دو منبع منطقهای مدعی شدهاند که گفتوگوهای ایران و عمان درباره بازگشایی تنگه هرمز و آبراههای سرزمینی دو کشور روندی مثبت داشته، هرچند رسیدن به توافق نهایی همچنان به زمان بیشتری نیاز دارد. این منابع همچنین مدعی هستند که سفر هیأت عمانی به تهران همزمان با تصمیم دونالد ترامپ برای توقف حملات هوایی آمریکا انجام شده و این توقف با هدف جلوگیری از آسیب دیدن روند مذاکرات صورت گرفته است.
عمان؛ میانجی سنتی در بحرانهای منطقه
در چهار دهه گذشته، عمان همواره یکی از معدود بازیگران منطقهای بوده که توانسته روابط متوازن خود را با ایران، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس و ایالات متحده حفظ کند. همین جایگاه ویژه باعث شده مسقط در بسیاری از پروندههای حساس، از مذاکرات هستهای گرفته تا تبادل زندانیان و کاهش تنشهای منطقهای، نقش میانجی را ایفا کند.
اکنون نیز اگر گزارش CBS News صحیح باشد، بار دیگر عمان در تلاش است تا از مسیر دیپلماسی، یکی از حساسترین پروندههای امنیتی منطقه را مدیریت کند؛ پروندهای که مستقیماً با امنیت انرژی جهان گره خورده است.
چرا تنگه هرمز اهمیت راهبردی دارد؟
تنگه هرمز تنها یک مسیر دریایی نیست؛ این آبراه یکی از مهمترین شاهراههای انتقال انرژی جهان محسوب میشود. بخش قابل توجهی از صادرات نفت و گاز کشورهای حوزه خلیج فارس از این مسیر انجام میشود و هرگونه اختلال در آن میتواند آثار فوری بر بازارهای جهانی انرژی، حملونقل دریایی و اقتصاد بینالمللی بر جای بگذارد.
به همین دلیل، هر خبر مرتبط با وضعیت این گذرگاه، بلافاصله به یکی از مهمترین موضوعات سیاست خارجی قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای تبدیل میشود.
توقف حملات آمریکا؛ تاکتیک نظامی یا فرصت دیپلماتیک؟
نکته قابل توجه در گزارش CBS News، ارتباط دادن توقف حملات هوایی آمریکا با روند مذاکرات تهران و مسقط است. اگر این ادعا صحت داشته باشد، میتوان آن را نشانهای از ترجیح موقت مدیریت بحران بر ادامه تقابل نظامی دانست.
با این حال، تاکنون نه کاخ سفید و نه فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) واکنشی به این گزارش نشان ندادهاند؛ سکوتی که میتواند ناشی از حساسیت مذاکرات یا عدم تمایل واشنگتن به رسانهای شدن جزئیات این روند باشد.
دیپلماسی هنوز در ابتدای مسیر است
با وجود ارزیابی مثبت منابع مورد استناد CBS News، خود این گزارش نیز تأکید میکند که رسیدن به توافق نهایی نیازمند زمان بیشتری است. این موضوع نشان میدهد که مذاکرات هنوز در مرحله اعتمادسازی قرار دارد و نمیتوان از هماکنون درباره نتایج آن قضاوت قطعی کرد.
از سوی دیگر، پیچیدگی معادلات امنیتی خلیج فارس، حضور بازیگران متعدد منطقهای و بینالمللی و پیوند خوردن پرونده تنگه هرمز با سایر اختلافات تهران و واشنگتن، احتمالاً روند مذاکرات را طولانی و چندلایه خواهد کرد.
چشمانداز پیشرو
گزارش رسانه آمریکایی، صرفنظر از میزان دقت جزئیات آن، یک واقعیت را برجسته میکند؛ تنگه هرمز همچنان یکی از مهمترین اهرمهای ژئوپلیتیکی منطقه است و هرگونه تحول درباره آن، تنها یک موضوع دریایی نیست، بلکه بخشی از معادله بزرگتر امنیت، انرژی و دیپلماسی در غرب آسیا به شمار میرود.
اگر مذاکرات تهران و مسقط به نتیجه برسد، میتواند زمینه کاهش بخشی از تنشهای منطقهای و افزایش امنیت کشتیرانی را فراهم کند؛ اما تا زمان انتشار مواضع رسمی و مشخص شدن جزئیات توافق احتمالی، باید این گزارش را در چارچوب ادعاهای منتشرشده از سوی منابع رسانهای ارزیابی کرد و از نتیجهگیری زودهنگام پرهیز داشت.
