روزنامه والاستریت ژورنال به نقل از مقامات آگاه مدعی شده است که ایران مشاورانی را به عراق، یمن و لبنان اعزام کرده تا طرحهای افزایش احتمالی دامنه درگیریها را با گروههای همپیمان خود بررسی کنند. به گزارش این روزنامه، مقامات اطلاعاتی عرب نیز نشانههایی از ارتباطات میان تهران و این گروهها را رصد کردهاند. این ادعا در شرایطی مطرح میشود که مهلت دوماهه تفاهمنامه موقت میان ایران و آمریکا برای دستیابی به توافق دائمی به پایان رسیده و مذاکرات عملاً به بنبست رسیده است.
ارزیابی تهران از توافق موقت و اهداف احتمالی
این گزارش، در صورت صحت، نشاندهنده ارزیابی تهران از وضعیت فعلی است. مقامات ایرانی و برخی منابع عرب به والاستریت ژورنال گفتهاند که حاکمیت ایران توافق موقت را بیشتر تلاش واشنگتن و تلآویو برای کاهش فشار بر اقتصاد جهانی و خرید زمان پیش از اقدام نظامی گستردهتر علیه ایران میداند. در این چارچوب، اعزام مشاوران میتواند بخشی از آمادهسازی برای افزایش هزینه هرگونه اقدام احتمالی آمریکا و متحدانش تفسیر شود؛ اقدامی که هدف آن گسترش دامنه جنگ و ایجاد بازدارندگی از طریق تهدید به درگیری منطقهای گستردهتر است.
تحرکات آمریکا و بنبست مذاکرات
از سوی دیگر، گزارشها حاکی از آن است که پس از امضای تفاهمنامه موقت در ماه ژوئن گذشته، مقامات دولت آمریکا نیز تحرکاتی برای دستیابی به توافقی که شامل بازگشایی تنگه هرمز و پایان تدریجی تنشها باشد، داشتهاند. با این حال، تهران کارشکنیها و بدعهدیهای طرف آمریکایی در اجرای تعهدات را عامل اصلی ناکامی مذاکرات میداند. این اختلاف روایتها، فضای امنیتی منطقه را بیش از پیش شکننده کرده است.
تحلیل راهبردی و پیامدهای احتمالی
تحلیلگران معتقدند چنین تحرکاتی – در صورت تأیید – میتواند نشانه تغییر رویکرد ایران از مدیریت تنش به سمت افزایش هزینه برای طرف مقابل باشد. همزمانی این ادعا با پایان مهلت تفاهمنامه موقت، احتمال میدهد که تهران در حال ارزیابی گزینههای جایگزین دیپلماسی باشد. با این وجود، باید توجه داشت که گزارشهای رسانهای غربی درباره تحرکات ایران همواره نیازمند بررسی دقیقتر منابع مستقل است و تاکنون جزئیات عملیاتی یا سطح واقعی این مشاورهها به صورت رسمی تأیید نشده است.
تحلیل صفحه سیاست
در مجموع، وضعیت فعلی نشاندهنده بنبست دیپلماتیک و افزایش احتمال اقدامات متقابل در سطح منطقهای است. هرگونه گسترش دامنه درگیریها نه تنها هزینههای سنگینی برای ایران و گروههای همپیمان خواهد داشت، بلکه پیامدهای گستردهای بر امنیت انرژی، ثبات خاورمیانه و معادلات جهانی به همراه میآورد.
