مرتضی مطهری در یکی از سخنرانیهای خود به بررسی دیدگاهی پرداخته است که هزینههای سفر به حج، عتبات عالیات یا مشهد را با پروژههای عامالمنفعه مقایسه میکند و مدعی است این مبالغ باید صرف ساخت بیمارستان، مدرسه یا رفع نیازهای مادی جامعه شود.
مطهری با نقد این رویکرد تأکید کرده است که هدف از زیارت، صرفاً کسب ثواب در ازای پرداخت پول نیست، بلکه هدف اصلی آن دگرگونی درونی، کسب معنویت و بازسازی روحی زائر است. به باور او، حضور در این اماکن مقدس و ارتباط با اولیای الهی موجب زنده شدن روح انسان میشود تا وی پس از بازگشت، با انگیزهای مضاعف به انجام کارهای خیر از جمله ساخت بیمارستان، مدرسه و پل اقدام کند.
او با مقایسه رفتار افراد مذهبی و غیرمذهبی در حوزه امور خیریه افزوده است کسانی که ثروت خود را در سفرهای تفریحی خارج از کشور هزینه میکنند، به دلیل دوری از معنویت، نسبت به مشکلات جامعه و نیازمندان بیتفاوت میشوند. در مقابل، زائران با حضور در سفرهای زیارتی، روحیه محبت و خدمت به خلق را به دست میآورند و در مسیر یاری رساندن به همنوعان گام برمیدارند.
