نشست هماندیشی جمعی از هنرمندان، استادان و پیشکسوتان رشتههای مختلف هنری با محمود شالویی، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، با محوریت بررسی راهکارهای معرفی مفاخر ملی به نسل جوان، توسعه زیرساختهای فرهنگی، ارتقای جایگاه خوشنویسی و نمادهای شهری و تقویت همکاری میان نهادهای فرهنگی برگزار شد.
شالویی در این نشست با اشاره به سابقه بیش از یک قرنی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی گفت: این مجموعه در طول فعالیت خود اقدامات فرهنگی متعددی از جمله ساخت و بازسازی ۳۸ آرامگاه مفاخر بزرگی همچون فردوسی، حافظ، سعدی، ابنسینا و خیام را انجام داده است.
وی افزود: اگرچه در گذشته تمرکز انجمن بیشتر بر حوزههای علمی و ادبی بود، اما در سالهای اخیر با وجود محدودیتهای اعتباری، بزرگداشتها و یادمانهای متعددی برای چهرههای هنرهای تجسمی و فرهنگ، از جمله استادانی همچون حسین محجوبی، عباس جمالپور و علیاکبر صادقی برگزار شده و تندیسهایی از شخصیتهایی مانند حکیم نظامی، مولوی و وحشی بافقی نیز ساخته شده است.
رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، معرفی و پرورش مفاخر آینده و ایجاد پیوند میان نسل جوان و نوجوان با میراث فرهنگی ایران را از مهمترین مسئولیتهای این مجموعه دانست و گفت تحقق این هدف بدون استفاده از ظرفیت هنر و همکاری نزدیک با هنرمندان امکانپذیر نیست.
شالویی همچنین از طرحهایی مانند «بزرگراه حکمت» از سهرورد تا آرامگاه بوعلیسینا در همدان خبر داد و با اعلام آمادگی انجمن برای استفاده از ظرفیت هنرمندان در فضاهای شهری و ایستگاههای مترو، خواستار ارائه طرحهای اجرایی از سوی هنرمندان شد.
خوشنویسی در فضاهای شهری جایگاه شایستهای ندارد
علی شیرازی، استاد خوشنویسی، با قدردانی از برگزاری نشستهای هماندیشی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، بر جایگاه خوشنویسی بهعنوان یکی از ارکان هویتساز فرهنگ ایرانی و اسلامی تأکید کرد.
وی با اشاره به پیشینه تاریخی و آثار ماندگار خوشنویسی ایران گفت: این هنر همواره در عرصههای ملی و بینالمللی مایه مباهات فرهنگ و هنر کشور بوده است، اما خوشنویسی و استادان برجسته این حوزه به اندازه شایستگی و جایگاهشان در فضاهای شهری و عرصه عمومی معرفی نمیشوند.
شیرازی پیشنهاد کرد انجمن آثار و مفاخر فرهنگی با ایجاد فضاهای تخصصی، موزهها و گالریهای دائمی برای خوشنویسی و همچنین برگزاری مراسم نکوداشت برای استادان و مفاخر زنده این عرصه، در معرفی و گسترش این هنر نقش مؤثرتری ایفا کند.
ضرورت نظارت تخصصی بر آثار و نمادهای شهری
محمدرضا فیروزهای، هنرمند نقاش و استاد دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران، نیز با اشاره به شناختهنبودن کافی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در سطح عمومی، بر ضرورت مستندسازی آثار هنرمندان معاصر در زمان حیاتشان تأکید کرد.
وی معتقد است هزینههایی که پس از درگذشت هنرمندان صرف ساخت سنگ قبر و یادبود میشود، میتواند در زمان حیات آنان برای ثبت سبک، شیوه کار و تولید مستندهای تخصصی درباره آثارشان اختصاص یابد. به گفته او، این اقدام از بروز سردرگمی در آینده و هزینههای مربوط به کارشناسی و اصالتسنجی آثار جلوگیری میکند.
فیروزهای همچنین از ناهماهنگی نهادهای شهری در ساخت مجسمهها و نقاشیهای دیواری انتقاد کرد و خواستار نظارت تخصصی بر طراحی و اجرای نمادهای شهری و معرفی مناسب چهرههای هنری شد.
