رسانههای کرهجنوبی به نقل از منابع دولتی و نظامی اعلام کردهاند که سئول در حال بررسی گزینههایی برای مشارکت در تأمین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز است و حتی احتمال اعزام تجهیزات و نیروهای نظامی به منطقه پیش از پایان سال میلادی مطرح شده است.
با این حال، دفتر ریاستجمهوری کرهجنوبی تأکید کرده که هنوز هیچ تصمیم نهایی برای اعزام نیرو یا تجهیزات نظامی گرفته نشده است. به گفته مقامهای سئول، گزینههای مختلفی در حال بررسی است و هرگونه تصمیم نهایی باید از فیلترهای قانونی و سیاسی داخلی عبور کند.
در میان گزینههای مطرحشده، اعزام یک فروند هواپیمای گشت دریایی، یک شناور پشتیبانی لجستیکی یا یک یگان شناسایی و پاکسازی مینهای دریایی دیده میشود؛ گزینههایی که بیشتر بر مأموریتهای پشتیبانی و امنیت دریایی متمرکز هستند و لزوماً به معنای مشارکت مستقیم در عملیات رزمی علیه ایران نیستند.
چرا تنگه هرمز برای سئول اهمیت حیاتی دارد؟
برای کرهجنوبی، مسئله تنگه هرمز صرفاً یک موضوع ژئوپلیتیکی دوردست نیست. اقتصاد این کشور بهشدت به واردات انرژی وابسته است و بخش قابل توجهی از نفت مورد نیاز کره از مسیر خلیج فارس و تنگه هرمز عبور میکند.
بر اساس آمار مطرحشده در گزارش رویترز، کرهجنوبی در سال گذشته برای حدود ۶۱ درصد از واردات نفت خام و ۵۴ درصد از واردات نفتی خود به تنگه هرمز وابسته بوده است.
به همین دلیل، هرگونه اختلال طولانیمدت در عبور و مرور کشتیها از این آبراه میتواند مستقیماً بر هزینه انرژی، حملونقل و در نهایت اقتصاد کرهجنوبی اثر بگذارد.
از این منظر، سئول حتی بدون ورود به یک درگیری نظامی نیز انگیزه کافی برای مشارکت در سازوکارهای بینالمللی حفاظت از کشتیرانی دارد؛ اما مسئله اصلی اینجاست که این مشارکت تا کجا میتواند پیش برود.
فشار ترامپ؛ متغیر مهم در تصمیم سئول
یکی از مهمترین ابعاد این پرونده، رابطه کرهجنوبی و آمریکا است.
دونالد ترامپ در ماههای اخیر بارها از متحدان آمریکا خواسته است سهم بیشتری از مسئولیتهای امنیتی را برعهده بگیرند. کرهجنوبی نیز در شرایطی با درخواست واشنگتن برای مشارکت در پرونده تنگه هرمز مواجه شده که همزمان با آمریکا بر سر موضوعات تجاری و امنیتی اختلافاتی دارد.
ترامپ پیشتر حتی کاهش بخشی از رزمایشهای مشترک نظامی آمریکا و کرهجنوبی را به عدم همراهی سئول با واشنگتن در جنگ علیه ایران مرتبط دانسته بود.
بنابراین، تصمیم احتمالی کرهجنوبی برای حضور در تنگه هرمز را نمیتوان صرفاً از زاویه امنیت کشتیرانی تحلیل کرد. این تصمیم میتواند بخشی از یک معامله بزرگتر میان سئول و واشنگتن درباره آینده ائتلاف دو کشور باشد.
تنگه هرمز؛ آزمونی برای ائتلاف آمریکا و کرهجنوبی
از نگاه برخی کارشناسان کرهای، حضور محدود سئول در تنگه هرمز میتواند راهی برای ارسال یک پیام سیاسی به واشنگتن باشد؛ پیامی مبنی بر اینکه کرهجنوبی همچنان متحد قابل اتکایی برای آمریکا است، اما در عین حال تمایلی ندارد وارد یک جنگ مستقیم و پرهزینه شود.
به همین دلیل، گزینههایی مانند هواپیمای گشت دریایی، کشتی پشتیبانی یا یگان مینروبی اهمیت پیدا میکنند. این مأموریتها به سئول اجازه میدهند بخشی از مسئولیتهای امنیت دریایی را برعهده بگیرد، بدون اینکه الزاماً وارد عملیات تهاجمی یا جنگ مستقیم شود.
در واقع، کرهجنوبی میتواند تلاش کند میان دو ملاحظه متضاد تعادل ایجاد کند؛ از یک سو حفظ رابطه راهبردی با آمریکا و از سوی دیگر جلوگیری از گرفتار شدن در بحرانی که ممکن است تبعات اقتصادی و امنیتی سنگینی برای این کشور داشته باشد.
