متن گفتگوی اختصاصی صفحه سیاست با غلامرضا ظریفیان، فعال سیاسی اصلاحطلب، آمده است:
اقتصاد ایران در سالهای اخیر با مشکلاتی مانند تورم مزمن، کاهش قدرت خرید، بیثباتی بازارها و افت سرمایهگذاری مواجه بوده است. در حالی که کشور از منابع طبیعی و ظرفیتهای اقتصادی قابل توجهی برخوردار است، این پرسش مطرح میشود که چرا مشکلات اقتصادی همچنان ادامه دارد و چه عواملی مانع استفاده مؤثر از این ظرفیتها شدهاند؟
غلامرضا ظریفیان: اقتصاد هر کشور بیش از هر چیز به مدیریت صحیح، برنامهریزی و تصمیمگیری کارشناسی نیاز دارد. ایران از منابع طبیعی، نفت، گاز و ظرفیتهای تجاری و انسانی قابل توجهی برخوردار است؛ اما مشکل اصلی این است که از این ظرفیتها بهدرستی استفاده نمیشود. سوءمدیریت، تصمیمهای غیرکارشناسی، موانع اداری و نبود برنامه اقتصادی منسجم باعث شده است ظرفیتهای کشور به رشد اقتصادی و رفاه عمومی تبدیل نشود.
گرانی مسکن و خودرو؛ فشار مضاعف بر معیشت خانوارها
صفحه سیاست: ضعف مدیریت اقتصادی و نبود ثبات در سیاستگذاری چه تأثیری بر بازارهایی مانند مسکن و خودرو و در نهایت معیشت خانوارها گذاشته است؟
ظریفیان: وقتی سیاستگذاری اقتصادی با ثبات و برنامهریزی همراه نباشد، بازارهای مختلف دچار نوسان و بینظمی میشوند. افزایش قیمت مسکن و خودرو، بالا رفتن هزینههای اجاره و کاهش قدرت خرید مردم از پیامدهای این شرایط است. امروز بسیاری از خانوادهها برای تأمین نیازهای اولیه زندگی با دشواری روبهرو هستند و حتی خرید خانه یا تأمین هزینه رهن و اجاره برای جوانان به یک دغدغه جدی تبدیل شده است.
مهاجرت؛ زنگ خطری برای آینده سرمایه انسانی کشور
صفحه سیاست: افزایش تمایل ایرانیها به مهاجرت را تا چه اندازه باید نشانهای از مشکلات اقتصادی و نگرانی نسبت به آینده دانست؟
ظریفیان: مهاجرت فقط یک جابهجایی جغرافیایی نیست، بلکه در بسیاری از موارد بازتابی از نگرانی مردم نسبت به آینده اقتصادی و اجتماعی خودشان است. وقتی افراد تحصیلکرده، متخصصان، جوانان و حتی خانوادههای طبقه متوسط احساس کنند فرصت مناسبی برای پیشرفت و تأمین آینده در کشور ندارند، به فکر مهاجرت میافتند.
این مسئله باید برای تصمیمگیران یک هشدار جدی باشد؛ زیرا حفظ سرمایه انسانی از مهمترین پیششرطهای توسعه کشور است. اگر زمینه فعالیت، پیشرفت و امید به آینده برای نیروهای متخصص فراهم نشود، کشور بخشی از مهمترین سرمایههای خود را از دست خواهد داد.
کوچک شدن طبقه متوسط و گسترش فقر؛ پیامد تورم طولانیمدت
صفحه سیاست: تداوم تورم و کاهش قدرت خرید چه پیامدهایی برای ساختار اجتماعی ایران خواهد داشت؟ آیا میتوان از تضعیف طبقه متوسط بهعنوان یکی از نتایج این وضعیت نام برد؟
ظریفیان: یکی از پیامدهای مهم تورم طولانیمدت، تضعیف تدریجی طبقه متوسط جامعه است. در چنین شرایطی، بخشی از خانوارهای طبقه متوسط به طبقات کمدرآمد نزدیک میشوند و خانوارهای ضعیف نیز با مشکلات بیشتری برای تأمین نیازهای اساسی مواجه میشوند.
این روند میتواند نابرابری اجتماعی، فقر، حاشیهنشینی و نارضایتی عمومی را افزایش دهد. بنابراین، مسئله اقتصاد فقط موضوع اعداد و شاخصهای مالی نیست، بلکه مستقیماً با آرامش و امنیت اجتماعی مردم ارتباط دارد.
تغییر چند وزیر کافی نیست؛ اقتصاد به اصلاحات ساختاری نیاز دارد
صفحه سیاست: آیا تغییر چند وزیر و مدیر اقتصادی میتواند مشکلات موجود را برطرف کند یا اقتصاد ایران برای عبور از شرایط فعلی به اصلاحات عمیقتری نیاز دارد؟
ظریفیان: تغییر مدیران بهتنهایی کافی نیست. مسئله اصلی، اصلاح شیوه تصمیمگیری و ایجاد یک ساختار اقتصادی کارآمد است. مدیریت اقتصاد باید به افراد متخصص، باتجربه و آشنا با واقعیتهای بازار سپرده شود.
همچنین دولت باید از تصمیمهای مقطعی و غیرکارشناسی فاصله بگیرد و برای کنترل تورم، ثبات بازار ارز، حمایت از تولید و بهبود فضای کسبوکار برنامه مشخصی داشته باشد. اصلاحات اقتصادی زمانی نتیجه میدهد که هم مدیران شایسته انتخاب شوند و هم سیاستهای کلان کشور بر اساس واقعیتهای اقتصادی تنظیم شوند.
ظرفیتهای ایران برای عبور از بحران اقتصادی
صفحه سیاست: با توجه به منابع غنی ایران و تداوم تحریمها، آیا همچنان امکان خروج از وضعیت فعلی و رسیدن به رشد و توسعه اقتصادی وجود دارد؟
ظریفیان: بله، ایران همچنان ظرفیتهای قابل توجهی برای رشد اقتصادی دارد. منابع نفت و گاز، ذخایر معدنی، نیروی انسانی متخصص، موقعیت جغرافیایی و امکان توسعه تجارت منطقهای میتوانند زمینهساز پیشرفت کشور باشند.
حتی در شرایط تحریم نیز میتوان با مدیریت صحیح منابع، کاهش موانع تولید، مبارزه با فساد، افزایش شفافیت و تقویت روابط تجاری، بخشی از مشکلات را برطرف کرد. البته تحقق این اهداف به اصلاحات جدی، تصمیمگیری واقعبینانه و اعتمادسازی میان دولت و جامعه نیاز دارد.
بازسازی اعتماد عمومی؛ نقطه آغاز اصلاحات اقتصادی
صفحه سیاست: در پایان، اگر بخواهید جمعبندی خود را از وضعیت اقتصادی کشور و راهکارهای عبور از مشکلات موجود بیان کنید، بر چه موضوعاتی تأکید خواهید کرد؟
ظریفیان: مشکل اقتصاد ایران صرفاً کمبود منابع نیست؛ بلکه نحوه مدیریت و استفاده از ظرفیتهای موجود نیز اهمیت اساسی دارد. تا زمانی که اصلاحات ساختاری، شایستهسالاری و برنامهریزی کارشناسی در اولویت قرار نگیرد، نمیتوان انتظار داشت که تورم، کاهش قدرت خرید، مهاجرت و مشکلات معیشتی به شکل پایدار برطرف شوند.
واقعبینی و سپردن مسئولیتها به مدیران متخصص میتواند نقطه آغاز بازسازی اعتماد عمومی و حرکت به سمت توسعه اقتصادی باشد.