تحولات تازه، از تهدیدهای نظامی و گزارش‌های مربوط به حمله احتمالی پس از انتخابات آمریکا تا تحرکات فشرده میانجی‌ها، نشان می‌دهد سرنوشت تقابل تهران و واشنگتن به گره‌گشایی از اختلافات سیاسی، پرونده هسته‌ای و وضعیت تنگه هرمز وابسته است؛ درحالی‌که پیامدهای اقتصادی جنگ نیز نگرانی‌های جهانی را افزایش داده است.
تهدید به جنگ تازه؛ از هشدارهای واشنگتن تا سناریوی حملات گسترده
دونالد ترامپ از وقوع تحولات جدید درباره جنگ با ایران در دو تا سه هفته آینده سخن گفته و هم‌زمان بر نبود مذاکره و آزادسازی دارایی‌های ایران تأکید کرده است. بنیامین نتانیاهو نیز با تکرار تهدیدها، از فرصتی تاریخی برای مقابله با آنچه تهدید وجودی ایران می‌خواند، سخن گفته است.
وال‌استریت ژورنال از هشدار آمریکا به کشورهای خلیج فارس درباره احتمال ازسرگیری کوتاه‌مدت اما شدید جنگ پس از انتخابات میان‌دوره‌ای خبر داده است. آکسیوس نیز از احتمال یک هفته حملات گسترده به مراکز مرتبط با رهبری، تأسیسات انرژی، سایت‌های هسته‌ای و زیرساخت‌های ایران در صورت شکست تلاش‌های دیپلماتیک گزارش داده است.
تحرکات فشرده دیپلماتیک؛ اختلاف بر سر شروط و زمان‌بندی توافق
گزارش‌ها از افزایش تلاش‌های میانجی‌گرانه برای برگزاری نشستی در ترکیه پیش از چهارم نوامبر حکایت دارد. منابع شبکه الحدث می‌گویند پیشنهادهای مطرح‌شده شامل بازگشایی تنگه هرمز، لغو محاصره آمریکا و موضوع هسته‌ای ایران است؛ تهران نیز خواستار کاهش مهلت اجرای طرح هفت‌روزه به چهار روز شده است.
به گزارش وال‌استریت ژورنال، جی‌دی ونس به دستور ترامپ نامه‌ای برای محسن رضایی ارسال کرده و خواستار احیای مذاکرات شده است. مصطفی نجفی، مشاور محسن رضایی، نیز از تلاش فشرده ترامپ و ونس برای دستیابی به توافق پیش از انتخابات خبر داده و گفته است واشنگتن بر گنجاندن امتیاز هسته‌ای اصرار دارد؛ موضوعی که با مخالفت تهران روبه‌روست.
شروط هفت‌گانه ایران و ادامه ارتباط با واسطه‌ها
عباس عراقچی اعلام کرده است ایران ضمن حفظ آمادگی کامل نیروهای مسلح برای دفاع از کشور، همچنان به دیپلماسی فرصت می‌دهد و ارتباط نزدیک و مستمر خود با واسطه‌ها را برای بررسی راهکارهای توافق ادامه خواهد داد. او از تلاش برای اجرای طرح هفت‌روزه حتی در مدتی کوتاه‌تر سخن گفته است.
در همین حال، آجورلو تأکید کرده نشست چهارجانبه تهران با حضور طرف‌های منطقه‌ای ماهیتی امنیتی و نظامی داشته و ارتباطی با مذاکرات نداشته است. به گفته او، پیام‌هایی میان ایران، میانجی‌ها و آمریکا ردوبدل می‌شود، اما تهران بر شروط هفت‌گانه خود اصرار دارد.
تنگه هرمز؛ محور اصلی چانه‌زنی و امنیت کشتیرانی
بازگشایی تنگه هرمز و رفع محاصره دریایی بنادر ایران از محورهای اصلی رایزنی‌های دیپلماتیک است. واشنگتن‌پست از میانجی‌گری فشرده قطر برای دستیابی به توافقی خبر داده که بر اساس آن، ایران در برابر لغو محاصره دریایی آمریکا، تنگه را برای کشتیرانی تجاری بازگشایی کند؛ با این حال، اختلاف بر سر تقدم و تأخر تعهدات همچنان پابرجاست.
در مقابل، سنتکام مدعی شده است مسیرهای اصلی و بین‌المللی عبور از تنگه هرمز از مین‌های دریایی پاک‌سازی شده‌اند و عبور ایمن کشتی‌های تجاری ادامه دارد. هم‌زمان، آمریکا به کشتی‌هایی که ضرورت عبور ندارند توصیه کرده است از تردد غیرضروری در دریای عمان و تنگه هرمز خودداری کنند.
