یک مطالعه گسترده روی بیش از ۵۰۰ هزار سالمند نشان میدهد دریافت واکسن زونا ممکن است علاوه بر پیشگیری از بیماریهای ناشی از این ویروس، با کاهش خطر ابتلا به زوال عقل نیز ارتباط داشته باشد. پژوهشگران دانشگاه براون دریافتند سالمندانی که واکسن Shingrix دریافت کرده بودند، طی چهار سال کمتر با تشخیص زوال عقل روبهرو شدند.
پژوهشگران برای انجام این مطالعه اطلاعات پزشکی و دادههای بیمه درمانی ۵۰۹ هزار و ۹۲۶ فرد ۶۶ ساله و بالاتر را بررسی کردند. این افراد بین سالهای ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۲ به بیش از پنج هزار و ۵۰۰ مرکز مراقبت پرستاری در آمریکا مراجعه کرده بودند.
در این بررسی، افرادی که حداقل یک دوز از واکسن نوترکیب زونا یا Shingrix دریافت کرده بودند با سالمندانی که واکسینه نشده بودند مقایسه شدند. هیچیک از شرکتکنندگان در آغاز مطالعه سابقه تشخیص زوال عقل نداشتند.
پس از چهار سال، ۱۸.۸ درصد از افراد واکسینهشده به زوال عقل مبتلا شدند؛ این رقم در گروه واکسینهنشده ۲۴.۶ درصد بود. بر اساس محاسبات پژوهشگران، این تفاوت به معنای احتمال پیشگیری از حدود یک مورد زوال عقل به ازای هر ۱۷ فرد واکسینهشده است.
پژوهشگران هنوز نمیدانند چرا واکسن زونا با کاهش خطر زوال عقل ارتباط دارد. یکی از فرضیهها این است که کاهش فعالیت ویروس عامل زونا میتواند از بعضی فرایندهای التهابی یا آسیبهای عصبی مرتبط با آن جلوگیری کند.
کالین هیز، نویسنده اصلی مطالعه از دانشگاه براون، میگوید این یافتهها با مجموعهای از پژوهشهای قبلی درباره ارتباط واکسیناسیون زونا و کاهش خطر زوال عقل همخوانی دارد و میتواند بخشی از شواهد در حال شکلگیری درباره اثرات احتمالی محافظت عصبی واکسنها باشد.
با وجود نتایج قابل توجه، پژوهشگران تأکید دارند که این مطالعه ثابت نمیکند واکسن زونا مستقیم از زوال عقل جلوگیری میکند. افرادی که واکسن دریافت کرده بودند، بهطور میانگین اندکی جوانتر و سالمتر بودند و این تفاوتها میتوانست بر نتایج اثر بگذارد.
پژوهشگران تلاش کردند این عوامل را در تحلیل آماری کنترل کنند، اما برای مشخص شدن رابطه علت و معلولی، انجام مطالعات و کارآزماییهای بالینی بیشتر ضروری است.