تحولات مربوط به جنگ آمریکا و ایران در شرایطی با محوریت احتمال ازسرگیری مذاکرات و تعیین تکلیف تنگه هرمز دنبال می‌شود که نشانه‌های متناقضی از سوی واشنگتن و تل‌آویو به چشم می‌خورد. دونالد ترامپ از تمایل ایران به توافق سخن می‌گوید، اما هم‌زمان احتمال اقدام نظامی مجدد را رد نمی‌کند و مدعی است آمریکا برای تکمیل حملات به برخی تأسیسات ایران آمادگی دارد.
در تهران نیز مقام‌های سیاسی و نظامی بر آمادگی دفاعی کشور و ضرورت تحقق شروط ایران پیش از هرگونه توافق تأکید دارند. اظهارات عباس عراقچی درباره اصلاح پیشنهاد تهران، مواضع محسن رضایی درباره نامه جی‌دی ونس و بسته ماندن تنگه هرمز، در کنار تحرکات دیپلماتیک کشورهای منطقه و اروپا، تصویری از مرحله حساس کنونی مناقشه ارائه می‌دهد.
ترامپ از تمایل ایران به توافق گفت؛ تهدید نظامی همچنان روی میز است
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مدعی شده است که ایران خواهان توافق با واشنگتن است، اما تأکید کرده که دولت او برای دستیابی به توافق عجله‌ای ندارد.
ترامپ گفته است: «ایران هرگز به سلاح هسته‌ای دست پیدا نخواهد کرد. آنها می‌خواهند به توافق برسند؛ باید ببینیم آیا توافق می‌کنند یا نه.»
رئیس‌جمهور آمریکا در ادامه مدعی شد که بخش عمده تجهیزات نظامی و توان تولیدی ایران و همچنین تأسیسات و برنامه هسته‌ای کشور را از بین برده است. او در عین حال گفت هنوز باید کار یکی دو سایت را تمام کنند، اما این اقدام را می‌توانند ظرف ۱۰ دقیقه انجام دهند.
ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره احتمال ازسرگیری جنگ با ایران در همین هفته نیز از پاسخ صریح خودداری کرد و گفت: «چرا چنین سؤال احمقانه‌ای می‌پرسید؟ فرض کنیم قصد انجام چنین کاری را داشته باشم؛ آیا به شما می‌گویم؟»
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز گذشته از آمادگی واشنگتن برای دستیابی به راه‌حل دیپلماتیک سخن گفته بود. با این حال، هم‌زمانی پیام‌های دیپلماتیک با تهدیدهای نظامی نشان می‌دهد که موضع آمریکا همچنان ترکیبی از فشار و مذاکره است.
شروط هفت‌گانه ایران؛ از لغو تحریم‌ها تا تعیین مسیر کشتیرانی در هرمز
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در گفت‌وگو با شبکه الجزیره جزئیات تازه‌ای از مواضع تهران درباره مذاکرات و شروط پایان مناقشه ارائه کرد.
عراقچی با تأکید بر اینکه ایران برای همه سناریوها آمادگی دارد، گفت توانمندی‌های تسلیحاتی کشور به‌روزرسانی شده، نقاط ضعف برطرف شده و تسلیحات جدیدی مورد آزمایش قرار گرفته است. او همچنین خواستار توقف جنگ در تمامی جبهه‌ها، از جمله لبنان شد.
وزیر امور خارجه درباره پیشنهاد ایران برای حل‌وفصل مناقشه نیز اعلام کرد که قطر پیش‌تر پیشنهاد داده بود مدت اجرای طرح ایران به پنج روز کاهش پیدا کند، اما در مرحله کنونی پیشنهادی با مدت اجرای دو روز مطرح شده است.
به گفته عراقچی، شروط ایران شامل لغو تحریم‌های اعمال‌شده پس از تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، کاهش نیروهای آمریکایی در منطقه، بازگشت معافیت‌های نفتی و آزادسازی تمام دارایی‌های مسدودشده ایران، از جمله دارایی‌های موجود در قطر است.
تعیین و به‌رسمیت‌شناختن مسیر جدید کشتیرانی در تنگه هرمز که به گفته عراقچی با عمان تعیین شده و بسته‌شدن سایر مسیرها نیز از دیگر محورهای مورد تأکید تهران است.
در همین حال، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، اعلام کرده است که بازگشایی تنگه هرمز به تحقق هفت شرط ایران وابسته است و تا پیش از اجرای این شروط، امکان بازگشایی آن وجود ندارد.
