سفر استیو ویتکاف، نماینده ویژه رئیسجمهور آمریکا، و جارد کوشنر، مشاور ارشد دونالد ترامپ در امور خاورمیانه، به مسکو را میتوان در چارچوب تلاش واشنگتن برای مدیریت همزمان بحرانهای اوکراین و خاورمیانه ارزیابی کرد.
در شرایطی که چشمانداز روشنی برای پایان درگیریها در دو جبهه اوکراین و خاورمیانه وجود ندارد، آمریکا با محدودیتهایی برای تأمین همزمان نیازهای متحدان خود در این مناطق مواجه است. از این رو، مهار تنش در یکی از جبههها و تمرکز بیشتر بر جبهه دیگر میتواند بخشی از محاسبات واشنگتن باشد.
اوکراین؛ تلاش برای کاهش فشار بر جبهه شرقی
با بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید، رویکرد واشنگتن در قبال جنگ اوکراین نسبت به دوره دولتهای دموکرات تغییر کرده است. ترامپ پیش از این بارها از هزینههای بالای حمایت آمریکا از کییف انتقاد کرده و بر ضرورت پایان دادن به جنگ تأکید کرده بود.
در همین چارچوب، سفرهای دورهای ویتکاف و کوشنر به کییف و مسکو میتواند بخشی از تلاش برای فراهم کردن زمینه مذاکرات و کاهش تنش میان روسیه و اوکراین باشد.
ادامه جنگ در خاورمیانه نیز در ماههای اخیر بر میزان و نحوه حمایت نظامی آمریکا از اوکراین تأثیر گذاشته است. در چنین شرایطی، واشنگتن ممکن است به دنبال جلب نظر دولت اوکراین برای پذیرش برخی واقعیتهای میدانی و محدودیتهای موجود در زمینه تداوم حمایت همزمان از دو جبهه باشد.
با این حال، اختلاف بر سر آینده مناطق شرقی اوکراین و نبود توافق میان طرفهای درگیر، روند مذاکرات را پیچیده کرده است. کشورهایی مانند چین، ترکیه، عربستان سعودی و امارات نیز در سطوح مختلف برای کمک به کنترل تنش و فراهم کردن زمینه پایان جنگ تلاش کردهاند.
خاورمیانه و نگرانی واشنگتن از فشار بر سنتکام
سفر ویتکاف و کوشنر به مسکو تنها به پرونده اوکراین محدود نمیشود و تحولات خاورمیانه نیز میتواند در محاسبات آمریکا نقش داشته باشد.
تداوم درگیریها در منطقه و افزایش فشار بر نیروها و پایگاههای آمریکا، واشنگتن را با چالشهایی در زمینه حفظ حضور نظامی خود در غرب آسیا روبهرو کرده است. در چنین شرایطی، آمریکا تلاش دارد با اتکا به ظرفیتهای جغرافیایی کشورهای منطقه و شرق مدیترانه، بخشی از آسیبپذیری نیروهای خود را کاهش دهد.
از سوی دیگر، همکاریهای نظامی و اطلاعاتی ایران و روسیه و اولویت واشنگتن در حمایت از رژیم صهیونیستی، باعث شده است مسکو برای آمریکا در تحولات خاورمیانه نیز اهمیت بیشتری پیدا کند.
نفت و انتخابات آمریکا؛ دو عامل مهم در محاسبات واشنگتن
یکی دیگر از محورهای مهم این تحولات، بازار انرژی است. افزایش تنش در خاورمیانه میتواند قیمت نفت را بالا ببرد و فشار بیشتری بر اقتصاد آمریکا و هزینههای زندگی شهروندان این کشور وارد کند.
این موضوع با نزدیک شدن به انتخابات میاندورهای کنگره اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ چرا که افزایش قیمت انرژی و تشدید فشارهای اقتصادی میتواند بر موقعیت سیاسی جمهوریخواهان تأثیر بگذارد.
در مجموع، سفر چهرههای مورد اعتماد ترامپ به مسکو را میتوان بخشی از تلاش واشنگتن برای مدیریت همزمان چند بحران دانست؛ رویکردی که در آن جنگ و دیپلماسی، رقابت و همکاری و ائتلافهای کوتاهمدت، بسته به شرایط میدانی و منافع طرفها در کنار یکدیگر قرار میگیرند.