انتقاد از تولید انبوه مجسمههای فاقد استاندارد
نگار نادریپور، مجسمهساز و مدیرمسئول انجمن هنرمندان مجسمهساز ایران، نیز با تأکید بر ضرورت پرهیز از شتابزدگی در ساخت آثار شهری گفت: در برخی کشورها نصب مجسمهها طی سالیان متمادی و با توجه به داستان، تاریخ و هویت محلی انجام میشود، اما در ایران ساخت یکباره آثار و استفاده از مواد و متریال نامناسب، کیفیت بخشی از مجسمههای شهری را تحت تأثیر قرار داده است.
وی پیشنهاد کرد انجمن آثار و مفاخر فرهنگی با تدوین الگویی مشخص و بهرهگیری از نظر متخصصان هنر و شهرسازی، از تکرار تجربههای ناموفق در حوزه زیباسازی شهری جلوگیری کند.
نادریپور همچنین استفاده از شیوههای خلاقانه هنری را برای معرفی چهرههای برجسته فکری و فرهنگی ضروری دانست.
انتقاد از وضعیت طراحی اسکناسهای کشور
افشین شاهرودی، عکاس و مستندساز، با انتقاد از طراحی اسکناسهای فعلی کشور، به مقایسه آنها با ارزهای معتبر جهان که در برخی موارد با تصاویر هنرمندان و مفاخر فرهنگی آراسته شدهاند، پرداخت.
وی با اشاره به جایگاه ایران در تاریخ مینیاتور و ادبیات جهان گفت: شأن فرهنگی و هنری ایران بسیار فراتر از وضعیت فعلی است و باید با استفاده از ظرفیتهای هنری، هویت ملی در زندگی روزمره مردم حضور پررنگتری داشته باشد.
شاهرودی تأکید کرد معرفی مفاخر نباید به ساخت آرامگاه یا برگزاری مراسمهای محدود خلاصه شود؛ چراکه اگر این چهرهها در نظام آموزشی، کتابهای درسی و فضاهای عمومی شهر حضور ملموسی نداشته باشند، نسل جوان نیز شناخت کافی از آنان پیدا نخواهد کرد. وی تشکیل اتاق فکر برای گسترش نام و جایگاه مفاخر کشور را ضروری دانست.
ضرورت استفاده از رسانههای نوین برای جذب نسل جوان
فرزاد هاشمینیا، رئیس انجمن عکاسان ایران، با اشاره به تجربه برگزاری دوسالانههای عکاسی و نقش نهادهای غیردولتی در توسعه هنر گفت: یکی از چالشهای فعلی این است که مفاخر، بهویژه بزرگان هنر ایران، نه بهدرستی شناخته شدهاند و نه به نسل جدید معرفی شدهاند.
وی با بیان اینکه میانگین سنی شرکتکنندگان در نشستهای فرهنگی بالاست، بر ضرورت استفاده از ابزارهای نوین رسانهای برای جذب جوانان تأکید کرد و گفت نسل جدید با زبان رسانه و فضای مجازی ارتباط گستردهای دارد.
هاشمینیا همچنین خواستار تعیین حریم و حفاظت جدی از آثار و یادمانهای مرتبط با مفاخر شد و ثبت تاریخ شفاهی پیشکسوتان هنری را اقدامی ضروری دانست که باید پیش از درگذشت آنان انجام شود.
تأکید بر تدوین طرح جامع توسعه فرهنگی
در بخش پایانی این نشست، حاضران درباره چگونگی تبدیل نتایج جلسات فرهنگی به دستورالعملها و برنامههای اجرایی گفتوگو کردند و بر ضرورت تدوین «طرح جامع توسعه فرهنگی» با نگاه به آینده تأکید شد.
در این نشست همچنین مطرح شد که معرفی مفاخر نباید صرفاً به بازخوانی سنتها و گذشته محدود بماند، بلکه باید با توجه به تحولات جهان امروز و استفاده از ابزارهایی مانند پادکست، مستند و رسانههای نوین، زمینه حضور این چهرهها در زندگی روزمره مردم فراهم شود.
علی شیرازی، علیاکبر اسکندری، طاهر شیخالحکمایی، نگار نادریپور، بهرام کلهرنیا، محمدرضا فیروزهای، سیدعباس میرهاشمی، فرزاد هاشمی، افشین شاهرودی، امیرعلی جوادیان، بهمن عبدی، بهداد الهوتی، منیژه آرمین، پریسا شادقزوینی، فرزاد فرجی، محسن خلیلی، سید محمودی، لیلا درخشان، فرشته غازیراد، تارا تاجبخش و سمیه شاهحسینی از هنرمندان حاضر در این نشست بودند.