روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شامگاه شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵ اعلام کرد که رزمندگان نیروی هوافضای سپاه در عملیاتی ترکیبی، مواضع نظامی آمریکا در دو پایگاه الرفاع و عوالی بحرین را هدف حملات موشکی و پهپادی قرار دادهاند.
در این اطلاعیه، رمز عملیات «یا امالبنین (س)» اعلام شده و تأکید شده است که در جریان حمله، دو رادار متعلق به سامانههای پدافند هوایی پاتریوت ارتش آمریکا که در این دو پایگاه مستقر بودهاند، هدف قرار گرفتهاند.
بر اساس روایت سپاه، این عملیات در واکنش به تداوم تجاوز و نقض حریم هوایی جمهوری اسلامی ایران انجام شده است. در این بیانیه همچنین به تحرکات نظامی آمریکا در منطقه و عملیات اسکورت و پوشش هوایی این کشور اشاره شده و ادعا شده است که این اقدامات با خساراتی به تجهیزات و شناورهای تحت پوشش آمریکا همراه بوده است.
چرا رادارهای پاتریوت هدف قرار گرفتند؟
در اطلاعیه سپاه، نقض حریم هوایی ایران توسط دو فروند پهپاد شناسایی ـ رزمی آمریکایی از نوع MQ-1 و MQ-9، از عوامل انجام عملیات علیه مواضع نظامی آمریکا در بحرین عنوان شده است.
بر اساس این روایت، پس از ورود این دو پهپاد به حریم هوایی ایران، مواضع نظامی آمریکا در پایگاههای الرفاع و عوالی هدف عملیات نیروی هوافضای سپاه قرار گرفتهاند.
سپاه همچنین اعلام کرده است که حریم هوایی جمهوری اسلامی ایران خط قرمز نیروهای مسلح کشور محسوب میشود و هرگونه نقض آن با پاسخ نظامی مواجه خواهد شد.
جزئیات مستقلی درباره زمان و محل دقیق ورود پهپادهای مورد اشاره، مسیر پروازی آنها و نحوه رهگیری یا مقابله با این پرندهها در اطلاعیه منتشرشده ارائه نشده است.
رادار پاتریوت چه نقشی در سامانه پدافندی آمریکا دارد؟
سامانه پدافندی پاتریوت یکی از سامانههای شناختهشده دفاع هوایی و موشکی ارتش آمریکاست که برای مقابله با طیفی از تهدیدات هوایی، از جمله هواپیماها، پهپادها، موشکهای کروز و برخی موشکهای بالستیک به کار گرفته میشود.
رادار این سامانه یکی از اجزای اصلی مجموعه پاتریوت است و وظایفی مانند جستوجو و کشف اهداف، تعیین موقعیت و ارتفاع آنها، رهگیری مسیر پروازی و فراهم کردن اطلاعات لازم برای درگیری پدافندی را بر عهده دارد.
به همین دلیل، رادار در عملکرد یک آتشبار پاتریوت نقش محوری دارد و اختلال یا از کار افتادن آن میتواند بر توان شناسایی و مقابله با تهدیدات هوایی در محدوده پوشش آن تأثیر بگذارد. با این حال، میزان تأثیر احتمالی حمله اعلامشده بر کل شبکه پدافندی آمریکا در بحرین و منطقه، به اطلاعاتی درباره نوع رادارها، میزان خسارت و وجود سامانههای جایگزین بستگی دارد که تاکنون بهطور مستقل منتشر نشده است.
پایگاههای الرفاع و عوالی در بحرین چه اهمیتی دارند؟
بحرین به دلیل میزبانی از تأسیسات و نیروهای نظامی آمریکا، از جمله ناوگان پنجم نیروی دریایی این کشور، جایگاه مهمی در ترتیبات نظامی واشنگتن در منطقه خلیج فارس دارد.
پایگاهها و مراکز نظامی مستقر در این کشور بخشی از زیرساخت پشتیبانی و حضور نظامی آمریکا در منطقه به شمار میروند. از این رو، هرگونه حمله به مواضع نظامی آمریکا در بحرین میتواند از نظر امنیت منطقهای و تحولات نظامی خلیج فارس اهمیت داشته باشد.
در اطلاعیه سپاه، دو پایگاه الرفاع و عوالی بهعنوان محل استقرار رادارهای هدف قرارگرفته معرفی شدهاند؛ اما اطلاعات تکمیلی درباره محل دقیق استقرار تجهیزات، نوع رادارها و میزان خسارت واردشده منتشر نشده است.
