چهارراه عزیزخان (3)

کمان ۹۹؛ بزرگ‌ترین یورش هوایی ایران در آغاز جنگ

در سومین برنامه «چهارراه گذرخان»، سراغ یکی از ماندگارترین عملیات‌های تاریخ نیروی هوایی ایران می‌رویم؛ عملیات کمان ۹۹. تنها یک روز پس از آغاز جنگ ایران و عراق، صدها پرواز عملیاتی در آسمان منطقه انجام شد تا پاسخ ایران به حمله گسترده نیروی هوایی عراق داده شود. در این برنامه، روایت می‌کنیم که کمان ۹۹ چگونه طراحی و اجرا شد، چه پایگاه‌هایی هدف قرار گرفتند و این عملیات چه نقشی در روزهای نخست جنگ ایفا کرد.

کمان ۹۹؛ بزرگ‌ترین یورش هوایی ایران در آغاز جنگ
صفحه سیاست-

۳۱ شهریور ۱۳۵۹؛ جنگ ایران و عراق آغاز شد.

نیروی هوایی عراق با حمله‌ای گسترده به چند پایگاه هوایی ایران، از جمله مهرآباد، تلاش کرد همانند حمله غافلگیرکننده اسرائیل به پایگاه‌های مصر در سال ۱۹۶۷، نیروی هوایی ایران را روی زمین زمین‌گیر کند.

اما این اتفاق نیفتاد.

بخش زیادی از هواپیماهای ایرانی در آشیانه‌های مستحکم قرار داشتند و بمباران‌ها نتوانستند نیروی هوایی ایران را از کار بیندازند.

حالا نوبت پاسخ ایران بود.

فقط یک روز بعد، در اول مهر ۱۳۵۹، یکی از بزرگ‌ترین عملیات‌های هوایی تاریخ جنگ‌های هوایی آغاز شد؛ عملیات کمان ۹۹، که با نام «البرز» هم شناخته می‌شود.

نزدیک به ۲۰۰ هواپیمای ایرانی در این عملیات حضور داشتند و حدود ۱۴۰ فروند از مرز عبور کردند.

جنگنده‌های F-4 و F-5 اهداف نظامی و پایگاه‌های هوایی عراق را هدف قرار دادند و F-14ها وظیفه تأمین پوشش هوایی را بر عهده داشتند.

از کرکوک و موصل تا بغداد، بصره، کوت، ناصریه، حبانیه و چندین پایگاه و مرکز نظامی دیگر، اهدافی در دستور کار قرار گرفت.

در کنار جنگنده‌ها، هواپیماهای بوئینگ ۷۰۷ و ۷۴۷ برای سوخت‌رسانی و C-130 هرکولس برای مأموریت‌های پشتیبانی و شناسایی به کار گرفته شدند.

کمان ۹۹ یک پیام روشن داشت:

حمله غافلگیرکننده عراق نتوانسته بود نیروی هوایی ایران را از بین ببرد؛ و ایران فقط یک روز بعد، پاسخ گسترده‌ای به این حمله داد.

عملیاتی که به گفته منابع تاریخی، نقش مهمی در برتری هوایی ایران در ماه‌های ابتدایی جنگ داشت.

این، یکی از نقاط مهم تاریخ نیروی هوایی ایران در روزهای آغازین جنگ بود؛

روایتی از آسمان ایران، در چهارراه گذرخان.

 

اخبار مرتبط
  • با آغاز هفته دفاع مقدس، برنامه «چهارراه عزیزخان» در حالی روی آنتن می‌رود که تجربه هشت سال دفاع مقدس همچنان یکی از مهم‌ترین بخش‌های حافظه تاریخی و اجتماعی ایران است؛ روایتی از روزهایی که جنگ، زندگی مردم و مسیر تحولات کشور را تحت تأثیر قرار داد و امروز، پس از گذشت چهار دهه، بازخوانی آن در شرایط جدید منطقه، ابعاد تازه‌ای پیدا کرده است.

  • در «صفحه سیاست» قرار است هر هفته در برنامه «چهارراه عزیزخان» سراغ یکی از رویدادهای مهم و تأثیرگذار تاریخ معاصر برویم؛ اتفاقاتی که شاید سال‌ها از وقوعشان گذشته باشد، اما آثار و پیامدهایشان همچنان در سیاست و جامعه دیده می‌شود.

ارسال نظر