تازهترین رتبهبندی کشورهای جهان بر اساس تعداد آثار ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو در سال ۲۰۲۶ نشان میدهد ایران همچنان در میان ۱۰ کشور نخست جهان از این نظر قرار دارد.
بر اساس این رتبهبندی، ایتالیا با ۶۲ اثر در رتبه نخست جهان ایستاده و چین با ۶۱ اثر در جایگاه دوم قرار دارد. پس از این دو کشور، فرانسه با ۵۶ اثر، آلمان با ۵۵ اثر و اسپانیا با ۵۰ اثر در رتبههای سوم تا پنجم قرار گرفتهاند.
در ادامه این جدول، هند با ۴۴ اثر، مکزیک با ۳۶ اثر، بریتانیا با ۳۵ اثر و روسیه با ۳۳ اثر قرار دارند و ایران با ۳۰ اثر ثبتشده، رتبه دهم جهان را به خود اختصاص داده است.
میراث جهانی فقط بناهای تاریخی نیست
فهرست میراث جهانی یونسکو تنها به آثار تاریخی و بناهای فرهنگی محدود نمیشود. آثار ثبتشده در این فهرست در سه گروه اصلی فرهنگی، طبیعی و ترکیبی قرار میگیرند.
به این ترتیب، علاوه بر بناها، محوطههای تاریخی و شهرهای باستانی، برخی مناطق طبیعی، زیستبومها، چشماندازها و پدیدههای طبیعی منحصربهفرد نیز میتوانند در فهرست میراث جهانی قرار بگیرند.
حضور پررنگ کشورهای اروپایی و آسیایی در رتبههای بالای این جدول نیز تا حد زیادی به پیشینه تاریخی و تمدنی، تنوع فرهنگی، وجود شهرها و محوطههای تاریخی و همچنین تنوع طبیعی این مناطق بازمیگردد.
ثبت جهانی؛ پایان راه نیست
قرار گرفتن ۳۰ اثر ایرانی در فهرست میراث جهانی، تنها یک جایگاه آماری نیست؛ بلکه نشاندهنده بخشی از تاریخ، فرهنگ و طبیعت ایران است که در سطح بینالمللی به رسمیت شناخته شده و در زمره میراث مشترک بشریت قرار گرفته است.
با این حال، ثبت یک اثر در فهرست جهانی یونسکو پایان مسیر نیست و حفاظت و نگهداری از آن، مسئولیتی مهم برای کشورها به شمار میرود.
جنگ، زلزله، تغییرات اقلیمی، توسعه نامتوازن شهری و بیتوجهی به اصول حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی میتواند آثار ثبتشده را با تهدید مواجه کند. یونسکو نیز برای همین منظور، فهرستی با عنوان «میراث جهانی در معرض خطر» دارد تا آثاری را که با تهدیدهای جدی مواجه هستند، شناسایی و زمینه حمایتهای بیشتر بینالمللی از آنها را فراهم کند.
از این منظر، جایگاه دهم ایران در رتبهبندی سال ۲۰۲۶، علاوه بر آنکه یک دستاورد فرهنگی محسوب میشود، یادآور مسئولیتی بزرگ برای حفاظت از میراثی است که طی هزاران سال شکل گرفته و باید به نسلهای آینده منتقل شود.
