کایا کالاس، دیپلمات ارشد اتحادیه اروپا، حدود دو هفته پس از آغاز حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران اعلام کرد: «این جنگ اروپا نیست.» با این حال، اطلاعات منتشرشده درباره نقش پایگاههای نظامی کشورهای اروپایی، تصویر متفاوتی از میزان همکاری این کشورها با واشنگتن ارائه میکند.
مارک روته، دبیرکل ناتو، در ماه ژوئن اعلام کرد کشورهای اروپایی اجازه دادهاند بین ۴۰۰۰ تا ۵۰۰۰ هواپیمای نظامی آمریکایی مرتبط با جنگ ایران از پایگاههای مستقر در اروپا به پرواز درآیند. همزمان، پایگاههای برونمرزی انگلیس و فرانسه در غرب آسیا نیز در معرض حملات ایران قرار گرفتند.
انگلیس؛ گستردهترین حمایت اروپایی
انگلیس از جمله مهمترین کشورهای اروپایی در پشتیبانی از عملیات آمریکا بود. لندن ابتدا با استفاده آمریکا از پایگاههای خود برای حمله به ایران مخالفت کرد، اما در اول مارس این موضع تغییر کرد و واشنگتن اجازه یافت از این تأسیسات برای عملیات علیه سایتهای موشکی ایران استفاده کند.
بمبافکنهای آمریکایی در پایگاه «دیهگو گارسیا» در اقیانوس هند و پایگاه «فیر فورد» در گلاسترشر مستقر شدند. پایگاههای میلدنهال و لیکنهیث نیز با ارائه خدمات به جنگندههای اف-۳۵ و هواپیماهای سوخترسان، در پشتیبانی از عملیات نقش داشتند.
انگلیس همچنین از شبکه پایگاهها و تأسیسات نظامی خود در منطقه برای مقابله با پهپادهای ایرانی استفاده کرد و بخشی از نیروها، هواپیماها و سامانههای پدافندی خود را در منطقه جابهجا کرد.
فرانسه؛ حمایت لجستیکی در کنار انتقاد از جنگ
امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه، حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران را خارج از چارچوب حقوق بینالملل توصیف کرد و گفت مشارکت نظامی فرانسه صرفاً ماهیتی دفاعی دارد.
با این حال، فرانسه به هواپیماهای پشتیبانی نظامی آمریکا اجازه فرود در پایگاههای خود را داد. مقامهای نظامی فرانسوی مدعی شدند اطمینان حاصل کردهاند این هواپیماها مستقیماً در حملات علیه ایران مشارکت نمیکنند.
اسپانیا؛ مخالفت با استفاده از پایگاهها
اسپانیا برخلاف بسیاری از کشورهای اروپایی موضع صریحتری علیه جنگ اتخاذ کرد. پدرو سانچز، نخستوزیر این کشور، موضع دولتش را در سه کلمه «نه به جنگ» اعلام کرد.
مادرید اجازه استفاده آمریکا از پایگاههای «روتا» و «مورون» برای عملیات مرتبط با جنگ را نداد و حتی در ۳۰ مارس حریم هوایی خود را به روی هواپیماهای نظامی آمریکا، از جمله هواپیماهای سوخترسان، بست.
آلمان؛ بزرگترین محل استقرار نیروهای آمریکا در خارج
آلمان با میزبانی بیش از ۳۶ هزار نیروی فعال آمریکایی در دهها پایگاه، بزرگترین محل استقرار نیروهای نظامی آمریکا خارج از خاک این کشور محسوب میشود.
پایگاه هوایی «رامشتاین» مهمترین تأسیسات نظامی آمریکا در آلمان و بزرگترین پایگاه نیروی هوایی آمریکا در خارج از این کشور است. با وجود این، جزئیات دقیق نقش این پایگاه در جنگ اخیر عمدتاً محرمانه باقی مانده است.
ایتالیا؛ اختلاف بر سر نقش صدها هواپیمای آمریکایی
ایتالیا نیز میزبان بیش از ۱۲ هزار نیروی آمریکایی در دهها پایگاه است. جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، ادعای استفاده حدود ۵۰۰ هواپیمای آمریکایی از پایگاههای این کشور را رد نکرد، اما گفت این هواپیماها در عملیات رزمی علیه ایران استفاده نشدهاند.
ملونی تأکید کرد ایتالیا در حملات علیه ایران مشارکت نخواهد کرد. با این حال، رم در مقطعی به دلیل اختلاف بر سر رویهها، اجازه فرود هواپیماهای آمریکایی در پایگاه «سیگونلا» در سیسیل را موقتاً لغو کرد.
از یونان تا رومانی؛ حمایتهای محدودتر
یونان نیز اعلام کرد در جنگ مشارکت ندارد، اما در ماه مارس به ناو هواپیمابر «یواساس جرالد آر. فورد» اجازه داد برای تعمیرات وارد پایگاه دریایی «سودا» در جزیره کرت شود. نیروهای یونانی مستقر در عربستان نیز در همان ماه پهپادهای ایرانی را رهگیری کردند.
بلغارستان هم اجازه استفاده آمریکا از پایگاههای نظامی خود را صادر کرد، هرچند مقامهای این کشور گفتند تأسیسات مذکور برای عملیات رزمی مورد استفاده قرار نمیگیرد و فعالیت آمریکا در آنها به رادار و سوخترسانی محدود است.
رومانی نیز که حدود هزار نیروی آمریکایی را میزبانی میکند، مجوز استفاده از پایگاههای راهبردی خود در دریای سیاه برای مأموریتهای مرتبط با ایران را صادر کرد؛ اقدامی که مقامهای این کشور آن را در چارچوب فعالیتهای دفاعی توصیف کردند.
در مجموع، اگرچه بسیاری از دولتهای اروپایی تلاش کردهاند میان مخالفت سیاسی با جنگ و همکاری نظامی با آمریکا تفکیک قائل شوند، استفاده هزاران هواپیمای نظامی آمریکا از دهها پایگاه اروپایی نشان میدهد زیرساختهای نظامی این قاره نقش قابل توجهی در پشتیبانی از عملیات واشنگتن در جنگ ایران داشته است.