افکار عمومی کرهجنوبی با اعزام ناو مخالف است
اما دولت کرهجنوبی تنها با یک مسئله خارجی مواجه نیست. افکار عمومی این کشور نیز میتواند در تصمیم نهایی نقش تعیینکنندهای داشته باشد.
نتایج نظرسنجی گالوپ کره در ماه مارس نشان داده بود که ۵۵ درصد مردم با اعزام ناوهای جنگی کرهجنوبی به تنگه هرمز مخالف هستند و تنها ۳۰ درصد از چنین اقدامی حمایت میکنند.
این آمار نشان میدهد که دولت سئول برای ورود نظامی به یک بحران در خاورمیانه با محدودیت داخلی روبهرو است.
از سوی دیگر، قوانین کرهجنوبی نیز هرگونه اعزام نیروهای نظامی به خارج از مرزها را منوط به تأیید مجلس ملی کرده است. بنابراین، حتی اگر دولت به جمعبندی مثبتی برسد، اجرای چنین مأموریتی بدون همراهی پارلمان امکانپذیر نخواهد بود.
آیا حضور کرهجنوبی به معنای ورود به جنگ با ایران است؟
در شرایط فعلی نمیتوان از تصمیم سئول برای ورود مستقیم به جنگ علیه ایران سخن گفت. حتی گزارشهای منتشرشده درباره گزینههای نظامی نیز عمدتاً بر مأموریتهای دریایی، لجستیکی، شناسایی و مینروبی تمرکز دارند.
این تفاوت مهم است. حضور یک یگان مینروبی یا هواپیمای گشت دریایی در منطقه الزاماً به معنای مشارکت در عملیات تهاجمی نیست.
با این حال، ورود هر نیروی نظامی خارجی به تنگه هرمز میتواند از منظر تهران یک تحول قابل توجه تلقی شود؛ بهخصوص اگر این حضور در قالب یک ائتلاف نظامی تحت رهبری آمریکا شکل بگیرد.
به همین دلیل، حتی یک مأموریت ظاهراً غیررزمی نیز میتواند پیامدهای سیاسی و امنیتی فراتر از مأموریت رسمی خود داشته باشد.
تجربه یگان چئونگهه؛ الگویی برای مأموریت احتمالی
کرهجنوبی پیش از این نیز تجربه حضور نظامی دریایی در خارج از شبهجزیره کره را داشته است.
یگان «چئونگهه» از سال ۲۰۰۹ در خلیج عدن برای مقابله با دزدی دریایی و حفاظت از کشتیهای تجاری فعالیت کرده و همچنان در چارچوب مأموریتهای امنیت دریایی در منطقه حضور دارد.
اگر مأموریت تنگه هرمز تصویب شود، سئول میتواند از این تجربه برای تعریف یک مأموریت محدود و مشخص استفاده کند؛ مأموریتی که از یک سو نگرانیهای اقتصادی و امنیتی کره را پوشش دهد و از سوی دیگر، تا حد امکان این کشور را از ورود مستقیم به منازعه نظامی دور نگه دارد.
حضور احتمالی سئول چه پیامی برای ایران و آمریکا دارد؟
اگر کرهجنوبی در نهایت تصمیم به اعزام نیرو یا تجهیزات بگیرد، این اقدام را باید بیش از یک مأموریت دریایی ساده ارزیابی کرد.
برای آمریکا، حضور سئول میتواند نشانه موفقیت واشنگتن در واداشتن متحدان خود به پذیرش سهم بیشتری از مسئولیتهای امنیتی باشد.
برای کرهجنوبی، این اقدام فرصتی برای حفظ اعتبار ائتلاف با آمریکا و در عین حال محدود کردن سطح مشارکت نظامی خواهد بود.
اما برای ایران، حضور هر نیروی نظامی خارجی در تنگه هرمز میتواند بهعنوان بخشی از تلاش برای ایجاد یک چارچوب امنیتی جدید در یکی از مهمترین آبراههای جهان ارزیابی شود.
در نهایت، آنچه اکنون در سئول در حال شکلگیری است، بیشتر از آنکه تصمیمی قطعی برای اعزام نیرو باشد، نشانه یک چانهزنی راهبردی میان کرهجنوبی، آمریکا و دیگر متحدان غربی درباره آینده امنیت تنگه هرمز است؛ چانهزنیای که نتیجه آن میتواند بر معادلات امنیتی خلیج فارس و حتی بازار انرژی شرق آسیا اثر بگذارد.
