نمایندگی دائم ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین، همزمان با روز جهانی مبارزه با آزمایشهای هستهای، با اشاره به سابقه نقشآفرینی ایران در روند تدوین معاهده منع جامع آزمایشهای هستهای، بر موضع تهران در قبال این معاهده تأکید کرد.
این نمایندگی در پیامی به مناسبت روز جهانی مبارزه با آزمایشهای هستهای (۲۹ اوت) اعلام کرد این مناسبت بر اساس قطعنامه ۶۴/۳۵ مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال ۲۰۰۹ تعیین شده است.
در این پیام آمده است که ایران در سال ۱۹۹۶ با ارائه پیشنویس متن پیمان جامع منع آزمایشهای هستهای، نقش فعالی در کنفرانس خلع سلاح ایفا کرد.
تأکید ایران بر ممنوعیت همه آزمایشهای هستهای
نمایندگی ایران تصریح کرد که تهران در پیشنهاد خود خواستار ممنوعیت انفجارهای هستهای از هر نوع و در هر مکانی شده و CTBT را گامی اساسی در مسیر خلع سلاح هستهای دانسته است.
این نمایندگی تأکید کرد: تقریباً سه دهه پس از آن، موضع ایران همچنان روشن است؛ آری به استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای و نه به سلاحهای هستهای و آزمایشهای هستهای.
پیمان منع جامع آزمایشهای هستهای در ۱۰ سپتامبر ۱۹۹۶ به عنوان یک معاهده چندجانبه در مجمع عمومی سازمان ملل متحد به تصویب رسید و از اواخر سپتامبر همان سال برای امضا در دسترس کشورها قرار گرفت.
بر اساس این پیمان، کشورهای عضو از انجام هرگونه انفجار هستهای در هر مکان تحت قلمرو یا کنترل خود منع میشوند. استقرار سامانههای نظارت بینالمللی، از جمله ایستگاههای لرزهنگاری و سامانههای نظارت فراصوت، از جمله الزامات مهم برای اجرای این معاهده به شمار میرود.
تاکنون شمار زیادی از کشورهای جهان این معاهده را امضا و تصویب کردهاند، اما لازم است کشورهای مشخصشده در ضمیمه ۲ نیز آن را امضا و تصویب کنند تا CTBT وارد مرحله اجرایی شود. ایران، آمریکا، مصر، چین و رژیم صهیونیستی از جمله کشورهایی هستند که معاهده را امضا کردهاند اما آن را به تصویب نرساندهاند؛ پاکستان، هند و کره شمالی نیز تاکنون به این معاهده نپیوستهاند.
روسیه نیز پیشتر این معاهده را تصویب کرده بود، اما در نوامبر ۲۰۲۳ سند تصویب خود را پس گرفت و به همین دلیل در آمار کنونی تصویبکنندگان قرار نمیگیرد.
بر اساس مفاد معاهده، CTBT پس از گذشت ۱۸۰ روز از زمان امضا و تصویب آن از سوی کشورهای تعیینشده، وارد مرحله اجرایی خواهد شد.
