براساس گفتوگوهای فشرده فنی و دیپلماتیک میان ایران و عمان، دو طرف در اوایل شهریورماه درباره مسیرهای جدید ورود و خروج از تنگه هرمز به توافق نهایی رسیدهاند و قرار است این تفاهم بهزودی با حضور وزرای خارجه کشورهای حاشیه خلیج فارس اعلام شود.
این تفاهم صرفاً میان ایران و عمان شکل گرفته و سایر کشورهای منطقه برای اطلاع از جزئیات مسیرها و ترتیبات تردد در جلسه حضور خواهند داشت. حضور این کشورها همچنین میتواند بهصورت تلویحی نشاندهنده عدم مخالفت آنها با چارچوب توافقشده باشد.
براساس جزئیات این تفاهم، مسیر ورودی به خلیج فارس بهطور کامل در آبهای سرزمینی ایران قرار خواهد داشت و بخشی از مسیر خروج از خلیج فارس نیز از آبهای سرزمینی ایران عبور میکند.
تردد در مسیرهای تعیینشده تحت ترتیبات ایران انجام خواهد شد و پس از اجرایی شدن این سازوکار، مسیر جنوبی که آمریکا بر باز شدن آن اصرار داشت و یکی از عوامل اصلی تنشهای اخیر عنوان شده، بسته خواهد شد.
کشورهای منطقه در جریان تفاهم قرار میگیرند
در جلسه اعلام تفاهم، علاوه بر ایران و عمان، کشورهای ساحلی خلیج فارس و عراق نیز حضور خواهند داشت. با این حال، تصمیمگیری درباره جزئیات توافق در مذاکرات فنی میان تهران و مسقط انجام شده و سایر کشورها صرفاً در جریان نتیجه مذاکرات و ترتیبات جدید قرار خواهند گرفت.
بر این اساس، تفاهم ایران و عمان را نمیتوان توافقی برای بازگشایی فوری تنگه هرمز دانست. موضوع اصلی این توافق، تعیین چارچوب و مسیرهای تردد در صورت فراهم شدن شرایط بازگشایی تنگه است.
شروط ایران برای باز شدن تنگه هرمز
نکته مهم در این میان آن است که ایران برای بازگشایی تنگه هرمز هفت شرط را از طریق واسطهها به طرف آمریکایی اعلام کرده است.
براساس این موضع، تا زمانی که این شروط هفتگانه که به تأیید مراجع عالی جمهوری اسلامی ایران رسیدهاند اجرایی نشوند، تنگه هرمز همچنان مسدود خواهد بود.
در نتیجه، تفاهم تهران و مسقط به خودی خود تغییری در وضعیت فعلی تنگه ایجاد نمیکند؛ بلکه در صورت تصمیم به بازگشایی، مسیرهای تعیینشده در این تفاهم مبنای تردد قرار خواهند گرفت.
از این منظر، توافق ایران و عمان میتواند گامی در جهت تعیین چارچوب تردد و اعمال حاکمیت ایران بر مسیرهای عبور از تنگه هرمز تلقی شود، اما زمان بازگشایی آن همچنان به رفتار آمریکا و اجرای شروط اعلامشده از سوی ایران وابسته خواهد بود.
