گزارشهای منتشرشده در رسانههای آمریکایی و صهیونیستی درباره خودداری دونالد ترامپ از گسترش درگیری با ایران، نشان میدهد محاسبات نظامی واشنگتن بیش از آنکه بر مبنای تمایل به کاهش تنش باشد، تحت تأثیر نگرانی از هزینههای ادامه تقابل و آسیبپذیری زیرساختهای دفاعی آمریکا در منطقه قرار گرفته است.
روزنامه «نیویورک تایمز» در گزارشی مدعی شده است که یکی از عوامل اصلی توقف طرحهای تشدید جنگ علیه ایران، نگرانی کاخ سفید از کاهش ذخایر موشکهای رهگیر پاتریوت و دیگر سامانههای پدافندی بوده است؛ نگرانیای که نشان میدهد توان دفاعی آمریکا در یک نبرد فرسایشی با چالشهای جدی مواجه خواهد شد.
جنگی که هزینه آن برای واشنگتن قابل پیشبینی نیست
یکی از مهمترین درسهای درگیریهای سالهای اخیر در مناطق مختلف جهان، اهمیت ذخایر تسلیحاتی و ظرفیت پشتیبانی در جنگهای طولانیمدت است. سامانههایی مانند پاتریوت اگرچه از پیشرفتهترین تجهیزات دفاع هوایی جهان محسوب میشوند، اما محدودیت تعداد، هزینه بالای تولید و زمانبر بودن جایگزینی موشکهای مصرفشده، آنها را به یک نقطه حساس در برنامهریزی نظامی تبدیل کرده است.
رسانههای آمریکایی با اشاره به نگرانی مشاوران ترامپ از کاهش ذخایر دفاعی، عملاً به این موضوع اذعان کردهاند که ادامه حملات متقابل میتواند آمریکا را در شرایطی قرار دهد که توان پاسخگویی سریع و مؤثر آن در منطقه کاهش یابد.
این مسئله بهویژه برای پایگاههای آمریکا در غرب آسیا اهمیت دارد؛ چراکه حضور گسترده نظامی واشنگتن در منطقه، نیازمند شبکهای از سامانههای دفاعی برای حفاظت از نیروها و تجهیزات است.
معادله جدید؛ برتری حمله در برابر هزینه دفاع
یکی از چالشهای اصلی آمریکا در برابر ایران، تفاوت هزینه میان حمله و دفاع است. در حالی که یک حمله موشکی یا پهپادی میتواند با هزینهای محدود انجام شود، مقابله با آن نیازمند استفاده از موشکهای رهگیر گرانقیمت و محدود است.
این عدم توازن اقتصادی و عملیاتی، در سالهای اخیر به یکی از نگرانیهای اصلی ارتشهای غربی تبدیل شده است. تجربه جنگ اوکراین نیز نشان داد حتی کشورهای دارای فناوری پیشرفته، در صورت مواجهه با حملات گسترده، با مسئله محدودیت ذخایر پدافندی روبهرو میشوند.
بر همین اساس، نگرانی واشنگتن از ادامه تقابل با ایران تنها یک نگرانی سیاسی نیست، بلکه یک مسئله راهبردی در حوزه توان نظامی و لجستیکی محسوب میشود.
اختلاف در کاخ سفید؛ جنگ یا فشار طولانیمدت؟
گزارشها حاکی از آن است که بخشی از مشاوران ترامپ، از جمله جرد کوشنر، ادامه مسیر مذاکره و فشار اقتصادی را گزینهای کمهزینهتر از تشدید نظامی میدانند.
این رویکرد نشاندهنده یک اختلاف اساسی در میان تصمیمگیران آمریکایی است؛ گروهی که معتقدند فشار نظامی میتواند ایران را وادار به عقبنشینی کند و گروهی دیگر که نسبت به پیامدهای غیرقابل کنترل یک جنگ گسترده هشدار میدهند.
در واقع، تجربه سالهای گذشته در منطقه نشان داده است که آغاز یک درگیری ممکن است آسانتر از مدیریت پایان آن باشد؛ موضوعی که احتمالاً در محاسبات کاخ سفید نیز نقش مهمی ایفا میکند.
نگرانی تلآویو از تغییر معادلات
گزارشهای رسانههای عبری نیز نشان میدهد رژیم صهیونیستی نسبت به عدم تمایل آمریکا برای گسترش درگیری نگرانی دارد. کانال ۱۲ اسرائیل مدعی شده است که آسیب دیدن بخشی از سامانههای دفاعی در منطقه، یکی از دلایل احتیاط واشنگتن بوده است.
این روایت رسانههای اسرائیلی از یک واقعیت مهم حکایت دارد؛ اینکه حتی متحدان نزدیک آمریکا نیز نسبت به ظرفیت تحمل یک جنگ گسترده و طولانیمدت با ایران تردید دارند.
برای تلآویو که همواره خواستار فشار حداکثری علیه تهران بوده، کاهش تمایل واشنگتن به عملیات گسترده میتواند به معنای محدود شدن گزینههای نظامی باشد.
ایران و تغییر محاسبات آمریکا
فارغ از ادعاهای مطرحشده درباره میزان خسارتها و توان طرفین، انتشار چنین گزارشهایی نشان میدهد ایران توانسته است در محاسبات راهبردی آمریکا بهعنوان یک بازیگر دارای ظرفیت بازدارندگی جدی مطرح شود.
مهمترین پیام این گزارشها آن است که درگیری با ایران، برخلاف برخی برآوردهای اولیه، یک عملیات کوتاهمدت و کمهزینه نخواهد بود و میتواند منابع نظامی، اقتصادی و سیاسی آمریکا را درگیر کند.
به نظر میرسد ترامپ در شرایط فعلی میان دو گزینه دشوار قرار گرفته است؛ از یک سو فشار جریانهای تندرو برای ادامه تقابل و از سوی دیگر نگرانیهای نظامی درباره هزینههای یک جنگ گستردهتر.
در چنین شرایطی، توقف تشدید درگیری بیش از آنکه نشانه پایان اختلافات باشد، بیانگر ورود تقابل ایران و آمریکا به مرحلهای پیچیدهتر است؛ مرحلهای که در آن توان پایداری، مدیریت منابع و قدرت بازدارندگی، بیش از نمایش قدرت نظامی تعیینکننده خواهد بود.