واکنش بحرین به حملات؛ اعلام رهگیری چند حمله هوایی
در سوی دیگر، مقامهای بحرینی نیز از وقوع حملات هوایی در این کشور خبر دادهاند. فرماندهی کل نیروی دفاعی بحرین اعلام کرده است که سامانههای پدافند هوایی این کشور با تعدادی از حملات هوایی مقابله کرده و آنها را رهگیری کردهاند.
بر اساس این اعلام، عملیات رهگیری موجب سقوط قطعات و بقایای پرتابهها در برخی مناطق شده و خسارات مادی محدودی به بار آورده است؛ با این حال، مقامهای بحرینی از تلفات انسانی در این رویدادها خبر ندادهاند.
وزارت کشور بحرین نیز اعلام کرد که در پی حملهای که آن را به ایران نسبت داده، یک تأسیسات صنعتی غیرنظامی هدف قرار گرفته و در محل حادثه آتشسوزی رخ داده است. نیروهای دفاع مدنی برای مهار آتش وارد عمل شدند و در گزارش اولیه، از خسارت مادی بدون تلفات انسانی خبر داده شد.
مقامهای بحرینی محل و جزئیات دقیق تأسیسات صنعتی آسیبدیده را اعلام نکردند. بنابراین، گزارش مربوط به آتشسوزی در این مرکز را نمیتوان بهعنوان تأیید مستقل اصابت به دو رادار پاتریوت در پایگاههای الرفاع و عوالی تلقی کرد.
آیا انهدام دو رادار پاتریوت تأیید شده است؟
تا زمان تنظیم این گزارش، ادعای هدف قرار گرفتن و انهدام دو رادار پاتریوت در بحرین از سوی سپاه پاسداران مطرح شده است. در مقابل، مقامهای بحرینی درباره رهگیری حملات هوایی و خسارات ناشی از بقایای پرتابهها اطلاعرسانی کردهاند، اما جزئیات مستقلی درباره وضعیت دو رادار مورد اشاره ارائه ندادهاند.
همچنین گزارشهای منتشرشده از این رویداد حاکی است که فرماندهی مرکزی آمریکا در واکنش اولیه به این ادعا اظهارنظر فوری نکرده است. در نتیجه، میزان خسارت وارده به رادارها، از کار افتادن احتمالی آنها و تأثیر عملیات بر عملکرد سامانه پدافندی آمریکا همچنان نیازمند اطلاعات و تأیید مستقل است.
هشدار سپاه درباره نقض حریم هوایی ایران
در پایان اطلاعیه روابط عمومی سپاه، بر حساسیت نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران نسبت به نقض حریم هوایی کشور تأکید شده است. سپاه اعلام کرده است که هرگونه ورود غیرمجاز نیروها و تجهیزات نظامی خارجی به حریم هوایی ایران با واکنش نیروهای مسلح روبهرو خواهد شد.
این موضعگیری در شرایطی مطرح شده است که حملات متقابل و تحرکات نظامی در منطقه خلیج فارس، بار دیگر پایگاههای نظامی آمریکا و زیرساختهای دفاع هوایی کشورهای منطقه را در کانون توجه قرار داده است.
جمعبندی؛ حمله به رادارهای پاتریوت چه پیامدهایی دارد؟
هدف قرار گرفتن رادارهای پدافندی پاتریوت، در صورت تأیید میزان خسارت اعلامشده، میتواند از نظر توان شناسایی و رهگیری تهدیدات هوایی در محدوده استقرار این تجهیزات اهمیت داشته باشد. با این حال، ارزیابی آثار عملیاتی چنین حملهای به اطلاعات دقیقتری درباره وضعیت رادارها، شبکه پدافندی و میزان آسیب واردشده نیاز دارد.
آنچه تاکنون بهصورت رسمی منتشر شده، شامل اعلام سپاه درباره هدف قرار گرفتن دو رادار پاتریوت در پایگاههای الرفاع و عوالی و اعلام بحرین درباره رهگیری حملات هوایی و وقوع آتشسوزی در یک تأسیسات صنعتی است. جزئیات مستقل درباره میزان خسارت نظامی و پیامدهای عملیاتی این رویداد هنوز روشن نشده است.