جنگ آمریکا علیه ایران در حالی وارد مرحله جدیدی شده که محور اصلی این تقابل، بیش از گذشته از میدان نظامی به عرصه اقتصاد و مالی منتقل شده است. دولت دونالد ترامپ از برنامهای برای اعمال فشارهای گسترده اقتصادی علیه ایران سخن گفته و آن را یکی از بزرگترین اقدامات مالی علیه تهران توصیف کرده است.
در همین چارچوب، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، کشورهایی را که به ایران در حوزه اقتصادی کمک کنند، به اعمال تحریم و افزایش فشارهای مالی تهدید کرده است؛ اقدامی که نشان میدهد واشنگتن تلاش دارد دامنه فشار علیه ایران را فراتر از مرزهای این کشور گسترش دهد.
آمریکا برای فشار اقتصادی به همکاری منطقه نیاز دارد
با این حال، اجرای یک فشار اقتصادی گسترده علیه ایران تنها به تصمیمات واشنگتن محدود نمیشود. بخش مهمی از تجارت خارجی، مبادلات مالی و مسیرهای اقتصادی ایران از کشورهای همسایه و منطقه عبور میکند و به همین دلیل، همراهی دولتهای منطقه میتواند نقش مهمی در موفقیت یا ناکامی سیاست آمریکا داشته باشد.
در چنین شرایطی، تنگه هرمز بار دیگر به یکی از مهمترین متغیرهای معادله تبدیل شده است؛ مسیری راهبردی که علاوه بر اهمیت آن برای صادرات انرژی، در امنیت اقتصادی منطقه و بازار جهانی نفت نیز نقش تعیینکنندهای دارد.
هشدار ایران درباره مشارکت در جنگ اقتصادی
ایران نیز در برابر فشارهای اقتصادی آمریکا هشدار داده است که مشارکت کشورها در اقدامات اقتصادی علیه مردم ایران میتواند پیامدهای جدی به همراه داشته باشد. در همین حال، درباره تبعات احتمالی فشار بر صادرات نفت و تحولات مرتبط با تنگه هرمز نیز هشدارهایی مطرح شده است.
این وضعیت کشورهای منطقه را با یک انتخاب دشوار مواجه کرده است؛ همراهی با سیاست فشار اقتصادی آمریکا یا حفظ روابط تجاری و اقتصادی با ایران و حرکت به سمت سازوکارهای چندجانبه.
جنگ اقتصادی؛ فراتر از تحریم ایران
ادامه این تقابل میتواند پیامدهایی فراتر از تحریمهای اقتصادی علیه ایران داشته باشد. در واقع، موضوع فقط محدود کردن اقتصاد ایران نیست؛ بلکه بخشی از رقابت بزرگتر بر سر قواعد تجارت، امنیت انرژی و استقلال اقتصادی کشورها در منطقه و حتی اقتصاد جهانی است.
از این منظر، جنگ اقتصادی آمریکا علیه ایران میتواند به آزمونی برای کشورهای منطقه و شرکای اقتصادی ایران تبدیل شود؛ آزمونی که مشخص خواهد کرد در شرایط فشار واشنگتن، کشورها تا چه اندازه حاضر به حفظ روابط اقتصادی مستقل و چندجانبه خود هستند.
