بررسیهای علمی نشان میدهد برخی گروههای غذایی در صورت مصرف مداوم و بیش از اندازه، ممکن است با افزایش التهاب، اختلال در سوختوساز بدن و آسیب به سلامت قلب و عروق، بر عملکرد مغز تأثیر منفی بگذارند.
در همین زمینه، متخصصان تغذیه سه گروه غذایی شامل گوشتهای فرآوریشده، غذاهای سرخشده و نوشیدنیهای شیرین را از مواردی میدانند که بهتر است مصرف آنها در برنامه غذایی محدود شود.
گوشتهای فرآوریشده؛ ارتباط با افزایش خطر زوال شناختی
سوسیس، کالباس، بیکن و هاتداگ از جمله گوشتهای فرآوریشدهای هستند که مصرف مداوم آنها میتواند علاوه بر سلامت قلب و عروق، با سلامت مغز نیز ارتباط داشته باشد.
نتایج یک مطالعه گسترده روی اطلاعات بیش از ۱۳۳ هزار نفر که در نشریه نورولوژی منتشر شده، نشان داده است مصرف بیشتر گوشت قرمز فرآوریشده با افزایش خطر ابتلا به زوال عقل ارتباط دارد. بر اساس این بررسی، افرادی که روزانه دستکم یکچهارم وعده گوشت فرآوریشده مصرف میکردند، در مقایسه با افرادی که مصرف کمتری داشتند، ۱۳ درصد بیشتر در معرض خطر زوال عقل قرار گرفتند.
مقدار بالای سدیم و چربیهای اشباعشده در برخی از این محصولات نیز میتواند بر سلامت قلب و عروق تأثیر بگذارد؛ عاملی که در سلامت مغز و عملکرد شناختی اهمیت دارد.
غذاهای سرخشده؛ تأثیر شیوه پخت بر سلامت مغز
سیبزمینی سرخکرده، پیاز سوخاری و سایر غذاهای سرخشده نیز در فهرست خوراکیهایی قرار دارند که مصرف مکرر آنها میتواند برای سلامت عمومی بدن مشکلساز باشد.
به گفته متخصصان تغذیه، سرخکردن مواد غذایی در دمای بالا ممکن است باعث شکلگیری ترکیباتی مانند آکریلآمید شود. درباره تأثیر مستقیم این ترکیبات بر سلامت مغز همچنان پژوهشهای بیشتری مورد نیاز است، اما برخی مطالعات ارتباط آنها را با التهاب و استرس اکسیداتیو مطرح کردهاند.
از سوی دیگر، مصرف مداوم غذاهای سرخشده و پرچرب میتواند خطر چاقی و بیماریهای قلبیعروقی را افزایش دهد؛ شرایطی که ممکن است بهطور غیرمستقیم بر سلامت مغز نیز اثر بگذارد.
متخصصان توصیه میکنند بهجای سرخکردن مواد غذایی با روغن فراوان، روشهایی مانند بخارپزکردن، کبابکردن و پخت در فر بیشتر مورد استفاده قرار گیرد.
نوشیدنیهای شیرین؛ قند اضافی و اختلال در عملکرد شناختی
نوشابهها، نوشیدنیهای انرژیزا و انواع نوشیدنیهای دارای قند افزوده از دیگر مواردی هستند که مصرف بیش از اندازه آنها میتواند سلامت بدن و مغز را تحت تأثیر قرار دهد.
این نوشیدنیها معمولاً مقدار زیادی قند دارند و ارزش تغذیهای قابلتوجهی به بدن نمیرسانند. دریافت مداوم قند افزوده میتواند با افزایش خطر مقاومت به انسولین و دیابت نوع ۲ همراه باشد؛ عواملی که با افزایش احتمال اختلالات شناختی ارتباط دارند.
برخی پژوهشها همچنین نشان میدهند مصرف زیاد نوشیدنیهای شیرین ممکن است بر عملکرد هیپوکامپ، بخشی از مغز که در یادگیری و شکلگیری حافظه نقش دارد، تأثیر منفی بگذارد.
جایگزینکردن تدریجی نوشیدنیهای شیرین با آب و نوشیدنیهای بدون قند افزوده میتواند به کاهش دریافت قند روزانه کمک کند.
چگونه از سلامت مغز محافظت کنیم؟
متخصصان برای حفظ سلامت مغز، علاوه بر محدودکردن مصرف خوراکیهای یادشده، بر رعایت یک الگوی غذایی متعادل تأکید دارند.
افزایش مصرف سبزیجات برگسبز مانند اسفناج، استفاده از حبوباتی مانند عدس و لوبیا و گنجاندن منابع پروتئینی متنوع در برنامه غذایی از جمله توصیههای مطرحشده در این زمینه است.
فعالیت بدنی منظم و پرهیز از مصرف دخانیات نیز در کنار تغذیه مناسب میتوانند به حفظ سلامت عمومی و عملکرد بهتر مغز کمک کنند.
در نهایت، سلامت مغز به مصرف یا حذف یک ماده غذایی خاص وابسته نیست، بلکه مجموعهای از عادتهای غذایی و سبک زندگی در بلندمدت بر عملکرد این اندام تأثیر میگذارند.