دیپلماسی منطقه‌ای؛ از رایزنی اردوغان تا درخواست مسکو و منامه
رجب طیب اردوغان و دونالد ترامپ در تماس تلفنی درباره روابط دوجانبه و تحولات منطقه‌ای و جهانی گفت‌وگو کردند. رئیس‌جمهور ترکیه بر ضرورت رصد تحولات تنگه هرمز و یمن و پیگیری راه‌حل‌های دیپلماتیک تأکید کرده است.
وزیران خارجه روسیه و بحرین نیز در تماس تلفنی بر کاهش تنش‌ها، تأمین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز و ازسرگیری سریع مذاکرات تهران و واشنگتن تأکید کردند. قطر نیز تلاش‌های فشرده‌ای را برای توافق میان دو طرف دنبال می‌کند؛ تحرکاتی که در کنار رایزنی‌های دیگر میانجی‌ها، بر اهمیت جلوگیری از گسترش درگیری‌ها دلالت دارد.
بقائی: پیمان‌شکنی آمریکا را نمی‌توان توجیه کرد
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، اظهارات ترامپ درباره بی‌اعتقادی به توافق اسلام‌آباد را نشانه دیگری از بی‌اعتنایی واشنگتن به تعهدات دانسته است. او تأکید کرده است که سابقه پیمان‌شکنی آمریکا، مسئولیت کشورهای اروپایی و دیگر حامیان واشنگتن را برای جلوگیری از تطهیر اقدامات خلاف قانون این کشور از بین نمی‌برد.
بقائی همچنین بر ضرورت اجرای غیرگزینشی حقوق بین‌الملل و پاسخ‌گویی آمریکا تأکید کرده است. موضع تهران در حالی مطرح می‌شود که هم‌زمان، کانال‌های ارتباطی با میانجی‌ها فعال مانده و اختلاف بر سر شروط توافق، به‌ویژه موضوعت هسته‌ای و گشایش اقتصادی، ادامه دارد.
ذخایر ایران و محاصره ترانزیتی؛ دو محور جنگ اقتصادی
بر اساس گزارش واشنگتن‌پست، ارزیابی محرمانه سیا نشان می‌دهد ایران در صورت آغاز دور تازه جنگ، ذخایر کافی سوخت و مواد غذایی برای مقابله با فشارهای ناشی از محاصره در اختیار دارد. این ارزیابی در کنار گزارش‌های مربوط به تلاش‌های دیپلماتیک قطر، به یکی از محورهای مهم تحولات جاری تبدیل شده است.
عباس پازوکی، معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر معاون اول رئیس‌جمهور، نیز از شکست پروژه محاصره ترانزیتی ایران خبر داده است. مسعود عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، توسعه گذرگاه‌های مرزی و تکمیل کریدورهای حمل‌ونقل را فرصتی برای تقویت مسیرهای جایگزین تجارت و اتصال کشورهای منطقه به آب‌های آزاد دانسته است.و
جنگ و هزینه‌های جهانی؛ از جهش گاز اروپا تا فشار معیشتی آمریکا
پیامدهای اقتصادی جنگ همچنان گسترش می‌یابد. گزارش‌ها از افزایش سه‌برابری قیمت گاز در اروپا و هشدار کمیسیون اروپا درباره هزینه اضافی ۱۸ تا ۳۳ میلیارد یورویی واردات گاز حکایت دارند. نظرسنجی رویترز از صدها اقتصاددان نیز نشان می‌دهد تداوم درگیری‌ها و افزایش قیمت انرژی، نگرانی‌ها درباره ماندگاری تورم جهانی را تشدید کرده است.
باراک اوباما با انتقاد از جنگ ترامپ علیه ایران، آن را اقدامی غیرضروری دانسته و بر نیاز آمریکا به پایان جنگ و کاهش قیمت‌ها تأکید کرده است. او همچنین گفته است جنگ، قدرت ایران برای اعمال نفوذ بر تنگه هرمز را افزایش داده و افزایش قیمت نفت و سوخت، هزینه زندگی در آمریکا را بالا برده است.
هشدار سازمان ملل؛ اولویت با دیپلماسی است
سخنگوی سازمان ملل در واکنش به گزارش‌های مربوط به احتمال حمله تازه به ایران تأکید کرده است که جهان به دیپلماسی بیشتر نیاز دارد، نه اقدام نظامی بیشتر. وزیر خارجه انگلیس نیز با اشاره به پیامدهای جنگ و اهمیت تنگه هرمز، خواستار پایان درگیری‌ها از مسیر دیپلماتیک شده است.
در همین حال، وزیر خارجه ایران در اجلاس مجمع کشورهای صادرکننده گاز، امنیت انرژی و پیامدهای هرگونه ماجراجویی نظامی در خلیج فارس را از دغدغه‌های جدی کشورهای صادرکننده و مصرف‌کننده گاز دانسته است. این نگرانی‌ها در شرایطی مطرح می‌شود که تهدیدهای نظامی، محاصره دریایی و تلاش‌های میانجی‌گرانه هم‌زمان ادامه دارند.
