رشد بازیسازان ایرانی را سختتر کنند.
آیا بازیسازی در ایران ظرفیت درآمدزایی دارد؟
تعداد بالای گیمرها و گردش مالی قابلتوجه بازار نشان میدهد که تقاضا برای بازی در ایران وجود دارد. طبق دادههای منتشرشده، حدود ۲۹ میلیون نفر در ایران گیمر هستند و سالانه صدها بازی در کشور تولید و برای انتشار مجوز دریافت میکنند.
بنابراین چالش اصلی را میتوان در تبدیل ظرفیت مصرف داخلی به درآمد برای تولیدکنندگان ایرانی و همچنین ایجاد امکان حضور موفقتر بازیهای داخلی در بازارهای خارجی جستوجو کرد.
آینده صنعت بازیسازی ایران
بازار گیم در جهان به یکی از بخشهای مهم اقتصاد دیجیتال تبدیل شده و ایران نیز به دلیل جمعیت جوان و تعداد بالای گیمرها از ظرفیت قابلتوجهی برخوردار است.
با این حال، افزایش تعداد گیمرها به تنهایی به معنای رشد بازیسازی داخلی نیست. برای افزایش سهم تولیدکنندگان ایرانی، عواملی مانند سرمایهگذاری، توسعه نیروی انسانی متخصص، بازاریابی حرفهای، انتشار بینالمللی و ایجاد مدلهای درآمدی پایدار اهمیت زیادی دارد.
در نهایت، عدد ۷۰ هزار میلیارد تومان بیشتر از آنکه میزان درآمد بازیسازان ایرانی باشد، اندازه هزینهکرد و گردش مالی بازار بازی در ایران را نشان میدهد؛ بنابراین برای سنجش وضعیت واقعی بازیسازی داخلی باید سهم محصولات ایرانی از این بازار به صورت جداگانه بررسی شود.