با گسترش اینترنت، شبکههای اجتماعی، رسانههای بینالمللی و ارتباطات سریع، دیگه فقط دولتها نیستن که درباره یک کشور تصمیم میگیرن؛ افکار عمومی مردم دنیا هم نقش مهمی پیدا کرده.
اینجاست که با مفهومی به اسم «دیپلماسی عمومی» روبهرو میشیم.
اما دیپلماسی عمومی یعنی چی؟
خیلی ساده بگیم؛ یعنی یک کشور تلاش کنه بهجای اینکه فقط با دولتهای دیگه حرف بزنه، با مردم اون کشورها هم ارتباط برقرار کنه، خودش رو معرفی کنه، دیدگاههاش رو توضیح بده و روی شناخت و برداشت اونها تأثیر بذاره.
این کار میتونه از طریق رسانهها، سینما، فرهنگ، ورزش، دانشگاهها، تبادل دانشجو، ارتباط نخبگان و حتی فعالیتهای اجتماعی انجام بشه.
مثلاً وقتی یک کشور از طریق فیلم و موسیقی، فرهنگ خودش رو به مردم دنیا معرفی میکنه، وقتی دانشجوها و استادانش با دانشگاههای خارجی ارتباط برقرار میکنن یا وقتی رسانهها روایت خودشون رو از تحولات جهانی منتشر میکنن، در واقع بخشی از دیپلماسی عمومی در حال اجراست.
اما یه نکته مهم وجود داره؛ دیپلماسی عمومی با تبلیغات سیاسی یکی نیست.
تبلیغات معمولاً دنبال انتقال یک پیام مشخصه، اما دیپلماسی عمومی اگر قراره اثرگذار و ماندگار باشه، باید بر پایه ارتباط واقعی، گفتوگو، اعتمادسازی و شناخت متقابل شکل بگیره.
حالا سؤال اصلی اینه: این موضوع چه اهمیتی برای سیاست خارجی ایران داره؟
در دنیایی که تصویر یک کشور در رسانههای بینالمللی میتونه روی روابط اقتصادی، سیاسی و حتی امنیتی اون کشور تأثیر بذاره، صرفاً داشتن قدرت نظامی، منابع طبیعی یا موقعیت ژئوپلیتیکی کافی نیست.
کشورها باید بتونن درباره خودشون حرف بزنن، ظرفیتهاشون رو معرفی کنن، روایت خودشون از تحولات رو به گوش مردم دنیا برسونن و با افکار عمومی کشورهای مختلف ارتباط برقرار کنن.
برای ایران هم این موضوع اهمیت ویژهای داره؛ از معرفی ظرفیتهای فرهنگی و تمدنی گرفته تا تبیین مواضع سیاست خارجی، توسعه ارتباط با ملتهای منطقه و حضور مؤثر در رسانههای بینالمللی.
در واقع، دیپلماسی عمومی میتونه مکمل دیپلماسی رسمی و حتی قدرت بازدارندگی کشورها باشه.
چون در جهان امروز، فقط این مهم نیست که یک کشور چقدر قدرت داره؛ مهمه که دیگران چقدر اون قدرت، اهداف و مواضعش رو میشناسن و درک میکنن.
پس دیپلماسی دیگه فقط پشت میز مذاکره اتفاق نمیافته؛ بخش مهمی از اون در رسانهها، دانشگاهها، شبکههای اجتماعی و حتی ذهن مردم دنیا جریان داره.
اینجا همون جاییه که افکار عمومی، خودش به یکی از میدانهای مهم سیاست خارجی تبدیل میشه.