در هفتههای اخیر، نگرانی از اختلال در عرضه نفت و امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز، یکی از مهمترین گذرگاههای انتقال انرژی جهان، موجب افزایش قیمت نفت در بازارهای بینالمللی شد. هرچند با کاهش نسبی تنشها از شدت نوسانات کاسته شده اما قیمت نفت همچنان در سطحی بالاتر از پیشبینیهای بسیاری از دولتها قرار دارد.
نخستین نشانه این تحول را میتوان در مکزیک مشاهده کرد. بهای نفت صادراتی این کشور از ابتدای سال ۲۰۲۶ بیش از ۴۰ درصد افزایش یافته و به حدود ۷۹ دلار در هر بشکه رسیده است؛ رقمی که بهمراتب بالاتر از برآورد دولت مکزیک در بودجه سال جاری است. این افزایش درآمدهای شرکت نفت دولتی «پمکس» و خزانه دولت را تقویت کرده، اما همزمان دولت کلائودیا شینباوم را ناچار ساخته است برای جلوگیری از افزایش قیمت بنزین و گازوئیل، یارانه سوخت را افزایش دهد.
این وضعیت تنها به مکزیک محدود نیست. در آمریکای لاتین، کشورهای صادرکننده نفت مانند برزیل، کلمبیا، گویان و تا حدی ونزوئلا از افزایش قیمت جهانی نفت منتفع میشوند؛ زیرا درآمدهای صادراتی آنها افزایش مییابد و شرکتهای انرژی از قیمتهای بالاتر سود میبرند. در مقابل، کشورهای واردکننده انرژی نظیر شیلی، اروگوئه و بخش قابل توجهی از کشورهای آمریکای مرکزی با افزایش هزینه واردات سوخت، فشارهای تورمی و رشد هزینه حملونقل روبهرو میشوند.
آرژانتین نیز اگرچه با توسعه میدان عظیم «واکا موئرتا» به یکی از تولیدکنندگان مهم نفت و گاز منطقه تبدیل شده است، اما همچنان نسبت به نوسانات قیمت جهانی انرژی حساس است و افزایش قیمت نفت میتواند بر هزینه سوخت، حملونقل و روند مهار تورم در این کشور اثرگذار باشد.
کارشناسان اقتصادی در منطقه معتقدند تحولات اخیر بار دیگر اهمیت خلیج فارس در معادلات انرژی جهان را آشکار کرده است. حتی اقتصادهایی که هزاران کیلومتر از خاورمیانه فاصله دارند، به دلیل وابستگی بازار جهانی به نفت این منطقه، ناگزیر پیامدهای هرگونه تنش امنیتی را در قیمت انرژی، هزینه حملونقل، نرخ تورم و سیاستهای مالی خود احساس میکنند.
در این میان، جایگاه ژئوپلیتیکی ایران اهمیت ویژهای دارد. ایران در مجاورت تنگه هرمز قرار گرفته است؛ گذرگاهی که بخش قابل توجهی از تجارت دریایی نفت جهان از آن عبور میکند. از این رو، هرگونه تحول امنیتی در پیرامون این آبراه، حتی بدون وقوع اختلال واقعی در صادرات نفت، میتواند انتظارات بازار را تغییر دهد و موجب نوسان قیمت انرژی در سطح جهانی شود.
تجربه هفتههای اخیر نشان میدهد که امنیت انرژی دیگر تنها مسئلهای منطقهای نیست. افزایش یا کاهش تنش در اطراف ایران، میتواند بر درآمد دولتهای صادرکننده نفت در آمریکای لاتین، سیاستهای حمایتی دولتها، هزینه سوخت، نرخ تورم و حتی بودجه عمومی کشورهای این منطقه اثر بگذارد.
بازتاب تحولات پیرامون ایران در اقتصاد آمریکای لاتین بار دیگر نشان داد که ثبات خلیج فارس نه تنها برای کشورهای تولیدکننده نفت، بلکه برای اقتصاد جهانی و کشورهای دوردستی مانند مکزیک، برزیل، شیلی و آرژانتین نیز از اهمیت راهبردی برخوردار است.