رضایی همچنین با اشاره به نامه جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، گفت هنوز پاسخی به این نامه نداده، اما لحن آن با مکاتبات قبلی تفاوت کرده است. او این تغییر لحن را نشانه‌ای مثبت دانست، هرچند تأکید کرد پاسخ آمریکا به شروط تهران هنوز قانع‌کننده نیست.
دبیر شورای عالی امنیت ملی همچنین گفت شورای عالی امنیت ملی مسئولیت دیپلماسی در زمان جنگ را برعهده دارد و ایران در مذاکرات جدید تلاش کرده است ابهام‌های موجود در تفاهم‌نامه اسلام‌آباد را برطرف کند.
تحرکات دیپلماتیک ترکیه و انگلیس؛ هشدار درباره پیامدهای اقتصادی جنگ
در کنار رایزنی‌های تهران و واشنگتن، کشورهای منطقه و اروپا نیز بر ضرورت کاهش تنش‌ها تأکید کرده‌اند. هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، خواستار حل‌وفصل سریع‌تر مناقشه میان ایران و آمریکا شده و هشدار داده است که بسته‌شدن تنگه هرمز فشار بر اقتصاد جهانی را به‌طور قابل‌توجهی افزایش داده است.
فیدان در حاشیه نشست وزرای خارجه گروه ۲۰ در آتلانتا گفت اختلال در مسیرهای حیاتی تجارت بین‌المللی، تأمین انرژی و فعالیت‌های اقتصادی را با دشواری بیشتری روبه‌رو کرده است. او با اشاره به پیامدهای اقتصادی جنگ اوکراین نیز بر ضرورت پایان درگیری‌ها و بازگشت ثبات به مسیرهای تجاری تأکید کرد.
استیون داوتی، معاون وزیر خارجه انگلیس، نیز در نشست گفت‌وگوی منامه در بحرین، شرایط کنونی را مقطعی مهم برای دیپلماسی و کاهش تنش‌ها دانست و گفت لندن از تلاش‌های سیاسی برای دستیابی به صلح حمایت می‌کند و در این مسیر مشارکت فعال خواهد داشت.
در همین حال، تریتا پارسی، معاون اندیشکده کوئینسی، با اشاره به تحولات اخیر میان تهران و واشنگتن، از مشاهده نخستین نشانه‌های امید در ماه‌های اخیر سخن گفته و ۴۸ ساعت آینده را احتمالاً تعیین‌کننده دانسته است. او همچنین درباره احتمال تلاش اسرائیل برای برهم‌زدن روند دیپلماتیک هشدار داده است.
ادعای استقرار ۸۰ هواپیمای سوخت‌رسان آمریکا در اسرائیل
در کنار تحولات سیاسی و دیپلماتیک، گزارش‌هایی درباره تحرکات نظامی آمریکا در منطقه منتشر شده است. شبکه ۱۴ اسرائیل مدعی شده بیش از ۸۰ فروند هواپیمای سوخت‌رسان آمریکایی در اسرائیل مستقر شده‌اند.
این ادعا تاکنون در اطلاعات ارائه‌شده با تأیید مستقل همراه نیست، اما در صورت صحت می‌تواند از افزایش ظرفیت پشتیبانی هوایی آمریکا در منطقه حکایت داشته باشد؛ موضوعی که در شرایط حساس کنونی و هم‌زمان با ادامه تهدیدهای نظامی واشنگتن علیه ایران اهمیت پیدا می‌کند.
در تحولی دیگر، شرکت ردیابی نفتکش‌ها، تانکر ترکرز، گزارش داده است که یک نفتکش بسیار بزرگ حامل دو میلیون بشکه نفت مرتبط با ایران پس از حدود سه‌ونیم ماه به یکی از بنادر چین رسیده است. بر اساس این گزارش، تصاویر ماهواره‌ای پهلوگیری این نفتکش را تأیید کرده‌اند.
مجموع این تحولات نشان می‌دهد که پرونده ایران و آمریکا همچنان میان دو مسیر دیپلماسی و تقابل نظامی در نوسان است. از یک سو، اظهارات ترامپ درباره تمایل تهران به توافق و تحرکات میانجی‌ها از ادامه تلاش‌ها برای یافتن راه‌حل سیاسی حکایت دارد و از سوی دیگر، تهدیدهای نظامی واشنگتن، مواضع دفاعی تهران و گزارش‌های منتشرشده درباره تحرکات هوایی آمریکا، احتمال تداوم تنش را زنده نگه داشته است.
در این میان، تعیین تکلیف شروط هفت‌گانه ایران، وضعیت تنگه هرمز و سرنوشت نامه ونس می‌تواند در روشن‌شدن مسیر آینده مذاکرات و تحولات نظامی نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.
