یکی از مهمترین موانع دریافت تسهیلات بانکی، نداشتن ضامن معتبر یا وثیقههای سنتی مانند سند ملکی است. بسیاری از متقاضیان، با وجود برخورداری از داراییهای ارزشمند، امکان استفاده از آنها برای تضمین بازپرداخت وام را نداشتند.
در همین راستا، از سال ۱۴۰۱ سامانه «ستاره» با هدف توثیق الکترونیکی داراییها راهاندازی شد و اکنون با اجرای ماده ۷ قانون تأمین مالی تولید و زیرساختها، «سامانه جامع وثایق» به عنوان زیرساخت اصلی کشور در حوزه وثیقهگذاری الکترونیکی فعالیت میکند.
این سامانه امکان ثبت، احراز، ارزشگذاری و توثیق انواع داراییها را بدون مراجعه حضوری فراهم کرده و گام مهمی در توسعه بانکداری دیجیتال به شمار میرود.
سامانه جامع وثایق چه تفاوتی با سامانه ستاره دارد؟
سامانه ستاره در ابتدا تنها امکان توثیق برخی داراییها مانند سهام و اوراق بهادار را فراهم میکرد؛ اما سامانه جامع وثایق دامنه بسیار گستردهتری از داراییها را پوشش میدهد.
در این سامانه برای هر دارایی یک شناسه یکتا صادر میشود و تمامی فرآیندهای احراز مالکیت، ارزشگذاری، ثبت وثیقه، آزادسازی و حتی فروش وثیقه در صورت نکول تسهیلات، بهصورت الکترونیکی انجام میشود.
کدام بانکها امکان وثیقهگذاری الکترونیکی دارند؟
در حال حاضر چند بانک بزرگ کشور خدمات توثیق الکترونیکی دارایی را ارائه میکنند که مهمترین آنها عبارتند از:
- بانک ملی ایران
- بانک صادرات ایران
- بانک تجارت
- بانک ملت
- بانک قرضالحسنه مهر ایران
- بانک رسالت
همچنین پیشبینی میشود سایر بانکها نیز به تدریج به سامانه جامع وثایق متصل شوند.
۳۵ دارایی قابل وثیقه برای دریافت وام
بر اساس آییننامه اجرایی ماده ۷ قانون تأمین مالی تولید و زیرساختها، دامنه وثایق بانکی به شکل قابل توجهی افزایش یافته است.
مهمترین داراییهای قابل توثیق عبارتاند از:
- سپردههای بانکی ریالی و ارزی
- سهام و اوراق بهادار
- سهام عدالت
- یارانه نقدی
- حقوق کارکنان و بازنشستگان
- بیمه عمر
- خودرو
- املاک
- طلا و فلزات گرانبها
- سیمکارت و خط تلفن
- ماشینآلات صنعتی
- کالاهای انبارشده
- مجوزهای کسبوکار
- علائم تجاری و ثبت اختراع
- نرمافزار
- دانش فنی شرکتهای دانشبنیان
- مطالبات قراردادی
- چک
- ضمانتنامههای بانکی
- ریال دیجیتال
همچنین در آخرین مصوبه شورای ملی تأمین مالی، واگن، لکوموتیو و ماشینآلات مکانیزه ریلی نیز به فهرست داراییهای قابل وثیقه اضافه شدهاند.
داراییهای نامشهود هم وثیقه وام میشوند
یکی از مهمترین تغییرات نظام بانکی، پذیرش داراییهای نامشهود بهعنوان وثیقه است.
از این پس شرکتهای دانشبنیان، استارتاپها و کسبوکارهای نوآور میتوانند با استفاده از داراییهایی مانند برند، نرمافزار، حق اختراع و دانش فنی، برای دریافت تسهیلات اقدام کنند؛ موضوعی که نقش مهمی در توسعه اقتصاد دانشبنیان خواهد داشت.
سامانه وثیقه الکترونیکی چگونه کار میکند؟
در این سامانه، بانک یا مؤسسه مالی پس از دریافت رضایت متقاضی، داراییهای ثبتشده او را از طریق نهادهای متولی استعلام میکند.
پس از انتخاب دارایی موردنظر و ثبت درخواست، عملیات توثیق بهصورت برخط انجام شده و در پایان دوره بازپرداخت نیز وثیقه به شکل خودکار آزاد میشود.
تمام این مراحل بدون مراجعه حضوری و از طریق سامانههای بانکداری الکترونیک انجام میشود.
مراحل ثبت وثیقه الکترونیکی
فرآیند توثیق الکترونیکی معمولاً شامل مراحل زیر است:
- ورود به سامانه یا اپلیکیشن بانک
- احراز هویت از طریق سجام
- انتخاب دارایی قابل وثیقه
- ثبت درخواست
- تأیید مالکیت و احراز هویت
- پرداخت کارمزد
- ثبت نهایی وثیقه و صدور شناسه یکتا
مزایای سامانه جامع وثایق
راهاندازی سامانه جامع وثایق مزایای متعددی برای متقاضیان تسهیلات و شبکه بانکی به همراه دارد که مهمترین آنها عبارتند از:
- کاهش نیاز به معرفی ضامن
- حذف مراجعات حضوری
- افزایش سرعت پرداخت وام
- کاهش هزینههای اداری
- افزایش شفافیت و امنیت اطلاعات
- امکان استفاده از طیف گستردهای از داراییها
- حمایت از شرکتهای دانشبنیان و کسبوکارهای نوآور
- تسهیل دسترسی مردم به تسهیلات بانکی
این سامانه را میتوان یکی از مهمترین گامهای نظام بانکی کشور در مسیر بانکداری هوشمند و توسعه ابزارهای نوین تأمین مالی دانست؛ اقدامی که در صورت اتصال کامل بانکها و نهادهای مرتبط، میتواند دریافت وام را برای میلیونها متقاضی سادهتر از گذشته کند.